Panorama

Blad 
 van 2380
Records 2916 tot 2920 van 11897
Nummer
1917, nr.4, 24 jan. 1917
Blad
13
Tekst
13 PANORAMA „.Goed dan, goed !” bracht hij er stamelend uit. „Ik zal bekennen. Ik ben in de val geloopen en liegen helpt mij niets. Doch ik wil staatsgetuige worden. Ik verzoek u, mij als zoodanig te willen beschouwen, want ik ben slechts een arm, bedrogen slachtoffer . . . de hoofdschuldige echter, die het geheele vervloekte plan in elkaar zette, staat daar !” En met uitgestrekte hand wees hij op Ralph Waldon. Ralph Waldon zat daar nog immer onbeweeglijk, als hoorde hij er niet bij thuis, en had het eene been over het andere geslagen. Nu mat hij zijn aanklager met een blik vol koele verachting. Maar geen woord kwam van zijn lippen en ook op zijn gelaat veranderde geen spier. ,.De beslissing over uw wensch behoort thuis bij mijn chef, den districtsadvocaat,” zei nu de aanklager. „De jury van den Coroner heeft niet over een aanklacht te oordeelen, maar alleen de ware doodsoorzaak van Huntington Whistler vast te stellen. U bekent dus, vergif in het nieuwe bruispoederpreparaat gedaan te hebben ?” „Maar slechts op bevel van Mr. Waldon,” huilde de ontmaskerde. „Hij heeft mij er toe aangezet. Ik was zwak genoeg, hem te gehoorzamen, wijl... nu ja, wijl hij mij in zijn macht had. Hij wist, dat, toen ik vroeger failleerde, verschillende onregelmatigheden waren voorgekomen ; zoo hij het in zijn handen berustende materiaal aan den districtsadvocaat overhandigde zou door iedere jury het schuldig over mij worden uitgesproken. Daarom moest ik hem gehoorzamen . . . Ach, hoe heb ik mij er tegen verzet ! Geloof me, ik was slechts zwak, te gedienstig voor anderen, dat is het!” „U wilt beweren, dat Mr. Waldon u last heeft gegeven mij te vergiftigen ?” vroeg Ned Whistler haastig daartusschen met van innerlijke ontroering bevende stem. „Ja zeker, dat deed hij !” klonk luide Phelps’ stem. „Ik wil het met een eed bevestigen, dat hij het deed, zoo waar ik een eerlijk ... ik wil zeggen” — hij zuchtte — „een fatsoenlijk, hoewel zwak mensch ben ...” „Wilt u er niét eens gauw een eind aan maken ?” wierp Mr. Murray er ongeduldig tusschen, „Maar ik beft nu eerst op de helft! Ik blijf er bij : het is de zuivere waarheid, wat ik van den schijnbaar verloren sleutel der giftkas straks gezegd heb. . . . Ach, dwaas die ik ben !” jammerde hij, „wie zal mij ten laatste nog gelooven ? . ... En toch is het waar, waar, waar !” schreeuwde hij wild. „Nu begrijp ik ook eerst de geheele slechtheid ervan ! Die man heeft mij reeds van het begin af als zijn zondenbok trachten te gebruiken, in geval de zaak verkeerd uitkwam . . . 0, dat alles is zoo sluw uitgedacht en klinkt zoo ongelooflijk uit mijn mond. Wat vang ik toch aan, dat men mij geloof schenkt . . . Het is toch waar !” Hij wachtte even en ging toen gejaagd verder: „Waldon zelf bracht de giftflesch op het kantoor ’. . . Hoe zou ik hebben kunnen weten, dat zulk een proeffleschje moest komen ? Maar hij wist het, want hij is immeis bij de firma betrokken. Ik bezweer het, hij heeft heel die reclame slechts bedacht, om zonder opzien te wekken, Mr. Whistler te kunnen vermoorden . . . Hoe heeft hij mij op het kantoor niet aangespoord met bedreigingen, beloften en geruststellingen ! . . . Ik was geheel in zijn macht en zoo erbarmelijk zwak. Hij wist het, dat dat pakketje komen zou — en daarom gaf hij mij eenzelfde fleschje, met de opdracht er bij, het te ruilen met het fleschje dat in het pakje zou zitten. Zelf echter heeft hij het vergif indebroomkaliflesch geschud . . . mijne heeren, dat is waarheid ! Ik wérd bevreesd en ging er van door . . . En ik zal het maar bekennen : ik heb Mr. Whistler bedrogen en zijn handschrift vervalscht. Hij was met zijn chèqueboek wat onvoorzichtig, dikwijls lag het niet achter slot en grendel. . . Welnu, altijd had ik eenige blanco’s op zak en gelijk daarstraks uitkwam, wilde ik tenminste genoeg geld bij mij hebben voor de vlucht. Het geld, dat vroeger op de bank stond, had ik verspeeld, en ik had daar geen crediet meer. . „U beschuldigt derhalve Mr. Waldon, dat deze zelf het gif vermengd heeft, en u zoudt slechts als medeplichtige schuldig zijn ?” vroeg de Coroner. „Wel natuurlijk ! U hebt in mij slechts zijn verleid slachtoffer te zien ... Ik wensch den districtsadvocaat te spreken, ik wil hem het geval voorleggen, ik ben daartoe als burger van dit glorierijk land gerechtigd . .” „Genoeg !” riep Ned Whistler daar tusschen, die een grooten hekel scheen te hebben aan den man, dien hij eenmaal zijn vertrouwen geschonken had. „Ik wensch op de tegen Mr. Waldon gerichte aanklacht slechts te verklaren, oat deze nooit een daad kan hebben bedreven, die mijn dood tengevolge zou hebben. Neen, nooit ! Ik heb mijn reden om niet meer met Mr. Waldon om te gaan, doch ik ken hem van mijn prilste jeugd. Meer dan vijf en twintig jaren hadden wij geen geheimen voor elkaar en onze ziel lag voor beiden open. Ralph Waldon mag verraad gepleegd hebben aan de trouw en de liefde van den vriend, een sluipmoordenaar werd hij nooit, evenmin als ik !” Ralph was als geëlectriseerd opgesprongen ! Ned’s woorden hadden hem uit zijn onverschilligheid wakker geschud. Hij boog naar zijn vroegeren vriend en een warme blik straalde uit zijn oogen. „Ik dank je, Ned. Deze woorden uit jouw mond maken mij gelukkig.” „En hij heeft mij toch verleid !” riep Phelps luid. „Hoe dikwijls deed hij bij mij zijn beklag, dat hij hopeloos verliefd was op miss Hastings, en zich nog zou zelfmoorden, wanneer deze hem niet zou toebehooren. Is dat misschien niet waar ?” schreeuwde hij Waldon rechtstreeks toe. „Hebt u mij niet duizend maal gezegd, als ik bij u zat te schrijven, dat u het bruidspaar zoudt scheiden, zoo u daartoe slechts een middel wist ? En hadt u daar niets voor over ? Wie moest zich dan op uw aandringen met dien Huntington Whistler bevriend maken, toen deze zoo plotseling weder in New York opdook ? Wie moest in zijn vrijen tijd zich de hakken onder de schoenen uitloopen, alléén om te spionneeren en uit tevorschen? Ik, en nogmaals ik! En nu wilt u mij koelbloedig opofferen.” Hij grijnslachte. „Misreken u maar niet, mijn vriend ! Al was ik ook een dwaas, mij door u zóó te laten overrompelen ; één bewijs heb ik toch . . .één bewijs !” herhaalde hij op hoogen toon, „waarvan u niet gedroomd hebt ! Een troefkaart die mij wellicht dichter bij den electrischen stoel brengt. . . Goed dan, zoo ik dien bestijgen moet, wil ik toch in goed gezelschap zijn !” Het koude, verachtelijke lachje, dat om Waldon’s lippen speelde, die daar in zijn volle lengte stond toe te zien, maakte de woede van Phelps nog immer meer gaande. Men kon duidelijk aan hem zien, dat hij zich op den ander wilde wreken, het kostte wat het wilde, al zou zijn eigen leven daardoor ook gevaar loopen. „Ik bezweer het,” gilde hij weer door de zaal, „die EERSTE NEDERLANDSCHE JAARBEURS. Reclameplaat van de Eerste Nederlandsche Jaarbeurs, die van 26 Februari tot 10 Maart 1917 te Utrecht zal worden gehouden. Bekroond ontwerp van den Sierkunstenaar C. A. Lion Cachet. Aan de Jaarbeurs zal worden deelgenomen door meer dan 600 Nederlandsche fabrikanten, vertegenwoordigende alle Nijverheidsgroepen. man heeft de daad volbracht! Ik heb slechts toegezien en gezwegen !” „Is het nu haast genoeg ?” vroeg Ralph Waldon, nu ook opgewonden. „Misschien mag ik ook den Coroner om bescherming verzoeken tegen deze uitvallen van een krankzinnige.” „U ontkent dus iedere medeplichtigheid, Mr. Waldon ?” vroeg de openbare aanldager. „Die man vertelt dus niets dan leugens ? Nu, min of meer is dat ook aan te nemen.” Trotsch richtte Ralph Waldon zich op. „Ik hoop, dat daar niemand in de zaal aan twijfelt!” gaf hij hoogmoedig te kennen. „Die man daar in den stoel der getuigen is een schurk. Ik heb hem weldaden bewezen, die hij nu met ondank vergeldt, dat is alles. Ik geef toe, dat ik ten opzichte van hem geen geheimen had en ik spreek wel eens meer dan ik werkelijk verantwoorden kan. Nooit heb ik er een geheim van gemaakt, dat de verloving van den vriend mijner jeugd mij een doorn in het oog was. Ik geef ook toe, dat ik alle pogingen in het werk stelde om ze af te breken en Phelps nu en dan last gaf Huntington Whistler uit te vragen, daar ik wist, dat deze in dronken toestand een flapuit was. „Dat alles is dus juist. Verder heb ik in verzamelwoede den inhoud mijner vergiftkas wel twintigmaal aan Phelps laten zien. Hij deed altijd of het hem zeer interesseerde en ik liet mij door hem bedotten ; dat zou bij iederen amateur zoo wel gegaan zijn. Phelps kende dus zeer nauwkeurig al de zeldzame vergiften, ‘hij had de etiketten voor de kolven zelf geschreven en wist, welke eigenschappen iedere vergiftsoort bezit, hoe snel en onder welke omstandigheden zij werken en welke veranderingen zij in het menschelijk leven teweegbrengen, waaruit hun werking kan worden nagegaan enz. Naar het mij voorkomt, heeft Phelps reeds vroeger mijn sleutels willen bemachtigen, doch eergisteren pas gelukte het hem, ze ongemerkt in zijn aktenportefeuille te steken. De slordigheid van den kamerbediende hielp hem nog, want hij kon alleen in mijn slaapkamer blijven en zich de giftflesch toeëigenen . . . „Ik voeg hierbij : dat aan Mr. Whistler een proefpakket van Brown, Mc. Lean en Co. ook op het kantoor werd toegezonden, hetgeen Phelps natuurlijk wist. Hij heeft immers zelf de adressen geschreven, die ik uit de kringen mijner bekenden had opgegeven. Ook kon hij tot op het uur na uitrekenen, wanneer het pakket komen zou, want ik had hem in een gesprek medegedeeld, welke groote voorbereidingsmaatregelen de firma getroffen had. Gelijk bekend, werd geheel New York op hetzelfde uur met het nieuwe middel overstroomd. Hij kon dus zijn maatregelen nemen. De drijfveer zijner handelwijze was, gelijk Mr. Ned Whistler straks opmerkte, de angst dat zijn chèquesvervalschingen aan het licht zouden komen, en ik moet zeggen, dat hij zijn maatregelen goed getroffen heeft. Had mijn vriend het vergif ingenomen, dan zou hij wellicht eerst na eenigen tijd gevonden zijn, terwijl men dan het gif niet meer kon aanwijzen, en waarschijnlijk had dan niemand aan een moord gedacht, en zou men aangenomen hebben dat hij zich had gezelfmoord. Had derhalve de nog altijd onverklaarbare vermoording van dien Huntington Whistler den geheelen aanslag niet aan het licht gebracht, dan zou de waardige Mr. Phelps nu op weg naar WestIndië, mijn vriend Ned echter reeds begraven zijn, en geen mensch had argwaan gekoesterd.” Hoe langer Ralph Waldon gesproken had, des te meer verrieden de trekken der aanwezigen, die der juryleden incluis, dat men hem geloofde. Wat hij zei scheen zonneklaar, temeer daar de boekhouder voortdurend op leugens betrapt was. Alles was nu opgehelderd. Ook de bijomstandigheden wezen.er op, dat Phelps de dader was. Hij kon ook ongehinderd het groene zegellak nemen dat op Ralph’s schrijftafel lag, om het pakje weer te sluiten. Zijn geheele doen wees op een met voorbedachten rade uitgevoerd plan. Met diepen ernst was de Coroner opgestaan. „Het geval is nu voldoende opgehelderd om de jury een uitspraak te laten doen. Ik sluit daarom hiermede het getuigenverhoor en stel aan de jury voor, te verklaren, dat Huntington Whistler gestorven is aan vergiftiging, welke echter niet tegen hem was beraamd, en dat de giftmenger de getuige Charles W. Phelps is.” Hij kwam echter niet verder. Met gillende stem schreeuwde de doodsbleek geworden boekhouder: „En wat geschiedt er met Waldon ? Zal de jury hem niet schuldig verklaren ?” „Er zal niemand in de zaai zijn, die ook slechts één woord van u gelooft !” antwoordde de hulpdistrictsadvocaat spottend. „Geen woord gelooft ?” schreeuwde Phelps opnieuw. „Als ik nu een getuige breng . . . een zeer gewichtige getuige, die bewijst, dat het toch zoo is, wat ik zeide ... een man, die op het kantoor was, toen ik met Waldon afhandelde, een getuige, die nauwkeurig gezien heeft hoe de schurk het vergif in de flesch schudde !” „De man is razend !” merkte Ralph Waldon met een minachtend lachje op. „Een getuige, wiens aanwezigheid in de zaal niemand vermoedt!” gilde Phelps met steeds grooter heftigheid. „Kortom, heeren, wanneer ik den moordenaar vóórbreng .. . d. w. z. slechts den man die Huntington heeft willen vermoorden, zonder te weten, dat deze reeds dood was . . . den man die alles gehoord heeft, alles, wat op dien dag in het kantoor voorviel: zeg, meneer de districtsadvocaat, zal men mij dan als staatsgetuige tegen dien schurk daar aannemen?” Was een bom eensklaps in de stampvolle zaal gesprongen, de uitwerking bad onmogelijk grooter kunnen zijn. Als ware het afgesproken, richtten zich allej; blikken op Ralph Waldon. Deze stond eensklaps als versteend. Wel speelde nog een zwak lachje om zijn lippen, maar ondanks al zijn moeite scheen hij als verstijfd. Zijn blik was nog wat hoogmoedig, maar in het diepste zijner oogen flikkerde .de angst. Als onder een magnetischen dwang zocht zijn blik het gelaat van den boekhouder. Deze bemerkte dat wel. „Is ’t raak, kameraad ? Hahaha, daar heb je je nu geweldig in mij vergist! Voor jouw hoogmoed was ik altijd slechts een hond, maar Phelps is het schaap niet, dat zich willoos laat slachtofferen, zonder meer dan bè te zeggen ! . . . En Phelps speelde je in de kaart! Daarom smokkelde ik die giftflesch de woning der zangeres binnen!” riep hij luid deft gezworenen toe. „Ik dacht, dat zij reeds in de val zat: maar ik heb leelijk misgerekend.” „Maar wat deed ik u dan, dat u mij zoo schandelijk behandelde ?” Ethel Hastings was vóór hem komen staan en voor haar vernietigenden blik moest de verstokte booswicht het oog naar den grond slaan. Aanstonds daarop echter staarde hij haar trotsch aan. (Wordt vervolgd).
PDF
Nummer
1917, nr.4, 24 jan. 1917
Blad
14
Tekst
PANORAMA 14 IJSVERMAAK IN ONS L.AND, Lang gewacht, stil gezwegen, nooit gedacht en,., zou het tóch nog zoo wezen? Zouden we in ons waterrijk landje tóch dezen winter nog de schaatsen kunnen aanbinden? Ja, in sommige streken van ons land is het al zoo ver en rijdt men reeds. De foto’s op deze pagina, genomen te Volendam, getuigen ervan en illustreeren dit zoo gezonde wintervermaak op levendige wijze. DE JEUGD VAN VOLENDAM ZICH VERMAKEND OP HET IJS. Les in het spreken met ’n duidelijke mondvorming. De eerste tentoonstelling voor hen, die slecht hooren. e eerste tentoonstelling ... En je zoudt wel zeggen, dat er jaren op zoo’n tentoonstelling gewacht is, zoo ontzaglijk vol is het geweest, We denken daar nooit zoo aan, hè, maar er is een overstelpend aantal menschen, dat slecht hoort. Men kon dat over en over bemerken aan de buitengewone belangstelling, die deze eerste tentoonstelling, door een comifeit dames op touw gezet, heeft gevonden. De zaaltjes in het café Brinkmann te Haarlem konden de vele bezoekers niet bevatten. Het was eivol; men verdrong zich om de tafels, waar een uitgebreide tentoonstelling van hoorhulpmiddelen was uitgestald; hoorns en geleiders en electrische schellen, potlepels enzoovoorts; de hoorns op allerlei aardige manieren als het ware onherkenbaar vermomd in waaiers, taschjes en dergelijken, dit ten dienste der velen, die zich een klein beetje voor hun ongemak geneeren... Onder hef kijkende publiek waren natuurlijk een groot aantal dames en heeren, die zelf lijdend aan hardhoorendheid waren, en op hun verzoek door de mannelijke en vrouwelijke helpers van de constructie en quafiteiten der toestellen op de hoogte werden gebracht. Overal zag men proeven nemen; met blijden glimlach zag men de menschen soms als een uitkomst hef eindelijk gevonden hulpmiddel, verlossing van veel narigheden, aanvaarden; verwonderd zag men velen, die voor het eerst hier kennis maakten met de technische vindingen, die hen de deelneming aan het leven, door hen in mistroostigheid reeds opgegeven, weer mogelijk maakten. En de ijverige dames, die zich temidden van de menigte bewogen om leden voor de zoo humane en nuttige instelling, de „Vereeniging tot bevordering der belangen van hardhoorenden”, te winnen, konden verscheidene léden nofeeren, uit verschillende plaatsen des lands hierheen gekomen. Men kreeg, daar rondziend, den indruk, dat er nog veel, véél meer medemenschen aan slechthoorendheid leden dan men ooit had vermoed. Behalve van de tentoonstelling was er ook van een openbare les te genieten, een openbare les in z.g. liplezen, door den heer Beijnen, hoofd der eerste Nederlandsche school voor slechthoorende kinderen te ’sHage, hier gehouden. Het was een lust, die kinderen, waaronder stokdooven, op hef tooneel in de groote schouwburgzaal bij elkaar te zien, gezeten rondom een groote tafel en met aandacht en ijver luisterend... of neen, kijkend naar de woorden, welke de leerares door mondbewegingen te verstaan gaf; het was ook aardig en leerzaam, de kleuters met geluidleiders in de oortjes, rondom de in een toestel sprekende leerares te zien geschaard, terwijl deze hun regel voor regel een versje voorzei, dat zij dan met enthousiaste stemmetjes en van blijdschap blinkende oogjes nazeiden. En ’t maakte op ons hoorders een grooten, schoonen indruk, dit werk van toewijding, geduld en liefde aan het door zijn slecht gehoor bij andere kinderen zoo achtergestelde kind te zien. Een schoone levenstaak ... Na de openbare les woonden wij ook een lezing van den heer Beijnen bij, waarin de zaak van het doove kind zoo zakelijk en tevens zoo liefdevöl bepleit werd; niet op de doofsfommen-instifufen hoort hef doove kind thuis; de ondervinding heeft geleerd, dat het onderwijs speciaal voor slechthoorenden het eenige geschikte voor hen is; kinderen, die nergens mèè konden, bleken door dat speciale onderwijs zóó flink terechtgebracht, dat zij de H.B. S. en de colleges der universiteifen met vrucht konden volgen. Het waren Oefening in het aflezen van den mond. Spreekoefening voor den spiegel. Oefeningen in het hooren. belangwekkende en leerzame dagen; en hartelijk verheugen wij ons in alles wat wij te zien en te hooren kregen, ten blijke dat de menschelijke geest steeds meer en meer vorderingen maakt, ook op dit zoo nuttige en schoone gebied: hef helpen van wie aan een schijnbaar luttei, doch o, zoo bedroevend physiek gebrek als de slechthoorendheid lijden. S.
PDF
Nummer
1917, nr.5, 31 jan. 1917
Blad
01
Tekst
No 31 (5) 31 JAN. 1917 AFZONDER. LIJKE NUMMERS 12'/2 CENT A.W. SlJTHOFF’S UITGEVERS MAATSCHAPPIJ LEIDEN ABONNEMENT PER KWARTAAL f 1.50 PER WEEK 12 CENT (Zie het bijschrift op pag. 10.) Mr. D. FOCK, DE NIEUW-BENOEMDE PRESIDENT DER TWEEDE KAMER
PDF
Nummer
1917, nr.5, 31 jan. 1917
Blad
04
Tekst
PANORAMA 4 Welk een genot, op de ijzers te drijven' ’t Ruim te doorkruisen in gonzende vlucht; Bogen op ’t galmênd kristal te beschrijven, Zacht gedodeind, als gewiegd op de lucht! Reiger, hje vaak bij uw zwaai door de wolken, Wenschte ik, benijdend, uw wieken voor mij; Maar nu ik zweef langs de blauwende kolken, Houd uw gevleugelt. Ik vlieg er als gij. zingt de vaderlandsche dichter Bogaers in zijn gedicht ,.De IJ Schaatsenrijder*’. En wie het genot van die edele sport kennen zeg maar zoowat elk Nederlander dus zal den poëet in zijn enthousiasme kunnen volgen. Ja, zoowat elk Nederlander zal wel schaatsen kunnen rijden, en als er onder de jongeren betrekkelijk minder rijders zijn dan in onze jeugd, dan komt dit enkel en alleen door-het feit, dat de winter er den laatsten tijd nogal eens de hand mee licht. Want aan de liefhebberij mankeert het niet bij ons. We willen nu niet zeggen, dat wij knapper bolleboozen in het schaatsenrijden zijn dan b.v. de Noren, de Engelschen, de Amerikanen, maar we hoeven er in elk geval niet voor uit den weg te gaan. En heel eigenaardig is het, te bedenken, dat de Nederlander, anders, onder ons gezegd en gezwegen, nu niet direct het voorbeeld en type der bevalligheid onder Illustratie uit: Schaatsenrijden door Mr. J. van Buttingha Wichers. de volken, juist voor de luchtigste en meest gracieuse aller sporten zoo’n ontzaglijke liefhebberij heeft, en erin uitmunt. En wij zijn niet de eersten, die dat opmerken. Henri Havard, de bakende Fransche schrijver, die langen tijd in ons land vertoefde, lucht in een aardige beschrijving reeds zijn verwondering over de verandering, die de van nature wat langzame en wat stijve Nederlander ondergaat, zoodra hij de schaatsen heeft ondergebonden. En ook andere schrijvers gaven hun verwondering er over te kennen. Lees dit b.v. eens: „Geen volk ter wereld is ongevoeliger voor den zedelij ken invloed van het schoeisel op den geheelen mensch, dan de Nederlander. Trek den Nederlander dansschoenen aan; gesp hem sporen om de hielen ; rust hem uit met jachtstevels; schoei hem met de treurspellaars of met de blijspelmuil; gij verandert daarmede den man niet. Hij wordt daarom nog geen ware danser, ruiter, jager of komediant. Hij blijft een Nederlander, die danst, rijdt, jaagt of komedie speelt. Maar geef den Nederlander een paar schaatsen onder de voeten, — en hij i s geen Nederlander meer. Hij is schaatsenrijder, zöö geheel schaatsenrijder, als ooit een Spanjaard danser, een Engelschman ruiter, of een Franschman komediant was. Hij is een man-schaats, (— een homme-patin zouden de Fransehen zeggen —) geworden. De laarzen van zeven mijlen, die van Klein Duimpje een Gerrit Langbeen maakten, veranderden dien houthakkersknaap niet meer dan de schaats het den Illustratie uit: Schaatsenrijden, door Mr. j. van Buttingha Wichers. Nederlander doet. Het schijnt een betoovering, een spokerij, een gedaanteverwisseling als uit de „Mstamorphosen” van Ovidius.” Deze aardige beschouwing is ontleend aan J. P. ld. ,,De Schaatsenrijder”, welk citaat wij vonden in het standaardwerk ,,Schaatsenrij den” van Mr. J. van Buttingha Wichers, waaraan wij ook verscheidene andere bijzonderheden voor dit artikel ontleenden. En niet alleen, dat de schaatsenrijderij ons luchtigheid en zwierigheid geeft; ze doet nog meer; ze geeft ons levenslust, pittigheid; ze geeft ons kracht om er tijdenlang bij de kachel in de huiskamer op te teren. En dan, ze geeft ons gemoedelijkheid, goedgehumeurdheid. Op het ijs is een mensch altijd pleizierig gestemd, er is in die fijne ijs-atmosfeer iets zuiverends, en dat niet alleen voor het bloed, maar voor ons heelemaal van binnen en van buiten. Men spreekt wel eens van de ijskorst van liefdeloosheid om het hart van dezen of genen uit dien en dien roman, en wij gelooven graag dat je menschen hebt met ijskorsten om hun hart, maar dat komt zoo goed als niet voor bij lui, als ze een ijskorst onder de voeten hebben. Op het ijs is alles goedigheid, inschikkelijkheid, pleizierigheid, en als je iemand omver rijdt, pardon en pas-de-quoi, dan staat hij weer op, en de zaak is uit de wereld, want je weet, dat op het ijs niemand met opzet een ander van de been loopt of ’n hak zet. En is het niet verklaarbaar, die welgezindheid, wanneer je zelf zwierend en genietend er zoo lekker zaligjes aan toe bent als misschien nooit anders. . . . Het ijs verbroedert de menschen; politiek en godsdienst, kunst en wetenschap, alle twistpunten. . . zijn voor een wijle terzijde gesteld. Er heerscht verbroedering tusschen wildvreemden. „Op het ijs”, zegt de schrijver A. Ising, — „worden de menschen verbroederd; men spreekt elkander onderling toe, waarschuwt elkaar voor gevaarlijke plaatsen; men helpt iemand, dien men nooit te voren gezien heeft, aan een mes, een touwtje of een stuk band; men schaamt zich niet, naast een boerenknaap te gaan. zitten en evenals hij een kleine verversching te gebruiken; men wijkt voor elkeen, en heeft achting voor een ieder, die een goed rijder is.” Op de baan is het alles vroolijkheid, de vlaggen wapperen dat het een lust is, de kraampjes met versnaperingen staan volgepakt met grage eters en drinkers en de bazen lokken er nog altijd meer met hun vroolijken roep van „Leg er ’s an ! Leg er ’$ anl”, de baanvegers waaieren met lange bezems het afgereden ijspoeier weg, de kijkers staan bij hoopjes aan de kanten der" banen, Illustratie uit: Schaatsenrijden door Mr. J. van Buttingha Wichers. Harold en waarop de rijders- en rijdsters-alleen in kunstige zwieren hun namen op het ijs schrijven en desnoods ook die van hun verloofden; waar paartjes, de handen of armen ineengestrengeld als een soort van pas de quatre dansen; of lange risten van liefhebbers aan éen stok snel voorwaarts zweven, terwijl terzijde op ’n onaanzienlijk baantje kinderen en andere beginners met in de lucht zwierende armen vooruit , maar vaak ook achteruitkrabbelen, maar het grootste deel van den middag op hun neus of op hun achterste liggen,... en toch maar niet moedeloos of ongeredderd worden. Het lijkt er niet naar. Een ieder is hier goedsmoeds, van klein tot groot, hier op het lekkere, zalige ijs. Wie zou het schaatsenrijden toch wel hebben uitgevonden? is de vraag, die wij al zoo menigmaal hebben aangehoord. Helaas, zonder er behoorlijk op te kunnen antwoorden. Want hoe onpleizierig het ook is zulks te doen, we moeten met de hand op het hart bekennen dat we er niks niemendal van weten. Wel zijn er natuurlijk aanwijzingen hier en daar in de literatuur, dat het schaatsenrijden al iets zeer oud is. Volgens de Noorsche fabelleer zou die kunst zelfs afstammen van Braga, den Germaanschen god der poëzie. Zijn leerlingen waren Uller, Tialf, de vriend van Thor, den dondergod. Deze góden worden bij elkander wel de sneeuwschoengoden genoemd. De Noorsche helden waren mal op het sneeuwschoenloopen. De schaatsen in den ouden tijd door de Noren gebruikt, waren een soort van houten glijborden. Men gelooft algemeen dat de Friezen deze houten glijborden eveneens kenden, men neemt aan, dat die glijborden zeer lang waren, meer wat men tegenwoordig Ski’s noemt; maar men vergete niet dat die meer op sneeuw of besneeuwd ijs dan op het gladde gave ijs voldoen konden, en toen men meer en meer op het ijs zelf ook thuisraakte, zochten de menschen naar een harder zelfstandigheid voor de schaats. En men maakte ze van been. Eerst had men gewoon beenderen van dieren, voorNo. 1. Beenen schaats van op zijde gezien; No. 2. idem» van boven gezien: No. 3. idem, van onderen gezien. (Uit: Mr. J. van Buttingha Wichers.) al dijbeenderen zóó maar onder den voet gebonden, en het is wel eigenaardig, dat men bij een schaats nog heden ten dage van het ijzeren deel als van den schenkel spreekt, (schenkel toch beteekent dijbeen.) Ook ribben ‘ vooral van koeien werden veel gebruikt. Toch, rijden, rijden in den waren zin des woords, was op die beenen schaatsen vrijwel ónmogelijk. Het been was nooit zoo te vormen, dat het tot de technische perfectie van het schaatsijzer komen kon, en het had ook bij lange na niet de hardheid van het ijzer of het staal; het sneed niet; het ware rijden dat behalve uit glijden dus ook uit scherp afzetten bestaat, kon alleen op ijzeren of stalen schaatsen geschieden. In Holland, zegt men, werden de ijzeren schaatsen voor het eerst gebruikt, en vandaar uit verspreidde de roep zich over de heele wereld. Reeds in de 14e eeuw reed men in Holland op ijzeren schaatsen. Allengs zijn deze ijzeren vormen verbeterd en verfraaid; ieder ként deAmerikaansche kunstrijdersschaats van vernikkeld op gepolijst staal, de Friesche en Hollandsch Friesche schaatsen van velerlei makelij, en menigeen onder u heeft de echte Hollandsche schaats met de lange ijzeren krul vooraan nog gekend; achteraf bezien een gevaarlijk modelletje; menig rijder kwam met zijn krul in die van een buurman en tuimelde leelijk. Die vorm is dan ook vrijwel in onbruik geraakt. Maar wat zeker niet in onbruik geraakt is, dat is de liefhebberij voor het schaatsenrijden bij ons volk. Als het ijs maar éventjes kan, dan probeeren de waaghalzen van jongens het al, en als een steen er niet doorgaat, denken zij, dat het ijs hen ook wel houden zal. En zijn de jongens er eenmaal op, dan duurt het maar een ommezientje en de grootemenschen zijn er ook op, en er niet af te slaan voor het pikdonker. Neen, aan ons ligt het niet, dat er den laatsten tijd zoo weinig schaatsengereden wordt. Dat blijkt nu ook weer, nu het water sinds eenige dagen dicht ligt ’ Hoe vele liefhebbers van de edele sport, halen thans hup hart niet op! $. Iets over het Schaatsenrijden
PDF
Nummer
1917, nr.5, 31 jan. 1917
Blad
05
Tekst
5 PANORAMA De eeuwige Schoolkameraad DOOR JOB STEYNEN e tafeltjes waren bezet in „De Gouden Bal”; alleen tegenover een broodmager, slordig heer, die voor een groot geopend boek en een kleine portie eten gezeten was, kon met eenigen goeden wil nog een stoel worden aangeschoven. De juffrouw naderde, vroeg, voorzichtig zich van den verleden tijd bedienend — een hebbelijkheid, waarmee wij onze overbescheidenheid demonstreeren, —: . „Dokter, zou U er bezwaar tegen hebben als ik zoo vrij was hier nog ’n stoel bij te zetten ?” De dokter richtte het ongeschoren gelaat omhoog, waarbij hij de hand onder de kin bracht, als wilde hij zich niet geheel verlaten op den steun van een breeden, stijven, doch overvuilen halsboord, en keek met een verstrooiden blik door de brilleglazen het meisje aan. „Nee, tegen ’n stoel heb ik geen bezwaar, juffrouw,” antwoordde hij, wat verschrikt, maar op vrindelijken toon. Het jufje echter vreesde erin te loopen ; geleerden namen je altijd, je kon niet voorzichtig genoeg met je woorden zijn. „Dus tegen ’n stoel hebt u geen bezwaar, dokter, maar als er nu eens iemand op komt zitten ?”.... vroeg ze nu. „Ook niet,” antwoordde hij met een lachje. Met een lachje, maar eigenlijk vond hij het toch niet pleizierig, gestoord te worden. Zoo was hij nu altijd, hij met zijn zachtzinnig karakter; hij kon den menschen als ze hem vriendelijk iets vroegen, niet goed weigeren. Zoo’n meisje vond het pleizierig, dat er nog een gast bij kon, dan kreeg zij een fooitje meer, en vooriemand, die hier straks hongerig aan zou komen, was het toch ook niet alles om wegens plaatsgebrek te worden weggestuurd. Nu, en als de menschen hem maar niet van zijn werk afhielden, dan was er niets geen bezwaar, dat ieder zijn zin kreeg.. . . Aan een persoon, die nu al spoedig op den leegen stoel plaats nam, werd door den dokter niet de luttelste moeilijkheid in den weg gelegd. Alleen toen de man gevaarlijk met het olie- en azijnstel tegen het geopende boek stiet, keek de dokter eens op, en zei : „In Godsnaam, voorzichtig alsjeblieft vrind.” De vrind, een man met was bleek gelaat en lange gladde, als gezalfde haren, had een- gebaar van verrassing (U weet wel, zóó ongeveer : het hoofd wat naar achter, de oogen wat wijder open, dan een secondekort fronsen van het voorhoofd). „Ben jehetof ben jehetniet?” vroeg hij op verheugden en tevens verbaasden toon den dokter. „Ja, ik bèn het,” zei deze, de schouders even ophalend, maar dook dan het hoofd weer dieper over het boek. Wat bevreemd keek de onbekende zijn overbuurman aan, en hernam op vroolijken toon: „Ja, ik zie het nu duidelijk, je bent Pont, David Pont . .” Verbaasd zag de dokterthans den vreemdeling aan ; voor het eerst toonde de man nu werkelijk eenige belangstelling. „Ja, en wie bent U ?” vroeg hij, op zijn gewonen zachtzinnigen toon. — „Kijk me eens goed aan, herken je je ouden schoolkameraad Flip niet meer, Flip Arends... Kom, denk eens even.” Moeizaam was de gelaatsuitdrukking van den dokter, nu hij tevergeefs poogde, zich iets van Flip te herinneren. „Neen,” zei hij eindelijk, „ik herinner me er niets van.” „Kom,” begon de ander, en poogde met allerlei gebeurtenissen ’s mans geheugen op te frisschen. „Weet je nog, wel van dit, en herinner je je nog wel van dat . . . .” En na een aantal verhalen slaagde hij er waarlijk in, door den dokter als authentiek, onvervalscht schoolvriend te worden herkend. Flip, verheugd om het hervinden van den ouden kameraad, praatte honderd uit, en dokter Pont, meer dan hij zichzelven wel bekennen wou bekoord door al die gezellige herinneringen, luisterde, luisterde werkelijk. Hij had tot groote verbazing der vaste bezoekers van het eethuis zijn studieboek dichtgeslagen en zat rechtop te luisteren, oogenschijnlijk als een gewoon mensch, die met een ander in gesprek is. Nadat hij op aandringen van Flip had verteld, dat hij doctor in de letteren was en aan een omvangrijk philologisch werk arbeidde, zei deze : „Ja, je bent altijd een razende knappe jongen geweest. In alles nummer éen was je ; dat herinner ik me heel goed ; behalve in gymnastiek, daar was je ellendig in . . .” DE NOORSCHE KERK TE ROTTERDAM VOLTOOID. Er bevindt zich te Rotterdam een ongemeen interessant en fraai kerkje, dicht bij de haven, zoodat de toren vanuit de rivier zichtbaar is. Het is een in Oud-Noorschen stijl gebouwde kerk voor Noorsche zeelieden, welke behalve kerk, ook leeszaal met spreekkamer, keuken, aanrecht- en jassenkamer bevat, zoomede een inrichting voor bioscoopvoorstellingen. Eveneens worden er ook muziekavonden gehouden, een en ander, —- men begrijpt reeds het doel — om de Noorsche zeelieden (er komen jaarlijks wel een 25000 van hen in Rotterdam) uit ongewenschte omgeving te houden. Ds. Jens Saxe, de Noorsche zeeliedenpredikant te Rotterdam, is de man die de stichting tot stand deed komen. Het pittoreske kerkje, door de architecten Arnstein Arneberg en Magnus Poullsson ontworpen, werd in Noorwegen ineen gezet, en naar Holland overgebracht verrees het weder zooals het in Noorwegen was gebouwd. — Hierboven: de kerk voltooid. Links de kerk met ingang; midden; lees en andere zalen; rechts: de woning van den koster met typisch Noorsch balcon. Het voorste huisje is de ingang. „Dat ben ik nog,” erkende de dokter gelaten, „ik heb niét meer lichaamskracht dan een kip ...” ’ „Nou-ou-ou . . .” deed Flip ongeloovig. „Nee. nee. eer nog minder. Ik ben blij, dat ik van huis Het DE NOORSCHE KERK TE ROTTERDAM VOLTOOID. intérieur der Noorsche kerk. Het koor met een copy naar het beroemde Christusbeeld van Thorwaldsen. De geheele kerk is inwendig versierd met de kleurige figuren, zooals men er op de foto ziet. (foto's H.I.P.B.) hier naar toe kan loopen, en terug. Maar wat ben jij eigenlijk geworden in de wereld ?” „ja , . . ja,” aarzelde de kameraad wat verlegen, „ja, dat is nèt de vraag ...” De dokter vond dit antwoord blijkbaar vermakelijk, want hij opende langzaam den mond, en lachte den man toe, aller-. vriendelijkst als had deze hem met zijn antwoord een groot genoegen gedaan. „Nee, in ernst,” zei hij toen, en hij verbaasde zich over zijn betrekkelijke belangstelling in iets anders dan zijn studie. „Nou . . ja, je begrijpt, hè,” aldus trachtte de kameraad een antwoord op-den-man-af te ontwijken, „het is niet zoo makkelijk, hè . . . Eigenlijk ben ik niets.” „Dat is al heel weinig,” peinsde de dokter luidop. „Ten minste niets, wat jij iets zal noemen. Je herinnert je nog wel, dat ik toen voor de vijfde klas gezakt ben ? Welnu, sedert dien tijd ben ik mijn heele leven door blijven zakken. Intellectueel gesproken, . . . maar verder heb ik geen klagen. Geld hoef ik niet van je te leen te hebben, bijvoorbeeld.” Een poosje ging het luisteren naar het luchtige gepraat over den schooltijd goed, maar dan begon het den dokter wat te vervelen. Hij had spijt, dat hij zich zoo bloot gegeven had, temeer daar hij wel zag, dat de hervonden schoolkameraad opdringeriger werd en het er voorloopig wel niet bij laten zou, en hij, eenzelvig studiemensch, weinig aan omgang gewend, niet veel kans zag, zich met goed fatsoen van den schoolkameraad met bijbehoorende jeugdverhalen te bevrijden. Grieven wilde hij den man niet; daarvoor was hij te goedhartig. Hij zat er erg mee. „Ik derangeer je toch niet ?” vroeg Flip nu met een gezicht alsof het antwoord opzijn vraag toch zijn eene oor in en het andere zou uitgaan. „In de verste verte niet,” jokte de dokter, die voor niets ter wereld den man voor het hoofd stooten wilde. Hij zou graag zonder hem te kwetsen het onderhoud afbreken, en dus riep hij de juffrouw en betaalde. De kameraad echter betaalde ook. „Ik loop zoover met je mee, als je het goedvindt,” zei hij. „Heel graag,” antwoordde beleefd de ander, diê er alles nochtans op gezet had, om nu eindelijk den man kwijt te raken. „Geef dat boek maar hier, dat draag ik wel voor je. Je was niet zoo erg gespierd, zei je daareven toch.” Met nam Flip het zware boek den ander uit de hand ; deze verzette zich een weinig, doch liet zich ten slotte maar bedoen; het was eigenlijk een heel gemak, zoo’n kameraadpakjesdrager. „Gaan we ’n potje bier drinken ?” vroeg Flip, „Ik drink nooit bier.” „’n Kopje koffie dan ?” „Neen, dank je, maar ga U gerust Uw gang. Ik moet naar huis om te werken.” Tegelijk stak hij hem reeds de hand ten afscheid toe, maar dit gebaar werd staal genegeerd. „Woon je ver weg?” vroeg Flip. „Ja, een heel eind,” jokte de dokter. „Hoe lang is het loopen?” „Nou . . . wel . . . wel ’n uur of twee, . . . ten minste . „Dan nemen we de tram,” „Nou, dat hoeft nu direct niet ...” aarzelde de dokter, wiens woning slechts een paar straten ver was. „Dan loopen we,” zei Flip, „zooals je wilt, hoor. We hebben vroeger ook heel wat samen geloopen, hè? Weet je nog van ónze wandelingen met den leeraar ’s Woensdagmiddags . . en dat we alleen wilden botaniseeren als de meisjes meegingen , . . Anders biljartten we in „De Bel,” een partij voor vijf cent, en een glas bier voor drie. Weet je het nog? Je hebt Bets Manning toch gekend, hè ? En Truus Woud? En Greta Singels ? Die zijn alle drie getrouwd. En goed ook . ... .” „Zoo, zoo?” deed de dokter, uit vriendelijkheid belangstelling veinzend want je kon zoo’n vent, die je daar van al die aardige dingen van school vertellen kwam, toch niet voor spek en boonen laten praten ; in werkelijkheid wist hij van Truus, Bets en Greta niets, hoegenaamd niets meer ; niet eens dat ze ooit bestaan hadden. „Ja, het is een aardige tijd, hè, de jeugd ? Het is de mooiste tijd van het leven, en zij komt toch maar nooit weerom,” praatte hij in den trant van Flip. om dezen, ondanks alles, toch nog maar een genoegen te doen. Even wandelde de oud-kameraad nu zwijgend naast den dokter voort, en in de ziel van den laatste ontlook de hoop, dat de man plotseling het geheugen was kwijt geraakt; dit
PDF
Blad 
 van 2380
Records 2916 tot 2920 van 11897