Panorama

Nummer	1916, nr. 89, 8 nov. 1916
Blad	11
Tekst	11 PANORAMA KAPITEIN BÖLCKE.t MINISTER KÖRBER, die den door Dr. Fritz Adler vermoorden Oostenrijkschen minister-premier Graaf Stürgkh als zoodanig is opgevolgd. Een Servisch soldaat visschend in het meer van Orsowa. De petroleumbronnen in Roemenië. Een Servisch soldaat haalt water aan het meer van Orsowa. De candidaat voor den Amerikaanschen presidentszetel Hughes en zijn gezin. Het gummi-gebrek in Duitschland. I n een luchtgevecht op 28 October is de Duitsche kapitein-vlieger Bölcke ten gevolge van een botsing gedood. De Duitsche luchtvloot lijdt een groot verlies met den dood van dezen kranigen vlieger. — Een zeer begeerde buit, die aan de Centralen een onberekenbaar voordeel zal brengen, wordt gevormd door de onuitputtelijke oliebronnen waaraan Roemenië rijk is. Onze foto geeft een der voornaamste complexen van boortorens, die een indruk geven van den grooten rijkdom, dien het land aan petroleum en benzine (waaraan in Duitschland juist zoo’n gebrek is) leveren kan. — Behalve aan petroleum en benzine is er in Duitschland, geïsoleerd als het is door de Engelsche blokkade, ook gebrek aan gummi, waarvan de oorlog dagelijks heel wat verslindt. De De koningin van Roemenië als liefdezuster. Duitsche scholieren zamelen kastanjes in. scholieren zamelen nu oude,waardelooze gummiwaren op, zooals overschoenen, fietsbanden, enz. enz. Ook kastanjes, die voor verschillende doeleinden betreffende de voedselvoorziening gebezigd worden, worden ijverig door hen verzameld en op de bestemde plaatsen ingeleverd. — Als „de” concurrentvanWilson om den presidentszetel wordt algemeen Hughes genoemd. Onze foto geeft hem met zijn vrouw in de laan van het landgoed van zijn zoon te New Jersey. Achter hen staan zijn zoon en diens vrouw. Zittend op de knieën van Hughes zijn kleinzoon Charles Evans Hughes; bij zijn vrouw op schoot de kleine Stuart — Het paleis te Boekarest is veranderd in ’n hospitaal waar de koningin en de prinsessen Maria en Elisabeth als liefdezuster dienst doen. Op onze kiek ziet men de koningin een gewonde, die door een verwonding zijn handen niet meer kan gebruiken, bij het middagmaal behulpzaam zijn. — De Engelsche moeders hebben een groote melkdemonstratie gehouden, waar zij melk* eischten ! einde den kinderen van vrouwen die in de munitiefabrieken werken en wier man aan het front is, een goed middagvoor de baby’s, die thans dit onontbeerlijk voedsel voor hen door de hooge prijzen bijna geheel moeten missen. — Ten- \| maal te verschaffen, zijn er in Engeland verscheidene inrichtingen geopend, waar deze kleintjes voor een zeer lagen prijs een goed middagmaal kunnen bekomen. Zooals onze foto aahtoont zijn schoolkinderen de beste klanten. Melk-meeting in het Hyde Park te Londen. Oorlogs-kindervoeding in Engeland.
PDF

Nummer	1916, nr. 89, 8 nov. 1916
Blad	12
Tekst	PANORAMA DE TOCHT VAN DE DEUTSCHLAND door PAUL KöNIG, Kapitein v. d. handelsonderzeeër :: „Deutschland’’ (4) (Vervolg.) (Nadruk verboden.)^ \|ou zoo iets dan mogelijk zijn ? Zoo moet J het regelrecht op de kust, ergens op de \| rotsen loopen. \| Ik roep Krapohl, toon hem mijn bere- ’ kening. Wij kijken nog eens nauwkeurig door de kijkers, vergelijken de kaart; het klopt. — De knaap vaart in het vilde. Wij zijn intusschen zoo dicht genaderd, dat wij hem goed kunnen opnemen. In de schemering van den juniavond was het zoo helder en licht, dat wij nauwkeurig konden waarnemen. Het was een mooi, middelmatig groot stoomschip, dat een groote neutrale vlag voerde en op den romp opvallend in de kleuren van hetzelfde land beschilderd was. In het midden van den romp droeg het een grooten dubbelen naam, dien we echter nog niet lezen konden. Plotseling roept Krapohl : „Donders, hoe komt het, dat de kerel nog zoo lang na zonsondergang de vlag voert ? Wanneer dat toeval is’ En wat beduidt de opvallende beschildering thans in den tijd van den onderzeebootvrede ? De kerel is verdacht!” Ik moest hem gelijkgeven. Mij deed vooral de onzinnige koers ontstellen ; voor zijn genoegen vaart men in den wereldoorlog doch niet ’s nachts op de Noordzee een eindje om ! Wij overleggen, wat er te doen staat. Nog heeft hef schip ons niet gezien, het vaart zijn geheimzinnigen koers verder en staat reeds iets achter ons. Ik besluit daarom, niet te duiken, daar we thans met onzen koers spoedig van elkaar moeten komen. Daar maakt het schip plotseling een scherpe wending en houdt recht op ons aan. Thans kunnen we zien, dat de wakkere neutrale ook de booten uitgezwaaid heeft; natuurlijk om nog duidelijker zijn karakter als gevaarlooze koopvaarder te toonen.dieop alles is bedacht, en bereid, aan de bevelen van een duikboot direct gevolg te geven. Ons was deze vergaande loyaliteit voldoende. Ik zond alle mannen naar beneden en liet direct alarm geven. Wij maken ons klaar om te' duiken en draaien daarbij recht op het stoomschip aan, om dwars over zee te liggen, daar we dan gemakkelijker onder water komen. Nu gebeurt tot onze grootste verwondering het volgende : nauwelijks heeft het neutrale stoomschip onze manoeuvre gezien en bemerkt, dat we duiken, of het draait met een ruk af. Onder het duiken zien we nog, hoe het dikke rookwolken uitstootend in een karakteristieken zigzag-koers het ruime sop kiest. Deze bekentenis van een slecht geweten was voor ons eenvoudig overweldigend. Zoo hebben we nog nooit gelachen, als bij de vlucht van dezen braven man met den onbekenden koers. De leeperd waande zich doorzién- en vreesde, in het volgende oogenblik een torpedo van ons in de ribben te krijgen. En hoe woedend moest hij zijn ! Het zou zoo mooi geweest zijn, als neutrale vlak bij de „Deutschland” te komen en dan op veiligen afstand met de geschutpoorten ook de onschuld te laten vallen en te schieten. De onderzeeboot-val was zoo mooi gelegd, de „Deutschland” behoefde nog slechts een beetje nader te komen! Ondertusschen slaan wij onder water een kink in den kabel en duiken eerst na twee uren weer op. Eerst zoek ik met den periscoop den horizon af en open dan, half gedoken, het torengat, om met den verrekijker rond te zien ; de lucht is helder ; in het Zuiden is de maan omhooggeklommen en maakt den schemerenden glans van den zomernacht nog doorzichtiger. Maar zoo ver ik kijk, is de zee leeg, geen stoomschip te zien. ,,U-Deutschland” kan ongehinderd zijn weg vervolgen en behalve de loutere vreugde over de ontgoocheling van den leepen strikken-zetter heb ik nu de zekerheid, dat wdj alle schepen zien, voor zij ons in ’t zicht krijgen kunnen. En dat is reeds iets waard. Een kopstand in de Noordzee. Ik had besloten den volgenden nacht gedurende de donkerste uren tusschen elf en een uur gedoken met de E-machines te varen. Toen wij in de avondschemering van den langen zomerdag doken, was er wel is waar weinig wind, maar er ging een hooge deining als zeker teeken dat de wind na eenige uren tot storm zou aanwakkeren. Tegen twee uur gaf ik bevel op te duiken en bemerkte spoedig aan de steeds wilder wordende bewegingen van het schip, dat de storm er was en er met hem een nog sterkere deining opgekomen moest zijn. Wij maakten van tijd tot tijd heusche sprongen, bliezen echter onze tanks rustig uit en kwamen heel behoorlijk boven. Vanaf de hoogte dat de periscoop was vrijgekomen probeerde ik rond te zien ; het was echter nog bijna onmogelijk iets te zien, daar de periscoop ieder oogenblik door dikke waterbergen heensneed ; daarbij de schemering, waarin zich de aanrollende golven in den periscoop nog grooter en somberder voordeden. Wij doken nu geheel op, en ik steeg op den toren, om over de wild dansende zee een beter uitzicht te krijgen. Dat was me een knap weertje geworden 1 Rondom in de vale schemering een heksenketel van onwaarschijnlijk hoog rijzende bergen van golven met schuimkoppen, waarvan de wind de fijne waterdeeltjes afblies en sissend door de lucht joeg. Het schip werkte er zwaar tegenop en sprong dikwijls sterk weg ; het geheele dek was natuurlijk ondergeloöpen; ieder oogenblik bonsde een zee tegen den toren en ging in een dichten stofregen over mij heen. Ik klampte mij vast aan de borstwering van de ,,badkuip” en zocht den horizon af, een wonderlijken horizon van ’zich als coulissen door elkander schuivende waterbergen. juist wilde ik het commando geven de oliemachines in werking te stellen, daar—wat was dit? De donkere streep daar, was dat geen rookpluim ? . . Maar reeds schoof zich de rug van een golf ervoor, in den schemergrauwen hemel . . . Ik wachtte en staarde door den kijker, tot mijn oogen pijn deden . . . 12 DE,,GROOTE DAG”OP31 AUG.TE SOERABAiA : DEMONSTR ATI E VOOR „IN DIE WEERBAAR” Enorme belangstelling; reeds des morgens vroeg begon het. Europeanen. Inlanders. Chineezen en Arabieren, zonder onderscheid van rang en stand, verzamelden zich om den spreker van hun groep en gaven in enthousiaste stemming te kennen, dat de weerbaarmaking van NederlandschIndië een volkswil is! — Onze foto werd genomen op het oogenblik dat de meeting in vollen gang was en de toehoorders rond de verschillende sprekers geschaard staan. Daar kwam het weer en het was een donkere rookpluim .... en daar, daar : een top . van een mast, dun als een naald, maar ik heb ze in het glas, en nu, nu ... . ik boor mijn oogen in den kijker .... wat het golvendal juist vrijlaat, dat donkere daar ... de rook erboven, vier lage schoorsteenen . . . Donders, dat is een torpedojager !................. .. Met een sprong ben ik in den toren, het torengat dicht: ,.alarm” — „snelduiken”. . . „watermaken” — „dieproeren” .... ,,op twintig meter gaan De bevelen volgden elkaar als in een adem. Maar de uitvoering ?! Bij deze deining onderduiken is volgens alle ondervindingen bijna klinkklare waanzin . . . Maar wat zal ik doen ? De torpedojager kon ons reeds gezien hebben . . . Naar beneden moesten we, en zoo snel mogelijk. Onder mij in de centrale werken de mannen in geluidlooze haast. De spoedluchtverdrijvers zijn geopend, de geperste lucht sist uit de tanks — de duikventielen zingen in alle toonladders .... Ik sta met opeengeperste lippen, kijk door het torenvenster op de woelende zee rondom, loer op het eerste teeken van dieper gaan .... Maar altijd zie ik nog ons dek, altijd weer trekt ons een golf omhoog . . . We hebben geen oogenblik meer te verliezen. Ik laat nog meer dieproer geven, beveel : „Beide machines volle kracht vooruit!” . . . Het geheele schip trilt en beeft onder den versterkten druk der machines en maakt letterlijk een paar sprongen; het tuimelt als het ware in de wilde zee; wil het nog altijd niet ? . . . Dan snijdt het met een ruk plotseling van voren naar onderen en gaat met altijd sterkere helling snel in de diepte. Het nauwelijks schemerende daglicht verdwijnt aan de torenvensters, de manometer toont in snelle opeenvolging twee — drie — zes — tien meter . , . Maar ook de helling van de boot neemt steeds toe. Wij tuimelen, leunen achterover, glijden uit ; wij verliezen alle houvast op den grond, die steil naar voren zinkt .. . ik kan mij juist nog aan het kijkglasgedeelte van den periscoop vasthouden ... en beneden in de centrale klampen zich de mannen aan de handraderen der diepteroeren vast . . . Zoo gaat het een paar vreeselijke seconden. De nieuwe situatie is ons nog lang niet duidelijk geworden — daar krijgen we een hevigen stoot, we worden op den grond geslingerd, en alles, wat niet nagel- en spijkervast is, wordt wild door elkaar geworpen........... Wij vinden elkaarin de vreemdste verhoudingen weer, zien elkaar aan, en een oogenblik heerscht een beklemd zwijgen ; dan zegt de eerste officier Krapohl heel droog : „Zoo, nu zijn we aangekomen !” Dat nam de afschuwelijke spanning weg. We waren echter toch allen heel bleek geworden en zochten ons nu te oriënteeren. Wat was er gebeurd ? Waarom deze onnatuurlijke helling van het schip ? En waarom raasden de machines daar boven ons soms zoo razend er op los, dat het geheele schip dreunde ? . . Eer echter een van ons nog goed overleggen kon, was onze kleine Klees, de leidende ingenieur, uit zijn hurkende houding omhooggesprongen en had bliksemsnel de machinetelegraaf op „stop” omgerukt. Plotseling was er nu diepe stilte. We raapten langzaam onze ledematen bijeen en overlegden : wat was er gebeurd ? De boot was van voren in een hoek van ongeveer 36° naar beneden geheld en stond zoo te zeggen op zijn kop ; we moesten met den boeg op den grond zitten, en van achteren slingerden we met een heel behoorlijke beweging op en neer ; daarbij toonde de manometer een diepte van ongeveer vijftien meter. Ik maakte me spoedig onzen toestand helder; hij was niets minder dan gemoedelijk. Volgens de kaart hadden we hier ongeveer een en dertig meter diepte; bij den steilen stand van de lange boot moest onze achtersteven een aanzienlijk stuk boven water steken en kon daardoor tot een aardig doelwit voor vijandelijke torpedojagers worden. Zoolang de machines nog gingen, moest het volgende er nog bijkomen : wanneer een golfdal over ons heenging, zweepten vermoedelijk de schroeven voor een deel in de lucht en verhoogden onze aantrekkingskracht door wilde fonteinen en schuimdwarreling. Dat had Klees dadelijk aan het razende rukken van de motoren bemerkt en had door zijn tegenwoordigheid van geest tenminste ’t ergste gevaar uit den weg geruimd. In ieder geval hadden we onze ligplaats door een eigenaardige boei aangeduid en verwachtten ieder oogenblik uit het hoog boven ons hangende achterschip den krakenden inslag van een granaat te hooren........... Seconden van een vreeselijke spanning verliepen.. . Maar het bleef stil. De schroeven konden ons immers niet meer verraden; ook was het boven nog wel te donker, en de torpedojager had bij de onstuimige zee waarschijnlijk genoeg met zich zelf te doen. Dat wij ons nochtans haastten, uit dien onzinnigen toestand te komen, is wel begrijpelijk. Daar het schip overigens volkomen dicht gebleven was en den vreesdijken schok zonder eenige schade doorstaan had, liep al het verdere volgens ’t programma van stapel. De achterste tanks, die niet geheel luchtledig waren, werden snel met wate^ gevuld en zoo werd geleidelijk weer een meer redelijken stand van het schip te weeg gebracht. Horizontaal lag het daardoor echter nog lang niet ; daarvoor had het den neus te energiek in de modder gestoken. Maar we waren nu tenminste geheel onder water en konden rustig aan den verderen arbeid gaan. Uit de voorste ballasttanks werd een deel van het water gedrukt, en voor ’t overige brachten we het schip met de evenwichttanks voor zoover in evenwicht, dat de boeg van den grond los kwam. Wij begonnen thans naar boven te drijven, moesten echter dadelijk terugwerken om de snel optredende neiging tot schommelen van het te zwaar geworden achterschip tegen te werken. Na eenigen tijd was het evenwicht weer tot stand gebracht en de „Deutschland” vast in mijn hand. • Thans was het ook tijd om na te gaan, wat het plotselinge bokken van onze anders zoo brave boot veroorzaakt mocht hebben. Er moet een gansche rij van oorzaken bij elkaar gekomen zijn. Afgezien daarvan, dat het in de meest zeldzame gevallen gelukt, een groote boot bij hooge deining aan t duiken te brengen, zoo zullen de tanks bij de haast waartoe ons de torpedojager dwong, ook wel nog niet geheel luchtledig geweest zijn. Daarbij kwam echter voor alles de plotselinge dynamische werking der diepteroeren, die in vereeniging met de volle kracht van de machine
PDF

Nummer	1916, nr. 89, 8 nov. 1916
Blad	13
Tekst	13 PANORAMA en de nederdrukkende werking van een bijzondere zware zee het schip de noodlottige helling te spoedig opdrong. Wij bevonden ons in een positie als een bestuurbare ballon, die kort voor het landen te veel dieproer geeft en door een plotselingen valwind met dubbel geweld op de aarde gedrukt en verpletterd wordt. Bij ons weliswaar hield het wonderbare materiaal van onze stalen wanden den heftigen stoot zonder verdere schade uit. Slechts de bodem van de Noordzee mag op x° noorderbreedte en y° oosterlengte een kleine beschadiging vertoond hebben. Nog iets schijnt mij van het geheele voorval vermeldenswaard. Wanneer ik mij nu achteraf voor den geest haal, wat ik dacht, toen we zoo in volle vaart met 36° helling in de diepte suisden, dan moet ik zeggen : mijn eerste gedachte was de lading ; is de lading wei stevig gestuwd, kan de lading niet over den kop gaan ? Daaraan dacht ik geheel instinctief, hoe zonderling het achteraf ook klinken mag. Men kan toch zijn ouden Adam als ,,groote stoomboot”- kapitein op zoo’n onderzeeboot niet zoo zonder meer kwijtraken. Naar de open zee. Van de Noordzee hadden we nu genoeg. En we zouden nu ook spoedig „naar buiten” gaan, naar buiten in de open zee. Over den „weg” waren we het gode zij dank eens. Minder erover, wat ons op den „weg” alzoo gebeuren kon. Wij konden ons in elk geval op eenige kleine verrassingen voorbereid houden. Maar waartoe vaart men welbeschouwd met een onderzeeboot, waarmee men den verrassingen immers met vooruitzicht op eenig resultaat uit den weg kan gaan ! En voor ons hebben zoovéél duikbooten hettoch ook geleverd en zijn „naar buiten” gekomen. Die hadden daarbij dikwijls nog een menigte bijzonder gevaarlijke orders uit te voeren, terwijl wij eenvoudig erop bedacht moesten zijn, dat we niet gezien werden en er goed doorheen glipten. Wel is waar kwam het er in de eerste plaats niet eens zoo zeer opaan, dat we in ’t geheel niet gezien werden, maar de hoofdzaak voor ons was, niet als handels-onderzeeboot herkendteworden. De eigenschap van onze „Deutschland” als een onbewapend vreedzaam handelsvaartuig had ons toch geen oogenblik voor het directe tot zinken brengen beschermd. Daarvan waren we overtuigd, en hoezeer we het hiermee bij het rechte eind hadden, toonde later de officieele verklaring van de Engelsche en Fransche regeeringen. Hadden zij ons echter eenmaal als handelsonderzeeboot herkend, dan waren we niet alleen in oogenblikkelijk gevaar ; dan was ook ons ongehinderd binnenloopen in onzeAmerikaanschebestemmings haven in ’t grootste gevaar gebracht ; dan hadden we op onzen tocht een menigte bloeddorstige speurhonden aangehitst. In het gunstigste geval verloren we dan nog altijd de uitwerking van een de geheele wereld verrassende aankomstin Amerika. En daarop was begrijpelijkerwijze onze eerzucht gericht. Dat waren zoo ongeveer mijn overwegingen, toen wé de streken der „dikke lucht” naderden. We „kronkelden” dus zoo voorzichtig mogelijk nader. Gezien hebben we daarbij heel wat ; zelf gezien zijn we hoogst zelden, herkend nooit. Overdag gaan we verscheidenen stoomschepen door koersverandering uit den weg, ’s nachts varen we natuurlijk gesloten, en duiken, indien noodig. Ook het weer begunstigt ons. Eens krijgen we tamelijk verwijderd een Engelschen hulpkruiserin ’ t zicht; hij vaart in een zigzag-koers in een bepaalde richting. Wij hebben een tijdlang een evenwijdigen koers met hem en houden hem voortdurend in het oog. Maar bij de hooge zee, die hem waarschijnlijk het varen ook niet tot een genoegen maakt, blijven we onopgemerkt. Een anderen keer komt in de avondschemering een bewakingsvaartuig in de nabijheid ; het heeft ons gezien en veinst door het hijschen van de Engelsche handelsvlag onschadelijkheid, om ons tot een aanval te verleiden. Als we rustig koers houden, vaart het geërgerd weg. De deining was hem zeker ook wel voor verdere ondernemingen te zwaar. Anderen, snelleren bewakingsvaartuigen kunnén we tijdig uit den weg gaan. Later verflauwt de wind — en het wordt nevelig. Wij duiken en leggen ons op den grond. We behoeven ons niet te haasten ; en waarom zouden we ons niet een beetje rust gunnen ! Het was weliswaar niet erg ondiep op deze plaats ; 'het was zelfs zeer diep. Des te zekerder en rustiger hebben we gelegen. En waartoe hebben we onze voortreffelijke peilmachine en de wonderbaarlijke stalen wanden van onze „Deutschland” ! Die nacht op den bodem van de zee van X . . was een echte ontspanning voor ons allen. Men kon zich weer eens goed wasschen en zich dan behoorlijk neerleggen, zonder behoeven te vreezen, direct weer door een „Hei” in de spreekbuis opgeschrikt te worden. Eerst echter hebben we getafeld, heelemaal volgens de regelen der kunst getafeld. De beide grammophoons speelden, en we klonken met de glazen, die — om de een of andere reden van hoffelijkheid-— met Fransche champagne gevuld waren. Onze Stucke echter, de trouwe ziel, steward, hulpkok en meidalleen, bediende ons met een ernstige plechtigheid, als was hij nog altijd steward in de eetzaal van de „Kronprinzessin Cacilie” ; als was hij nooit bijna een geheel jaar in Fransche gevangenschap geweest, om thans op x meter diepte op de „U-Deutschland” bezig te zijn, waar hij in onzen gemoedelijken bak steeds nieuw'e kunsten ten toon spreidt en het verstaat, in de miniatuurpantry en in een paar schuifladen nooit gedachte hoeveelheden tafelgereedschap en couverts te stouwen. Den volgenden morgen gaat het spoedig weer omEEN GEDENKSTEEN VOOR DE STOVIA. (SCHOOLTOT OPLEIDING VAN INLANDSCHE ARTSEN). Batavia heeft thans een ziekeninrichting gekregen die als de schoonste, grootste en doelmatigste van het geheele Oosten mag gelden! Na de voltooiing legde mevrouw Van Limburg Stirum een gedenksteen (op 26 Aug. j.1. des morgens om 9 uur) onder enorme belangstelling van alle autoriteiten. Na aankomst v. d. G.-G. en mevrouw sprak eerst de hoofdingenieur Kasten. Mevr. v. Limburg Stirum trad vervolgens naar voren en bevestigde den gedenksteen waarin staat gegrift: „Deze gedenksteen is geplaatst door mevrouw de gravin Van Limburg Stirum, geb. jonkvr. Van Sminia op 26 Aug. 1916.’’ Met luide en heldere stem sprak zij: „Moge God’s zegen rusten, op den arbeid en het onderwijs in deze gebouwen en op allen, die geroepen zijn deel te nemen aan het werk ter bevordering van de gezondheid en het geluk van de bewoners van deze landen en ter leniging van hun nooden.” Daarna eerewijn en een vol uur rondwandelen en bezichtiging. De bovenste foto geeft het frontgebouw v. d. nieuwe ziekeninrichting. Geheel links het front van het laboratorium; dit laatste is voorzien van alle nieuwste toestellen enz. op geneeskundig gebied en staat onder leiding van Dr. Grijns. Er is plaats voor 100 Europeanen en 600 Inlanders maar in tijden van nood kan men 2000 bedden plaatsen. De geheele kosten waren 4000.000 gulden, maar daarvoor krijgen we ook een geheel modern en naar de laatste eischen des tijds ingerichte inrichting. De foto onderaan geeft den G.-G. in gesprek met den vice-admiraal Pinke onmiddellijk na de steenlegging. hoog. De lenspomp snort en bromt, en we klimmen met verscheidene honderd liter „boven normaal” en met de diepteroeren volgens het voorschrift uit de diepte omhoog. Op ongeveer twintig meter begint het schip zijn mooie vastheid te verliezen. Dat wordt het eerst op den manometer zichtbaar, dan bemerkt men het aan de diepteroeren, die zwaarder te bedienen zijn en waaraan de boot dikwijls geheel onverwacht hard rukt. Hoe hooger we komen, des te levendiger worden de bewegingen ; daarboven moet een heel respectabele deining staan. Ik stijg nu voorzichtig op periscoop-hoogte, vaar een tijdlang aldus en *houd inspectie. Behalve een leger wild aanjagende witte golvenkammen is niets te zien. Het weer is juist goed naar mijn zin, want met des te minder scherpe bewaking hebben we te rekenen. Ik besluit nu, geheel op te duiken, en laat samengeperste lucht in een der tanks geven, tot de toren voldoende vrij is. De oliemotoren worden in beweging gezet, en de ventilator zorgt voorloopig voor vernieuwing van de lucht. Nauwelijks echter hadden we het torenvenster geopend, daar vloog reeds de eerste natte groet in de centrale. Daarmee was het dus vooreerst nog niet in orde. Er wordt nog een tank aangeblazen en dan de turbo-aanblazer in gebruik genomen, die de tanks spoedig leegperst. Vooraf is echter nog een kleine zeemans-kunstgreep noodig. Om verder op te duiken, moet er namelijk dwars gegaan worden, daar in de hooge deining de lange zware romp van de boot er tegenaan niet gemakkelijk uit het water omhoog komt. Met geringe vaart leggen we dus de „Deutschland” dwars over de zee. Ze rolt thans vreeselijk ; het is een verschrikkelijke positie en het schudt iemand bijna de ziel uit het lichaam. Daarbij gaan alle oogenblikken de zware dwarszeeën over het schip heen. Maar het gehoorzaamt aan de diepteroeren en steekt langzaam den neus uit het water. Wanneer we geheel bovengekomen zijn, maakt de toren met den periscoop wel is waar beangstigende schommelbewegingen in het rond. Nu komt nog een onaangenaam oogenblik : het gaat erom het schip met geringe vaart langzaam weer in den koers te brengen. Achter de dikke torenvensters beveiligd, waarlangs het spattende water onophoudelijk neerdruipt, mij met armen en beenen in het wilde slingerend naar beide zijden schorend, loer ik naar buiten ; volgens oude zeemanservaring wacht ik een periode van drie bijzonder hooge golven af, waarop gewoonlijk een onregelmatig laag gegolf volgt. Nu is de derde hooge golf voorbij, een roep voor den roerganger in de centrale, het gelukt, de boeg boort zich langzaam om, en we komen zonder al te zware brekers in onzen ouden koers. Het blijft wel een zwaar werk. De storm neemt eerder nog toe, en tegen de zware zee gaat onze vaart slechts langzaam zijn gang. Daarenboven is een deel der mannen zeeziek; de korte schokkende bewegingen van het schip zijn afschuwelijk. Maar hoe verder we komen, des te meer laat zich de voortdurende lange deining van den Atlantischen Oceaan gevoelen. Het korte stampen houdt langzamerhand op en gaat in een majestueus schommelen over. We zien in de verte nog twee van een nachtelijke verkenning terugkeerende Engelsche kruisers. We liggen te diep, ze bemerken ons niet en verdwijnen snel in tegenovergestelde richting. We zijn nu vrij van de Engelsche bewakingsvaartuigen ; verheugd sturen we naar buiten in de vrije ruimte, naar buitenop denwijdenAtlantischenoceaan. In den Atlantischen Oceaan. Nu waren we dus gelukkig buiten, ’riendelijk ontving hij ons niet, de Atlantische. We zijn sedert de laatste dagen wel iets gewend, maar ik wil de zenuwen van mijn mannen, die nog op de gansche voor ons liggende reis moeten standhouden, zooveel mogelijk ontzien. Ik besluit daarom, zuidelijker te gaan, om daar zoo mogelijk beter weer aan te treffen. Helaas zouden we ons daarin vooreerst bedrogen zien. Wanneer ik nu mijn aanteekeningen uit die eerste dagen in den Atlantischen Oceaan doorblader, dan stuit ik altijd weer op opmerkingen als : „Zware zee” ; „Wind stijf uit W. N. W.”, Sterkte acht” ; Wind wakkert tot storm aan”; Zware zeeën gaan over het geheele schip en zelfs over den toren” ; Het schip vaart bijna voortdurend onder water” enz. In deze paar onsamenhangende zinnen staat het zware en buitengewoon aangrijpende leven van negenentwintig menschen in een afgesloten stalen visch, die zich onvermoeibaar door een wilde in beroering zijnde zee zijn weg baant. Ik wist geen betere gelegenheid de voortreffelijk uitgedachte constructie en. de uitstekende zee-hoedanigheden van onze „Deutschland” te prijzen, dan juist bij de herinnering aan die stormdagen in den Atlantischen Oceaan. Het werd de „Deutschland” ook door de elementen waarachtig niet gemakkelijk gemaakt, naar Amerika te komen. De allergrootste eischen werden aan het lichaam van het schip en aan de. machines gesteld, die dag uit, dag in rustig en gelijkmatig voortloopen moesten, wanneer we ons doel bereiken wilden. Het is mij daarom een behoefte, hier de werf en al haar heeren dankbaar te gedenken, wier arbeid ons een zoo voortreffelijk vaartuig tot een zekere beëindiging van onzen tocht in de hand gaf. Men kan gemakkelijk voor een mooi schip in vervoering komen, dat in de haven iedereen verrukt met zijn fijne en elegante vormen of in rustig water met maximum snelheid voortsuizend, de bewondering van leek en vakman wekt. (Wordt vervolgd).
PDF

Nummer	1916, nr. 89, 8 nov. 1916
Blad	14
Tekst	PANORAMA 14 SP0RTR SPARTA-U, V. V. 1-1. Een spannend moment uit den Zondag j.1. gespeelden wedstrijd tusschen Sparta en U. V. V., die in gelijkstand eindigde. EEN 25-K.M.-TOCHT H.A.V. De Haagsche Athletiekvereeniging organiseerde voor haar leden weer een clubwandeltocht, thans over 25 K.M., waaraan een 25-tal leden deelnamen. Onze foto geeft het vertrek van Plein 1813. (foto Hijmans). IO-JAR1G BESTAAN „VELOX” Zondag j.1. werd te Rotterdam het 10-jarig bestaan van de Korf- Voor de balclub Velox herdacht met een wedstrijd tusschen een 12-tal Velox veteranen en een 12-tal Velox 2. — Hierboven Velox 2. DAMES HOCKEYBOND. competitie van den dames-Hockeybond heeft te Waalsdorp een ontmoeting plaats gehad tusschen Togo en Amsterdam, die met 8—1 eindigde. EEN 4O-K.M -TOCHT A. S A. De Arnsterdamsche Sportvereeniging „Amsterdam hie'd Zondag j.1. een 40-K.M.- wandeltocht voor dames en heeren. Wij gever den start aan Schollenbrug. 1O-JARIG BESTAAN KORFBALCLUB ,,VELOX”. Het Velox-veteranen 12-tal dat tegen het 12-tal van Velox 2 speelde. PHILIPS’ SPORTVEREENIGING. Woesdag 22 October heeft Philips’ Sportvereeniging een goed geslaagden korfbaldag gehouden, waaraan do'or verscheidene vereenigingen is deelgenomen Links: de gezamenlijke vereenigingen. Midden: Het Philips’ 12-tal, dat den tweeden prijs won. Rechts: het Philips’ elftal en het elftal T. V. V., Tegelen, dat den competitiewedstrijd voor den N. V. B. met 9—2 verloor. DE NATUURLIJKE HISTORIE voor iedereen begrijpelijk en onderhoudend l-Jet is bekend genoeg, dat de Natuurlijke Historie een leervak is dat aan onze 1 H. B.-Scholen en Gymnasia maar al te vaak met een zekere onverschilligheid wordt behandeld. In de laatste bijeenkomst van leeraren aan die inrichtingen is besloten tot samenstelling van een leerboek, dat de Natuurlijke Historie zoowel begrijpelijk als onderhoudend zal maken, zoodat voortaan meeV belangstelling voor dit vak kan verwacht worden. Wij zijn in staat gesteld uit de drukproeven een gedeelte over te nemen dat handelt over ,,De Mensch'’. Daarin lezen wij: ,,De Mensch, hoewel tweehandig, is een overgangsoort tusschen de klasse der vierhandige en die der onhandige dieren; sommige exemplaren zijn reeds geheel tot de laatste soort overgegaan, andere vertoonen nog hun afstamming van denzelfden voorvader uit wien ook het apengeslacht voortkwam. Sommige menschenrassen zijn immers nog van een staart voorzien, waaraan die afstamming duidelijk te herkennen is; deze staart wordt bij den mensch, evenals bij den aap, aan het einde van den rug gedragen, of, zooals de dichter Tollens zoo gevoelvol zingt: „daar, waar de rug van naam verandert”. Met dit geringe verschil echter, dat hij bij den aap aan het benedeneinde, bij den mensch aan het boveneinde, ook wel achterhoofd genaamd, geplaatst is. De staart wordt door de apen gebruikt om aan te hangen, bij den mensch wordt de staart hiertoe niet meer aangewend, doch gebruikt men liever opzettelijk tot dat doel vervaardigde hennepen koorden. „Naar hun eigenaardigheden worden de menschen in verschillende klassen verdeeld: aardige, zooals mijnwerkers en polderjongens; onaardige, waartoe de dichters behooren; lichtvaardige, zooals lantaarnopstekers en professoren; slagvaardige, namelijk koetsiers en vaders van groote gezinnen; marschvaardige, waaronder vooral Strauss, de kapelmeester van ‘t 4e en Mendelssohn, en zoo verder. „Het belangrijkste lichaamsdeel is het,hoofd, een bolvormig uitwas aan de bovenzijde van den romp, dat in de eerste plaats ter versiering dient, maar door sommige lieden ook gebruikt wordt om mede te denken. Op het hoofd bevindt zich het haar, dat lang, kort of in ’t geheel niet is. Het wordt wel gebruikt om het een of ander dat overbodig is erbij te sleepen. Het schoonste haar noemt men „haar haar”, welke uitdrukking men een dichterlijke tweede-macht zou kunnen noemen. Overigens hebben sommige menschen last van haarpijn, ook zij die geheel kaal zijn; dit is echter een ziekte die altijd eerst den volgenden dag ontstaat. „In den regel bevinden zich in ieder hoofd twee oogen, die meestal in dezelfde richting zien. De oogen hebben een glans, die evenals het metaal waarvan zij de kleur hebben, blik genoemd wordt. Hoewel er dagelijks menigen blik uit de oogen wordt geworpen, en zelfs opgevangen, is het nog niet mogen gelukken er trommeltjes van te maken. „Aan beide zijden van het hoofd bevinden zich de ooren ; bij sommige menschen zijn deze door een buis vereenigd, zoodat alles het eene oor inen het andere weer uitgaat. De ooren zijn vast aan het hoofd bevestigd, zoodat het een dwaling is te beweren dat het woord ,.oorsprong” van oor is afgeleid. — In den mond bevindt zich de tong; men onderscheidt lange, scherpe, dubbelslaande en gerookte tongen. Deze laatste is zeer smakelijk, doch gewoonlijk gebruikt men daarvoor ossetong van een paard. Ook tanden en kiezen bevat de mond; een beschaamd mensch heeft er den mond vol van, een moedig mensch laat ze zien en heeft er haar op. Het karakter van den mensch regelt zich dus naar zijn gebit, en geen volk is gelukkig wanneer het geen goed kiesstelsel bezit. Voorts dient de mond om voedsel op te nemen; de minst kostbare wijze om zich te voeden is uit eten te gaan. Wie nooit gasten bij zich ontvangt noemt men gastvrij. „Het lichaam eindigt in twee voeten. Elke voet heeft vijf toonen waaronder een groote toon, die met den duim gelijkstaat; alleen de bewoners van de Rijnstreken hebben voeten zonder toonen, doch met twaalf duimen. Deze merkwaardige voeten worden, ter onderscheiding van de andere, Rijnlandsche voeten genoemd”. Wij meenen dat uit het bovenstaande overtuigend blijkt met welk een voortreffelijk leerboek wij hier te doen hebben; wij kunnen het dan ook niet warm genoeg aanbevelen. NEDERL. ROTOGRAVURE-MAATSCHAPPIJ, LEIDEN.
PDF

Nummer	1916, nr. 91, 15 nov. 1916
Blad	01
Tekst	ï=s“ Zie in dit nummer het hoogst-interessante artikel over: Gaszoeklichten in het Nederlandsche Leger. No. 20 (9Ï-92) 15 NOV. 1916 AFZONDERLIJKE NUMMERS 12'/2 CENT A.W. SldTHOFF’S UITGEVERS MAATSCHAPPIJ LEIDEN ABONNEMENT PER KWARTAAL f 1.50 PER WEEK 12 CENT PRESIDENT WILSON HERKOZEN »Wilson herkozen!* Zoo luiden de telegrammen die ons uit New York bereiken, Na de dagen van twijfel en onzekerheid schijnt tharts dus eindelijk de definitieve uitslag van de Amerikaansche presidentsverkiezing vast te staan en zal president Wilson’s verblijf in het Witte Huis weer met vier jaar verlengd worden, tenzij een hertelling der stemmen in de twijfelachtige staten nog een verandering zou brengen, wat echter vrij onwaarschijnlijk is. — De foto beneden geeft den heer en mevrouw Charles Evans Hughes. Rechts boven de herkozen president Wilson.
PDF