|
PANORAMA 14
Paschen en
PaaschGebruiken
ooals men weet, behoort
de ChristePaschen
(de
vieren het
op 15 Nisan
tot de beveranderlijke
7 hjke
Joden
hunne steeds
(lentemaand)
weeglijke of
feesten, waarvan de datum
waarop ze gevierd worden,
steeds afwisselt, in tegenstelling
met de andere, vaste
of onveranderlijke feestdagen,
zooals Kerstmis b.v.,
die jaarlijks op denzelfden
datum terugkeeren. Het
Christen-Paaschfeest nu
wordt gevierd op den eersten
Zondag na de eerste
volle maan, die volgt op
de lentenachtevening. Dit
werd bepaald op het eerste
oecumenische concilie, dat
in 325 te Nicea samenkwam.
De astronomische berekening
ervan werd opgedragen aan
den Bisschop van Alexandrië,
die telken jaré den
datum bekend maakte in
zijn ,,liber paschalis”, een
Een schilderachtig bouwwerk»
De Nederlandsch-Hervormde Kerk te Batenburg, een schilderachtig gebouwtje uit het midden
de kerk bevinden zich het prachtige monument van den Graaf van Hoorn en talrijke wapenbord
die streken afkomstig.
der 15e eeuw ongeveer,
talrijke wapenborden van adellijke families
ïn
uit
rondgaande brief, die tevens werd gebezigd tot
de oplossing van een of ander kerkelijk vraagstuk.
Paschen kan dus, zooals uit het voorgaande volgt, nooit vroeger vallen dan
22 Maart, en nooit later dan 25 April. Zooals men begrijpt, gebeurt het
slechts zelden, dat het op een dezer beide data gevierd wordt. In 1886 viel
het op 25 April en in 1943 zal dit weer het geval zijn. In 1818 was het op 22
Maart Paschen en het zal dit weer zijn in... 2285.
Maar zoover zijn we nü nog niet.
Teneinde te berekenen op welken datum
Paschen valt, zijn er verschillende rekenkunstige
formules, die echter allen nogal vrij ingewikkeld
zijn. Het is dus maar gelukkig, dat iedere almanak
en kalender tegenwoordig vermeldt, wanneer dit
feest gevierd wordt.
Zooals elke Christelijke feestdag, heeft ook Paschen
haar gebruiken, die vaak al verschillend
zijn naar de landen of streken, waar ze in toepassing
worden gebracht. Over den oorsprong dier
gebruiken wordt, evenals over alles, wat men
dénkt zeker te weten, veel getwist. Wij zullen het
hier dus niet doen. Vast staat evenwel, dat Paschen
reeds door onze heidensche voorouders,
meer dan als lentefeest, werd gevierd. Men huldigde
op dien dag n.1. het ontwaken van de natuur,
het ontwikkelen van nieuw leven. Daarvan
stamt ook af het op deze dagen gebruikelijke
geven ei. eten van eieren, die reeds oudtijds golden
als een symbool van vruchtbaarheid.
De vroegste sporen van Paascheieren vindt
men terug in China, waar reeds in de 7e eeuw
vóór Christus omtrent den tijd van ons Paaschfeest
de gewoonte bestond, elkaar blauw-, roodof
bontgekleurde eieren ten geschenke te geven.
In ons land ging in vroeger dagen de onVogelboscbjes.
Het Hoofdbestuur der Nederlandsche Vereeniging tot Bescherming van
Vogels, gevestigd Rokin 69, Amsterdam, zond ons een circulaire, waarin
verschillende plannen uitgewerkt zijn tot het planten van vogelboschjes
voor insecten-eters en andere nuttige vogels. Het doel, dat de Vereeniging
met het aanleggerr van deze boschjes beoogt: de verzorging van
nuttige vogels, en het uitbreiden in alle kringen van het aantal vogelvrienden,
lijkt ons zeer sympathiek, en gaarne voldoen we daarom aan
haar verzoek, in ons blad de aandacht te vestigen op de door haar rondgezonden
circulaire, waarop een drietal lijstjes voorkomen van het benoodigd
plantsoen voor vogelboschjes van drie verschillende afmetingen.
De kosten zijn betrekkelijk gering en worden voor ^grootere terreinen
naar verhouding kleiner. Bovendien stelden verscheidene kweekers een
belangrijke hoeveelheid materiaal uiterst billijk ter beschikking, om het
planten van vogelboschjes over geheel Nederland te bevorderen. Een
leidraad van Jhr. Quarles van Üfford, „Het Vogelbosch”, is gratis op
aanvraag te bekomen.
derwijzer, die tevens koster
was, langs de huizen der
boeren om in zijn mand
,,Paascheieren” op te halen
voor zich en zijn gezin. Hij
kreeg dan van iederen boer
drie of meer eieren, doch
nooit minder dan drie, daar
drie eieren slechts een
Paaschei maakten, zooals
blijkt uit het volgende rijmpje
:
„Een ei is geen ei,
Twee ei is éen ei.
Drie ei is een Paaschei.”
Hij klopte ook wel nergens
tevergeefs aan, want
een oud gezegde luidt: „ergens
zoo wisse van zijn, als
de koster van zien Paoscheier.”
Ook de jongelieden—neen,
die vooral — gaven elkaar
Paascheieren ten geschenke,
vaak met hetzelfde doel als
ze elkaar nu nog Sinterklaasgeschenken
geven, want
het ei gold behalve als
symbool van vruchtbaarheid,
ook als zinnebeeld van liefde
en huwelijksgeluk.
Lodewijk XIV liet ook.
daags vóór het Paaschfeest -
aan alle hovelingen en dienaren
gekleurde, door den
Priester gezegende eieren
uitdeelen. Het is Saint Simon, die in zijn „Memoires” ons dit vertelt.
Ook de Shah van Perzië liet, zooals de Fransche reiziger Chardin mededeelt.
op den dag vóór de lentenachtevening aan zijn vrouwen kostbare, beschilderde
of vergulde eieren aanbieden'. Wel een bewijs dus, dat dit gebruik wijd verbreid
is.
ïn enkele streken van ons land bestaat nog het z.g. eiertikken. De jeugd
vroeger deden ook de ouderen daaraan mee —
komt daartoe op een afgezonderde plaats
samen.
In Winterswijk kiest men de Wême, d.i. het pastorieland,
te Wageningen den z.g. Paaschberg. De
een tikt bij dit spel met de punt van zijn ei
op die van den ander, zóo, dat steeds spits door
spits en stomp door stomp wordt geraakt.
Wiens ei het eerst gekneusd wordt, heeft
verloren.
In Duitschland vooral is het gebruik van eierenzoeken
in zwang. De kinderen zoeken daar
de door de ouders in het gras verstopte eieren,
van welke hun dan wordt verteld, dat zij gelegd
zijn door den Paaschhaas, die vroeger eveneens als
symbool van vruchtbaarheid gold. Dat men aan
den haas het vermogen toeschrijft van eieren
te kunnen leggen.» vloeit voort uit de legende,
volgens welke de haas oorspronkelijk een vogel
is geweest, die door Ostera. een der Germaansche
góden, in een viervoeter werd veranderd.
Door zijn vroegeren bestaansvorm kan hij nu
nog eieren leggen.
Vooral op de Duitsche Paaschkaarten leeft
de Paaschhaas nog voort, en in sommige
streken van Duitschland zingen de kinderen
nog thans :
„O, Osterhaas, o, Osterhaas:
Leg dyni Eier bald ins Gras
Groote Paaschvee-Tentoonstelling te Rotterdam.
Vanwege de afdeeling Rotterdam, Schiedam en Omstreken van de Hollandsche Maatschappij van Landbouw werd verleden week te Rotterdam de iaarlijksche Paaschvee-tentoonstellinq gehouden. Links:
urgemeester van Rotterdam, mr. Zimmerman (X), brengt een bezoek aan de tentoonstelling. Rechts: Vosmerrie Juliette de Verlaine, eig. A. W. van Spreng Jzn„ Heiningen, gem. Fijnaart. Werd reeds
iz maai met een eersten priis bekroond en verkreeo ook on deze exnnsifie weer Hen per.Qtpn nriic* np mAdaitUc umAmarA hAtrrAninnAn -rtïr» hat oio hoiohon/i
|