Panorama

Blad 
 van 2380
Records 2761 tot 2765 van 11897
Nummer
1916, nr. 87, 1 nov. 1916
Blad
13
Tekst
(3) JlHDElrÖCHT VAN DeRDEUTSCHLAND > J door PAUL KöNIG, Kapitein v. d. handelsonderzeeër |h Ij :: ,,Deutschland’' :: (Vervolg.) t zoemt en zingt heele toonladders af, en bij deze langzaam afnemende en lager wordende geluiden heeft men bepaald het lichamelijke gevoel van het binnenstroomen en -vloeien van geweldige watermassa’s; men gelooft met het schip zwaarder te worden en te zinken, ook al zou men niet dooi ‘t torenraam en in den periscoop kunnen bemerken, hoe daarboven het voorschip wegduikt, hoe de borstwering schuimend in de golven snijdt en het water den toren altijd hooger omspoelt, tot buiten alles in den tooverachtigen schemer van de diepte gehuld is. Slechts onze trouwe lampen geven licht, en het is nu werkelijk stil geworden. Men hoort slechts het zacht bevende rhvthme der E-machines. Nu komt het commando : ,,0p twintig meter gaan !” „Beide machines halve kracht vooruit!” Op den manometer kan ik onzen diepgang volgen. Door het watermaken hebben we onze boot eenige tonnen onderdrijfvermogen gegeven — hebben' wij het afgesloten scheepslichaam zwaarder gemaakt dan de erdoor verdrongen watermassa — en onze reuzenvisch zinkt aldus in zijn element naar beneden, valt om zoo te zeggen. Tegelijk varen we echter ook met de E-maChines, en de voorwaartsdrijvende kracht derschroeven brengt druk en werking op de diepteroeren en maakt van het wegzinken een naar beneden glijden. Is nu de bevolen diepte bereikt, wat ik dadelijk van den diepte-manometer kan aflezen, dan wordt een verder vallen eenvoudig daardoor verhinderd, dat de boot weer lichter wordt gemaakt door het uitpompen van de te groote watermassa in de duiktanks. Het woedende brommen van de lenspompen is dan ook altijd het teeken, dat we de te bereiken hoogte naderen. Dan houdt het op, slechts de E-motoren zoemen voort en uit de centrale komt het bericht: „Ligt twintig meter?’ „Schip is ingestuurd !” Wij varen op twdntig meter diepte. Daarbij zijn we weliswaar, blind en kunnen we ons slechts naar den dieptemanometer en het zorgvuldig bewaakte kleinood van de boot, het draaicompas, richten. Naar buiten dringt van ons geen schijnsel meer door ; de periscoop is reeds lang ingevaren en ook de stalen veiligheidskleppen aan de torenvensters zijn gesloten ; wij zijn geheel visch geworden Nu komen de berichten uit alle acht de vertrekken : Centrale, machinekamer, achteronder, vooronder, laadruimte, accumulatorenruimte, alles dicht. Wij kunnen met onze „Deutschland” veilig in de diepte varen. Niet altijd echter is zoo’n groote boot zoo eenvoudig op een bepaalde diepte te sturen. De veranderingen van het 'soortelijk gewicht van het water ten gevolge van de wisselende temperatuur van het wrater of het verschillend zoutgehalte spelen daarbij een belangrijke rol. Hoe beslissend dit zijn kan, wil ik met het onderscheid tusschen Oostzeewater en Noordzeewater aantoonen. Het soortelijk gewicht van de beide zeegedeelten verhoudt zich als 1,013 tot 1,025 i op zichzelf lijkt dus het onderscheid onbeteekenend gering. Bij een boot echter van de grootte der „Deutschland”, die om te duiken reeds een aanzienlijk onderdrijfgewicht van verscheidene tonnen noodig heeft, komen hierbij heel aanzienlijke gewichten te voorschijn : om in het dichtere water der Noordzee te kunnen duiken, moeten we onze boot minstens zeventien ton zwaarder maken dan in de Oostzee, anders komen we niet onder. Ook bij plotseling veranderende temperatuur van het water in baaien en riviermondingen, waar buitendien nog het lichtere zoetwater bijkomt, kunnen de onaangenaamste verrassingen voorkomen. Menige onderzeeboot-commandant heeft geloofd, met een bepaald onderdrijf-gewicht juist onder water te kunnen komen en zijn vaartuig op een bepaalde diepte te houden. Plotseling echter gaat de manometer op grootere diepte, en de boot valt in het water als een vliegtuig, dat in een luchtgat geraakt is, tot een onderzoek van het soortelijk gewicht en van de temperatuur van het water de oorzaak van zijn gedrag aangeeft. Men ziet dus, eerst zulke onderzoekingen geven den onderzeeboot-commandant de zekerheid, glad irt de diepte te kunnen komen en weer op te duiken. Wij hebben ondertusschen ons proefduiken tot mijn tevredenheid volbracht. Alles is zeker en werkt, we hebben ons gecompliceerd toestel vast in de hand. Ik geef nu het bevel om op te duiken ; de diepteroeren worden naar „boven” gelegd en meteen kan ik hun werking en die van onze flinke lenspomp op den manometer nagaan. Nadat ik mij verzekerd heb, dat in den verren omtrek geen geluid van schroeven te hooren en geen stoomschip waartegen we botsen kunnen in de nabijheid is, overwinnen wij het gevaarlijke „blinde oogenblik”. Dit is de tijdruimte waarin de boot reeds zoo hoog gestegen is, dat ze geramd zou kunnen worden ; daarentegen vaart men nog te diep onder water, om met den periscoop boven de oppervlakte te komen en rond te kunnen zien. Dit duurt een korte poos : ik sta aan den periscoop en loer ; reeds wordt het gezichtsveld helderder, zilveren luchtparels stijgen fonkelend op, een vloeien en blinken gaat over het glas, dan is het dag, een beeld verschijnt, klaar en lichtend golft de Noordzee voor mij met leegen, oneindigen horizon. Nu laat ik geheel opduiken ; door de ligging van het roer schuift de boot steeds meer aan de wateroppervlakte, en om het opduiken te bespoedigen, wordt er hoogdruk op een duiktank gegeven. Nu gaat het zeer snel; de toren is reeds vrij ; het dek heft zich druipend uit het water; het torengat wordt geopend, frissche lucht stroomt binnen, en ik geef het commando: „Uitblazen met de blaaspijp !” Een wild huilen en gonzen in de centrale antwoordt, terwijl het krachtige turbogeblaas het water uit de duiktanks perst. Dat duurt heelemaal niet lang ; zoodra een tank leeg is, komt de doorgeblazen lucht met klokkend geruisch aan de zijden van de boot naar boven, en spoedig zijn we weer in normalen drijfstand. We varen nog altijd electrisch. — Nu komt ten laatste het aanzetten der zware Dieselmotoren door „VASANTASEN A‘’. Door de N. V. „Het Rottérdamsch Tooneel’’. directeuren Van Eysden en Tartaud, wordt opgevoerd het Oudindisch tooneelspet Vasantasena. De bewerking is van Leon Feuchtwanger, de vertaling van Leopold. De regie berust bij Fabricius. Onze foto geeft een scène uit het tweede tafereel. V.l.n.r.: Madanika, een slavin - Vera Bondam en Vasantasena - Alida Tartaud-Klein. (/ofo Cowvéed de E-machines. Ik ben reeds op den toren gestegen en bemerk daarvan niets, behalve de berichten uit de centrale. Wie echter in de machinekamer staat, kan nog een spannend schouwspel genieten. De machinisten van de wacht staan op hun post, een commando komt door de spreekbuis, alles is gespannen ; dan laat de leidende ingenieur een schel gefluit hooren, heft een hand omhoog, een paar snelle grepen, aan het schakelbord in het electromotorenruim een paar verblindende, centimeters lange bliksems: de eerste ventieldopjes gaan aarzelend omhoog, langzaam, als onwillig, dan sneller, een wild knallen en sissen, een onregelmatig, woedend snuiven, dan w'orden de razende explosies rhythmisch, en infimer sneller en sneller nemen beide machines hun gelijkmatigen hamerslag aan. Het proefduiken is geëindigd, en stampend gaat ,,U-Deutschland” zijn weg. De wind verflauw-1 niet, maar het blijft prachtig w^eer, en het zicht is goed. Geen stoomboot komt in ’t zicht : wre kunnen rustig oj>gedoken varen. Welisw-aar hebben we bovendien nog bijzondere gronden, met de meeste zorgvuldigheid en voorzichtigheid te varen. Zoo gaat de dag ten einde. Maar als de zon zinkt, gaat ze in donker-dreigende wolken onder, voor den volgenden dag slecht weer voorspellend. De O n d e r z e e b o o t - v a 1. Zoo kwam het dan ook. Hoe verder we ons van de kust verwijderen, des te ruw-er wordt de zee, en de boot wordt reeds geducht heen en weer geworpen. Ik bemerk de golfbeweging ook reeds bij het liggen in mijn kooi. Tegen twee uur in den morgen wekt mij een „hei” uit de spreekbuis naast mijn hoofd aan den wand. De wachthebbende twreede officier Eyring meldt mij een wit licht aan stuurboord, dat snel nadert. Ik spring eruit, balanceer mij den hoek om in de centrale, over de trappen door het torengat naar boven op het platvorm. Eyring toonde mij op niet al te grooten afstand vóóruit een wit licht. Het schijnt te naderen. Wij willen het er niet verder op laten aankomen, geven alarm en duiken. Daarbij komt voor den eersten keer het wonderlijk gevoel van de verbluffende veiligheid over mij, dat de mogelijkheid van zulk snel duiken ons geeft. Het is alles vanzelfsprekend. Daar vaart men midden in den w-ereldoorlog met een onbewapende vrachtboot door den donkeren nacht. Een licht nadert, het kan een vijand zijn, waarschijnlijk is het er een. In een paar minuten kunnen een paar schoten opflitsen, eenige granaten verbrijzelen onzen toren, in de ruimen storten de wateren, en na korten tijd sluit de Noordzee zich over ons. . . Niets van dit alles gebeurt. Een kort commando in de centrale, een paai' grepen aan ventielen en handraderen, en onverlet gaan we verder onzen weg, dien ons brutaal gewield wel op de oppervlakte der zee versperren kan, maar alleen, om ons een paar meter dieper onmachtig te moeten laten voorbijgaan. Wij varen zekerheidshalve gedoken verder en blijven tot het aanbreken van den dag onder w'ater. Tegen vier uur duiken wre op. Het is reeds klaar dag, maar helaas ook een zee, die reeds flink onbehaaglijk wordt. In de verte zien wij een paar visschersschuiten, die moeizaam hun bedrijf uitoefenen. We houden ze in den beginne scherp in het oog, stellen echter spoedig hun gevaarloos karakter vast en varen boven water verder. Dat is nu geen pretje meer. De bewegingen van de boot worden reeds zoo, dat het verblijf in de afgesloten, slechts door den ventilator doorgeluchte vertrekken zich in hoofd en maag der mannen gelden laat ; een deel der manschappen geeft het eten reeds op. Daarbij is het onmogelijk, zich nog op het dek op te houden, dat voortdurend door de zeeën is overspeeld. Iets droger is het op den toren achter den schutswand van de badkuip en aan de lijzijde van den toren, aan den voor de zee en wind beschutten kant. Daar dringen nog een paar man van de afkomende wacht bij elkaar, houden zich aan de borstwering vast, happen frissche lucht en schudden zich af, wanneer zoo’n heel opdringerige breker hardnekkig rond den toren lekt en hen met een zouten vloed overgiet. Zoo varen we dan den ganschen dag verder. Een paar stoomschepen, welker rookwolken in de verte opduiken, ontwijken wij boven water door koersverandering, nadat we ons door voorzichtig peilen en nauw'keurige waarneming van tijd tot tijd op de hoogte gesteld hadden, welken koers zij voeren. Dat lijkt moeilijker dan het is. Men wreet immers ongeveer de eigen scheepshoogte, w^aarna men door peiling en schatting de scheepshoogte van het vreemde schip op de kaart bij benadering vaststellen kan. Vergelijkt men nu beide met de op de kaart aangegeven gewichtigste scheepvaartlijnen, dan weet men reeds met eenige zekerheid, w^elken koers het vreemde stoomschip varen moet. Zoo’n schatting zou ons spoedig daarop van gewicht w-orden en is in dit geval, zooals men zien zal, in zekeren zin van documenteele beteekenis. Het was tegen den avond iets opgeklaard en ook de zee wras rustiger gewerden ; onder prachtig belichte welken was de zon in het Westen ondergegaan. De gansche afkomende wacht was naar boven gekomen om frissche lucht te scheppen en gauw een sigaar of sigaret te rooken. Onder dek is het rooken immers streng verboden. De mannen drongen zich allen aan de beschutte zijde van den toren op elkaar, dicht bij- en overelkaar, tegen den torenwand gedrukt. Het ziet er vreemd uit, als een bijenzwerm, een tros van menschen in grove, zware zeekleeding. Het gaat hierbij niet met veel etiquette toe ; ik laat de mannen begaan, ze hebben het niet gemakkelijk daar beneden, en waanneer er een zijn hoofd eens door het torengat steken wil, om een paar trekken aan zijn pijp te kunnen doen, dan gun ik hem gaarne dat korte genot. Daarbij zoeken aller oogen onwillekeurig den horizont af. Dat heeft zijn nut ; hoe meer menschen waarnemen, des te meer kan gezien worden ; en velen van onze mannen hebben oogen als valken. Daar duiken in de doorzichtige schemering van den Juni-avond aan bakboord op grooten afstand twee masten op, een schcorsteen volgt, en spoedig is de romp van een stoomschip boven de kim. Met behulp van onze goede prismakijkers wroidt het nu voortdurend waargenomen. We willen zijn koers vaststellen om het dan boven water uit den weg te kunnen gaan. We hebben spoedig een paar goede peilingen en nu neem ik de kaart; ik kijk na, vergelijk, neem nog eens waar, reken na en neem weer de kaart en sta verstekt. — In dien koers komt het stoomschip heelemaal niet naar een haven. (Wordt vervolgd).
PDF
Nummer
1916, nr. 87, 1 nov. 1916
Blad
14
Tekst
PANORAMA De onderlinge wedstrijden van Laga op Donderdag en Vrijdag. Links: Een der gegrimeerde deelnemers. Midden: De overdracht van het voor volgend het jaar aan Laga toegezegde overnaatsche Sciff. Rechts: Een ramp: omgeslagen. Wedstrijd snelwandelen over 25 K.M. Zondag 1.1. van de A. W. V. De start bii het Stadion te A dam, pxonderdag en Vrijdag hadden te Delft de onderlinge wedstrijden plaats van de Studenten R. V, „Laga”, die niet alleen een sportief maar ook een eenigszins vermakelijk karakter droegen. Na afloop der wedstrijden had in de Socië­ teit „Phoenix” de overdracht plaats van de voor het volgend jaar van „Laga” toegezegde Sciff. — De Amsterdamsche Vereeniging tot bevordering van jachten terreinrijden hield op Zondag 29 October een jachtrit in de omgeving van Oud-Leusden. — Zondag j.1. is in het Park Tivoli te Utrecht de groote internationale Hondententoonstelling geopend. Deze tentoonstelling is wel de belangrijkste die van het jaar op dit gebied gegeven is. !..........: ............................................................. ... _____ . _ _ De jachtrit op Zondag 29 October. Het vertrek van Oud-Leusden. Het starten met de hand van een vliegmachine tijdens den wedstrijd van proefvliegtuigen uitgeschreven door de Kon, Vereen, voor Luchtvaart ie‘s Hage, Internationale hondententoonstelling te Utrecht. Links: Het kleinste ding. Eig. Mevr. v. d. Brink, Utrecht. Rechts: hondje van de tentoonstelling; buiten medeKeuring St. Bemards. Internationale hondententoonstelling te Utrecht. Links: De demonstratie van trekhonden. Rechts: Keuring Duitsche Herdershonden. NEDERL. ROTOGRAVURE-MAATSCHAPPIJ, LEIDEN.
PDF
Nummer
1916, nr. 89, 8 nov. 1916
Blad
01
Tekst
Zie in dit nummer de foto van de opening der Vlaamsche Hoogeschooi te Gent. No. 19 (89-90) 8 NOV. 1916 AFZONDERLIJKE NUMMERS 12'/2 CENT ABONNEMENT PER KWARTAAL f 1.50 PER WEEK 12 CENT DE HANDELSHOOGESCHOOL TE ROTTERDAM Prof. Bruins. 1 Toen \ _^-—*’****"^ ‘n 1913 de V' noodzakelijkheid lol instelling van een handelshoogeschool tol uiting gekomen was. toen het groolsche plan van de stichting in Rotterdam ten uitvoer gebracht werd, toen moest voor die hoogeschooi ’n eenigszins poover onderdak gezocht worden in localiteiten, die eigenlijk weinig aan het doel beantwoordden. Feitelijk reeds te klein bij den aanvang, bleek de beschikbare ruimte in den loop van een paar jaar geheel onvoldoende, zoodat naar andere huisvesting moest worden omgezien, waarbij de zoo noodige centralisatie van colleges, technisch onderzoek, bibliotheek e.a. veel inboette. Onhoudbaar werd die toestand allengs door de voortdurende toename der studenten. Op die toename was bij de oprichting der handelshoogeschool uit den aard der zaak gehoopt, vertrouwd zelfs. Maar toch, zekerheid dat men spoedig doordrongen zou zijn van het nut van hooger handelsonderwijs had men niet. Wellicht waren er zelfs vooroordeelen als b.v. het eeuwig-herhaalde thema, dat men er zonder dat onderwijs toch ook gekomen was. Waarbij geen rekening gehouden werd met de geweldige veranderingen, die hooger eischen stellen aan den handelsman van tegenwoordig; die vergen, dat hij besef heeft van de wetten, welke het oeconomisch een Z terrein aan ƒ den Piefer de Hoogh- '"*» weg. waar eerst een houten, later echter een steenen gebouw zou worden gesticht. Zoo is het massale gebouw, eenvoudig van uiterlijk, slechts een fijdelijke hoogeschooi, waarin voor tien, hoogstens vijftien jaren hooger handelsonderwijs zal worden gedoceerd, waarin tal van studenten hun diploma van handelsoeconomie zuilen behalen, waarin ongetwijfeld doctoraten zullen worden verkregen. Want naast die twee-jarige studie, die niet al te langdurig gesteld is, opdat de jongelui niet te laat in het practische handelsleven zullen komen, stelt een uitgebreider studie hen, die alleen öm de studie de colleges volgen, in staat om een doctoraat te verwerven. Om het tijdelijk karakter is de hoogeschooi zonder pronk of praal. Wat niet zeggen wil, dat het een ongezellige onderwijs-inrichfing is! De verschillende college-zalen zijn ruim en goed verlicht. In de bibliotheek niet haar eiken meubelen en rustige finten is bepaald studiestemming. Overvloed aan licht is er in de technische zalen, waar onderzoek van waren proefondervindelijk wordt beoefend en waar ook scheikundige kennis wordt opgedaan. Geheel overeenkomstig de waardigheid van den senaat is de senaatskamer. De aula ? colleges gelegenheid vinden i geen gelegenheid "'^1 met dit 1 De nieuwe Handelshoogeschool te Rotterdam ontbreekt niet. Evenmin de koffiekamer, waar de studenten tusschen de tot eenig verpoozen, aangezien de afstanden in een stad als Rotterdam bieden om een uur vrij te benutten om huiswaarts te gaan. Zoo is nieuwe gebouw de noodige centralisatie bereikt, voor een deel te danken aan de energie der Rotterdamsche handelsmenschen. voor een deel aan den durf van het bestuur, voor een deel aan den voortvarendheid van prof. mr. dr, G. W. J. Bruins. den rector magnificus. , beset heett van de ïlke het oeconomisch leven beheerschen; die de noodzaak opleggen van een algemeenen, breeden kijk op de verschijnselen in hun verband tot elkaar. De tijd heeft geleerd, dat hef vertrouwen gewettigd was. Elk jaar toch schreven meer studenten in. Hef ^S*1****^^^ aantal bedraagt nu reeds meer dan 200. Hef betrekken van een cen- ' " traal gebouw bleek onafwendbaar. Verschillende .plannen H| ’ daartoe werden overwogen, nadat de conclusie ' **—gevallen was, dat een tijdelijk gebouw in behoeften zou voorzien. Tenslotte viel de WfcHgkeuze op
PDF
Nummer
1916, nr. 89, 8 nov. 1916
Blad
04
Tekst
PANORAMA 4 >----------- --------—...............................................==ao Duikerpak. bij de uitoefening elk nder de veie zaken in het leven die men niet zoo da ­ gelijks van nabij kan leeren kennen, behooren zeker ook de benoodigdheden vereischt voor het verrichten van duikwerk. Toch is een nadere en meer nauwkeurige waarneming van die inrichtingen wei de moeite waard, al was het alleen maar om ook daarin weer te constateeren dat door de fabrikanten geen kosten of moeiten worden gespaard om de volmaaktheid nabij te komen, Voor zoover dit de benoodigdheden voor een duiker betreft is het te meer te waardeeren, daar het beroep van dezen behoort tot de gevaarvolle, om het werk zelf en om de verrassingen, die zich oogenblik kunnen voordoen, ook Duikerschoenen. zelfs ten spijt van de steeds actieve waakzaamheid én van den duiker én van zijn helpers. Om in de geheimen van het bedrijf ingewijd te woiden is een onderzoek in „werkelijkheid” niet aanbevelenswaardig, wat dan trouwens ook niet dan na vooraf ondergane lichamelijke keuring zou zijn toe te laten. Doch naar ik vertrouw is het ook zonder dat mogelijk een vrij juiste voorstelling te vormen van het werken van een duiker en van de daarbij benoodigde toestellen, enz. De nieuwste duikerhelm, die telefonische verbinoing mogelijk maakt; In den helm de microfoon en de spreekhoorn en achteraan het telefoontoestel. In de eerste plaats behooren alle onderdeelen van prima kwaliteit te zijn, daar het onverantwoordelijk zou zijn den nooit ongevaarlijken tocht met minderwaardig materieel te ondernemen. Uit eigen ervaring weet ik dat de benoodigdheden vervaardigd in de fabrieken van de firma Siebe Gorman en Cie. te Londen (vertegenwoordiger voor Nederland en koloniën de N. V v/h Gebr. Polak te Rotterdam - Vlissingen) in. alle opzichten den naam solide en vertrouwd verdienen. Door de welwillendheid van den Heer W. A. v. d. Tak, aannemer van duikwerken, enz. te Rotterdam in staat gesteld van die verschillende onderdeelen, al of niet in gebruik; fotografische opnamen te doen, zullen de belangstellende Panorama-lezers of -lezeressen zich wel een voorstelling kunnen maken van de werkelijkheid zonder tot die werkelijkheid ,,af te dalen”. In gedachten noodig ik u dan uit met mij den vasten wal te verlaten en ons te begeven op de drijvende „kleedkamer5* waar alle kledingstukken enz. aan dek zijn gebracht voor een tochtje onder water. Voor ’t geval het water u wat koud mocht wezen is het eerste werk om over de gewone kleeding heen een wollen broek en dito trui aan te trekken, vóór de beurt komt aan het eerste deel van het duikerkostuum, „het pak.” Zooals u ziet: dubbel linnen met caoutchouc-vulling, de naden over elkaar gelijmd, waterdicht. Erg gemakkêlijk is het pak in 51 gebruik niet! Voeten en beenen moeten via den halskraag op de bestemming komen! Eerst even zien of uw polsen dik genoeg zijn voor de goede afsluiting met de caoutchouc-manchetten, anders moet er een „vet-windsel” om gewonden worden, want droogblijven is bij een reis onder water toch gewenscht Dus nu eerst de beenen via de halsopening in de pijpen, het pak wat opgetrokken en de armen omhoog De helm wordt opgezet. Om het middel ziet men de telefoonlijn, tevens seinlijn. in de mouwen geduwd, den kraag een beetje gefatsoeneerd, en nu moet u de verdere kleederij aan de helpers overlaten. Het linnen overpak voor bescherming van het caoutchouc kunt u wel missen voor deze korte reis. Nu komen de „schoentjes” aan de beurt. Zooals u kunt zien, schoenen van echt leer, alleen de zolen zijn van lood en de neuzen beschermd met koper, tegen het stukDe slang die de lucht toevoert, De looden gewichten worden wordt bevestigd. aangehangen. stooten bij het wandelen langs de „ongeplaveide wegen” daar beneden ! De looden zolen zijn beslist noodig om den reiziger het benoodigde „zinkvermogen” te bezorgen. Wilt u eens tillen? Per stuk 8 a 9 K. G., ze zijn al iets versleten. Om een beetje gewoon te worden aan de nu verzwaarde onderdanen is het wel goed even een oefening in het loopen te houden, dan is tevens te voelen of de riemen goed aangetrokken zijn, want de schoenen mogen in geen geval in de modder blijven steken! Nu is de beurt aan het De laatste hand aan het toilet. Het kijkglas, bovengedeelte. Eerst hét onderstuk van het hoofddeksel, in dit geval „helm" geheeten. Van koper, zooals u bemerkt. Even het hoofd wat in de schouders trekken, want het „kraagje” moet. over het hoofd heen. Zoo, nu gaat de caoutchoucring van het pak over de boutjes heen en de gebogen sluitstukken er op. Met vleugelmoertjes. goed aangeschroefd, is ook die sluiting waterdicht. Het bovenstuk van den helm, doch zonder kijkglas, zal nu worden opgeschroefd, waarmee u al aardig op een duiker begint te gelijken. Aan de achterzijde is een speciale inrichting voor het aankoppelen van de slang waardoor de noodige lucht aangevoerd moet worden. Binnen in den helm wordt deze aangevoerde lucht over eenige kanalen verspreid, opdat zij niet steeds door éénzelfde opening en op hetzelfde plekje zou uitstroomen. Nog is aan de achterzijde van den helm een inrichting voor het aankoppelen der telefoongeleiding, waardoor het mogelijk is onder en boven water met elkaar te spreken. De telefoondraad zit verborgen in het touw (seinlijn), dat straks om het middel gaat en waarmee de „seinman” u laat zakken en weer ophaait Als u wilt telefoneeren drukt u met de kin even op dit knopje binnen in den helm, dan gaat er boven een belletje en weten wij dat u wat te zeggen heeft. Wordt er door ons gesproken, dat hoort u het direct. Terzijde van den helm ziet u nog een „regulateur”, waarlangs de gebruikte lucht ontsnapt en die u bij dreigend gevaar kunt dichtschroeven waardoor u vanzelf omhoog komt. Voor deze gelegenheid is het beter den stand niet te veranderen. Ziezoo, nu kan de telefoonlijn aangekoppeld worden en het bovenstuk van den helm, zonder kijkglas, De luchtpomp (voor twee duikers). opgeschroefd worden. De seinlijn (tevens telefoonlijn) gaat stijf om het middel, om te voorkomen dat de toegevoerde lucht naar beneden gaat, waardoor u „topzwaar” zoudt worden. De luchtslang kan nu ook worden aangeschroefd, waarna het tijd is voor de „gewichtige waardigheidsteekens”, één borst- en één ringmedaille, elk ongeveer 15 a 16 K. G.! Komt u eer die omgehangen worden wat dichter bij de ladder staan waarlangs u moet afdalen, want uw gewicht wordt nu zachtjesaan respectabel, voelt u De laatste instructies voor het neerdalen. wel? Nu kalmaan van boord en een paar sporten de ladder af, we zuilen u helpen, en laat nu de borstplaat tegen de ladder rusten, dan zullen wij even de luchtpomp (deze is ingericht voor twee duikers) probeeren. Alles goed! Mocht het zich nu onverhoopt voordoen dat de telefoon weigert — maar we hebben dat nog nooit gehad —, dan kunt u altoos waarschuwen met de seinlijn, die dan boven den helm in het water te zoeken is. Herhaald rukken daaraan, is het teeken dat u weer boven wilt komen. Een ponjaard behoeft u zeker niet mee te nemen ; vijandige bewoners zijn hier beneden niet. Ziezoo, als u nu gereed is, kan het kijkglas voorgeschroefd worden en loopt u de ladder maar af zoover er sporten zijn en dan gaat het vanzelf. Klaar? Pompen jongens, goede reis meneer! — Hé, dat verlicht een mensch nu die zware boel in het water komt. ’t Zoem, ’tzoem, elke slag een paar liter lucht, wel een beetie ’n „olie- en caoutchouc-luchtje”, maar je kunt ook ónmogelijk overal alles precies naar je zin hebben ! Brl, brl, belt de afgewerkte lucht weer langs den regulateur opzij den helm uit. Heftiger wordt het borrelen, geen ladder meer, het water stijgt, of liever de duiker zakt, langzaam, maar gestadig! Alles groen! ’tZoem, ’t zoem, dieper en dieper, 2—3—5—7 meter. Eigenlijk toch een gevaarlijk werkje, goed dat ze boven uitstekend opletten! ’tZoem, ’tzoem, hè wat is dat? Grond onder de voeten, of liever modder, want een reuzenwolk schijnt plotseling losgeraakt en schiet nu wirrel-warrelend voorbij, het beetje licht verdonkerend. Even probeeren stil te staan. Jawel! ’t zoem, ’t zoem ... als een pop op een draaiorgel móet meneer op de slagmaat mee, op - neer, op - neer; ’t zoem, ’tzoem. — „Hallo!! Hoe gaat het meneer?” — O, wel goed. Alleen, ik kan niet stilstaan. — „Gaat u dan DUIKEN
PDF
Nummer
1916, nr. 89, 8 nov. 1916
Blad
05
Tekst
PANORAMA zitten!” — Met mijn pakje zoo maar in de modder? ,Gerust hoor, dat is er straks weer allemaal af!” En dan dat suizen in mijn ooren? — ,-,Dat komt van de samengeperste lucht waarin u thans verkeert, en misschien den mond gesloten, dan is het nog erger! — Dus is het hier beter mond open? — „Juist! Hallo meneer, we zullen u nu een pakje toezenden door middel van de seinlijn. Kunt u die grijpen, boven den helm weet u wel?” —Hebben! — „Palm nu de lijn maar in tot het pakje bij u is, het zit aan de lijn vastgebonden” — Een, twee; een, twee; dat werkje is niet zwaar. Daar is het bewuste, een houten hamer! Wat moet ik daar nu mee? Enfin, losmaken! Zie zoo,..., hè, hè, hier blijven! Jawel meneer, u moet vasthouden, weg is de hamer! Dan maar telefoneeren! — ,,Hallo, ja meneer?” — Ik kreeg den hamer, maar dat ding was mij te vlug en ging direct omhoog! — ,,Ja, voorwerpen die drijven, gaan niet graag zoo diep! We hebben hem al opgevischt hoor! Wilt u zelf ook boven komen?” — Ja, ik kan hier ook niets doen en het is nu niet zoo comfortabel ingericht! — ,,Dan halen we u weer op. In ’t eerst gaat het wel wat hard, maar u behoeft niet bang te wezen hoor, het gaat wel zonder ongelukken. Daar gaat u.”— ,,Ophalen Klaas!” Groote goedheid, wat een vaart! dat gaat te hard! O, nu wordt het beter en veel lichter. Boven ! Ha, daar is de ladder en begint de klimpartij! Die seinman haalt je toch maar flink omhoog, anders kwam je er niet denk ik. — Ho, even rusten, kijkglas afschroeven, stoppen jongens! „Dag meneer, flink gedaan hoor! We zullen u nu helpen weer aan dek te komen, zachtjes aan maar.” — Ziezoo! vlug de looden af Klaas, meneer zal wel moe zijn van het ongewone reisje, en dan den helm; waar is meneer’s pet? „Direct opzetten, om het kouvatten! Neemt u nu maar plaats, dan trekken we u de natte schoenen en verderen natten boel uit!” „Ziezoo, nu is u weer toonbaar voor de „droge” wereld. En hoe is het reisje bevallen?” — Schikt wel! Alleen dat in en uit het water komen is een zware karwei. Maar ik heb geen spijt eens alles van nabij' te hebben gezien. Het zou mij evenwel niet bevallen om lang beneden te blijven, want erg aanlokkelijk is het er niet. „En toch blijven onze jongens wel twee uur en nog langer achtereen onder en dan moeten zij er nog bij werken, soms op veel grooter diepte dan u geweest is. U begrijpt wat een sterke knapen ze zijn!” Ja, dat wilde ik nog vragen, wat is de grootste diepte, waarop de duikers nog kunnen werken? „Dat hangt vooral af van het water, of er veel stroom loopt, of de bodem hard is, enz. Maar ik zou zeggen ook onder de gunstigste omstandigheden is 40 meter wel de uiterste grens. U begrijpt wat een kolossale druk er al is op een diepte van bijv. 30 meter; op eiken vierkanten cM. drie K.G.! En de samengeperste lucht moet dien druk opheffen ; twee man aan de pomp is dan ook niet voldoende. De duiker moet ook meer bezwaard worden, waartoe hem dan een koperen ceintuur met looden proppen wordt omgehangen.” Nu, dat doe ik dan liever niet na; als er zich iets voordeed, was je letterlijk voor de haaien. „Och, ongelukken liggen soms in een klein hoekje en ook op kleinere diepten kan het wei eens mis gaan. Het blijft altoos uitkijken en oppassen.” En hoe is het dan met het zien, zoo diep onder water? Mij dunkt, het moet er toch bijna nacht zijn? „Ook weer afhankelijk van de omstandigheden. Het duiken geschiedt natuurlijk alleen overdag, maar ook dan kan het werk in het donker zijn, bijv. onder den wand van een gezonken schip, in riolen van sluizen enz. Doch wij hebben daar expres vervaardigde lampen met electrisch licht voor; soms krijgt de duiker een kleine lamp op de borst, dat is dan bij kleine werkjes voor een kort onderzoek en in andere gevallen wordt een groote lamp neergelaten, die de duiker zoo dikwijls noodig zelf verplaatst. De stroom voor hef electrisch licht wordt door een aparte machine op het werk geleverd.” Heeft u wel eens ongevallen meegemaakt van meer ernstigen aard zooals de couranten soms melden? „Gelukkig niet, meneer. Meestal zijn die oorzaak van onoplettendheid, vooral nu de toestellen zoo uitstekend in orde zijn. Wel hebben wij het eens gehad dat een duiker onder water om hulp vroeg, wegens het „onklaar” geraken van de seinlijn, maar wij konden hem direct helpen door een anderen duiker aan te kleeden die hem ging verlossen. Kom, ik zal niet langer van uw goedheid misbruik maken. Mijn besten dank voor uwe goede bemoeienis en voor den interessanten tocht! En hiermee neem ik ook afscheid van de Panorama-belangsteilenden in de stille hoop dat zij voldaan zijn over dit rustige kijkje in het rijk der visschen. Zoo niet, dan zal de Redactie van Panorama hen ongetwijfeld in staatstellen de weetgierigheid nader te voldoen als die ter harer kennis komt. M. UIT RIJDEN u nou 00k nje| eens kunnen doen ?” dacht Janus Bleeker en met verlangende blikken volgt hij het glimmend rijtuig met gummi banden. „Al ben ik nou maar walbaas, as ik rijen wil, dan zal ik rijen ! ’k Ben morgen toch vrij en ’k loop direct even bij den stalhouder an.” „Hoeveel kost dat, meneer?” vraagt Janus den stalknecht, die „klaar om uit te rijden”, met een vunze „hooge zijden” scheef op het hoofd aan den ingang van de stalhouderij staat en een versche pruim achterin zijn mond stopt. Hij lacht een beetje om dat „meneer” van Janus en dat merkt Janus ook wel, maar je kan toch tegen iemand met een hoogen hoed waarachtig geen „baas” of „jö” zeggen ? „Met hoeveel gaan jullie?” doet de knecht familiaar. „Met z’n negenen, as tenminste me schoonmoeder ook meegaat, en dat zal wel, as het d’er niks kost,” zei janus. In het water. „Mot U een kar met twee knollen hebben,” beslist de knecht. „Zeg dhn voor drie uurtjes, da’s zeven gulden en vijftig centen, buiten de fooi.” „Goed,” zegt Janus, „voor één keertje kan dat, kom dan precies tien uur morgenochtend.” Toen hij bij deze woorden den knecht aanzag voelde hij zich beslist den meerdere en met een genadig hoofdknikje groette hij, terwijl een beleefd tegen den hoogen hoed tikken de wedergroet was. Na eenige minuten draait Janus den sleutel van zijn huisdeur om en sta.pt de looperlooze houten gang binnen, waar het hem met moeite en overleg gelukt over twee vechTerugkeer van den duiker. Het kijkglas wordt afgeschroefd; de pomp komt buiten werking. tende telgen heen te stappen en zich door zijn vier andere spruiten zonder bijzondere ongelukken naar de achterkamer te laten brengen. „Houe jullie nou effe je monde!” schreeuwt janus. „Is ’tuit met lat vechten daar ?” roept hij dreigend de gang in. „Waar is je moeder?” informeert hij verder. Vrouw Bleeker neemt juist afscheid van de buurvrouw, met wie ze om den hoek van het warandetje een blijkbaar zeer gewichtig onderwerp heeft afgehandeld. „Jij staat nou ook altijd met dat wijf van daarnaast te klessen as ik thuis kom,” moppert Janus. „Klesse, klesse ! ’t Mensch vraagt me wat; kan ik toch zeker me mond niet houwe?” „Morgen een vrije dag,” leidt Janus voorzichtig het onderwerp in. „Kan je mooi het kippenhok verven, dat hebben de jongens vanmiddag weer aardig toegetakeld.” „Luister is, Ant,” en janus’ oogen schitteren. „Weet je wat we morgen doen ? We gaan uit rijden l” „Wat ?” „We gaan uit rijden,” herhaalt Janus gewichtig en zacht, want de oudste jongen, van een jaar of tien, begint er de lucht van te krijgen, dat er iets bijzonders aan de hand is. Kwasie barsch wendt Janus zich daarom plotseling tot hem en zegt: „Heb jij dat kippenhok ...” Meer was niet noodig. Toen de jongen het woord „kippenhok” hoorde, was hij plotseling als door de aarde verzwolgen en Janus vervolgde vergenoegd : „Ja, vrouw, we gaan rijden met een rijtuig met twee paarden,” en vol verwachting ziet hij Ant aan. Ant nam het echter anders op dan Janus verwacht had. „En Jan mot een nieuwe broek hebben en Marietje het geen kleeren an d’er lijf en ik mot broodnoodig een paar nieuwe schoenen hebben en . . .” „Mensch, al ga je nou met dat gezeur door tot morgenochtend, ik zeg je nogeens : we gaan morgen uit rijen, en je moeder gaat ook mee !” Nauwelijks had Janus‘t laatste woord gesproken of uit de verschillende kinderkelen steeg een gejubel op, waarbij een ïndiaansch krijgsgehuil slechts een armzalig figuur gemaakt zou hebben. „Hou jullie je snateis,” bulderde Janus. „Hebbe ze ’t waarachtig weer allemaal gehoord.” Toch deed het Janus goed, al die blijde kindergezichten en hij zei goedmoedig tot z’n oudste: „Ga jij nou direct naar grootmoeder en vraag of ze zin heeft om mee uit rijen te gaan, in een rijtuig met twee paarden. Denk er om dat je dat zegt: in een open rijtuig met twee paarden”. J an schoot de deur uit en een half uur later kwam hij terug met de mededeeling, dat grootmoeder morgenochtend om negen uur bij hen thuis zou zijn. Onderwijl had Jan niet kunnen nalaten de heele buurt aan het heuglijk feit in kennis te stellen. Ant nam er alleen geen genoegen mee. „’t Is geld wegsmijterij,” zei ze. „Kost je weer tien gulden. Afijn, nou mot je ’t natuurlijk doen, want de heele buurt weet het, maar mijn doe je der geen lol mee, geloof dat maar niet.” „Mot je maar is wachten tot je fijn in de kussens zit,”zegt Jan. Dien nacht sliepen alleen de jongste twee kinderen van Janus; de rest van het gezin genoot geen nachtrust, ook Janus en Ant niet. ’s Nachts tegen een uur of éen dacht Janus gedruisch in de huiskamer te hooren, steekt behoedzaam zijn hoofd buiten de bedstee en gluurt door de ruit van de alkoofdeur. „Wat is er?” vraagt Ant, half wakker. „Stil,” zegt Janus, „’k hoor wat!” Angstig wacht Ant de dingen die misschien staan te gebeuren. Voorzichtig stapt Janus het bed uit, juist op een bikkel van een zijner jongste spruiten. Janus vloekte binnensmonds. Toen wierp hij met een fermen zwaai wijd de alkoofdeur open, „Beroerde aap van een jongen,” hoort Ant hem plotseling schreeuwen, „wat doe jij midden in den nacht op?” „Ik ... ik wou effe kijke of het morgen mooi weer is,” antwoordde Henk, die op een stoel voor het raam de sterrenlucht zat te btfstudeeren, „want, want Jan zegt dat het. „Jan zegt!” brulde Janus, paars van woede, met zijn bezeerden 5roet in zijn linkerhand en op zijn rechterbeen hinkend : „Zegt die andere kwajongen ook nog wat midden in den nacht ? Vooruit naar je bed dadelijk, en gaan slapen, hoor, denk er om !” Henk verwijdert zich tamelijk langzaam van het raam. Waarschijnlijk heeft hij bemerkt dat zijn vader slechts één been en één hand tot zijn beschikking heeft. Janus kruipt weer onder de dekens, luistert niet naar Ant, die hem verwijt, dat-ie den heelen boel op stelten heeft gezet met dat dolle „uit rije gaan”. Nog ettelijke malen werden ze beiden opgeschrikt door hunne respectieve spruiten, die de weersgesteldheid kwamen opnemen ; zelfs kwam Henk gevaarlijk dicht in de nabijheid van de ouderlijke bedstee, om zijn ouders in kennis te stellen „dat het al half vijf was”, welk feit Janus aanleiding’gaf een halven cirkel met zijn platte hand in de richting van de stem te maken. De eigenaar van de stem kwam intusschen niet met den zwaaienden arm in aanraking. Eindelijk was het dan toch zeven uur en was het gezin, zij het nog vrijwel „en négligé”, in de achterkamer vereenigd. Het was heerlijk weer, wat echter de jongste twee telgen niet weerhield het huis met een vervaarlijk gehuil te vervullen. „Is dat hier eiken morgen zoo’n spektakel ?” vroeg Janus, uit z’n humeur. „Was ik maar om vijf ure opgestapt, net as anders.” „Begin jij nou ook riet,” waarschuwde Ant. „’k Ben nog geen kwartier op en nou al half gek.” „As ’t zoo doorgaat stap-ie volslagen gek in ’t rijtuig met de twee paarden,” mopperde Janus. „Ja, hij heb me mooi opgeknapt met je rijtuig met twee paarden,” zei Ant, reeds met eenige stemverheffing. „Help nou eerst die twee kinderen,” zei Janus, „dat dat gebrul ’s ophoudt.” Plotseling weerklinkt een hevige slag vanuit de gang. Janus vliegt naar de deur. Jan is in een paardenspan gespannen, Willem ment en Henk, die waarschijnlijk het paard wilde laten drinken, heeft den-boordevoilen emmer uit zijn handen laten vallen. De heele gang drijft. Nauwelijks hebben de jongens vader in de gaten, of ze stormen het tuintje in en Janus, die niet tot spot van de buren het tuintje in ’t rond wenscht te loopen, verbijt zijn woede en haalt een dweil. In zijn sous-pantalon staat hij de gang aan te dweilen. Ant heeft ondertusschen de beide kinderen zoet gekregen en steekt haar hoofd om den hoek. „Janus, ben je gek? De gang is brandschoon !” „Kan me niks schelen,” zegt janus, „Schiet jij maar op, dat we weg kommen, ’t Is over achten.” „Ik zeg je,” schreeuwt Ant, „dat ’t nie noodig is, om de
PDF
Blad 
 van 2380
Records 2761 tot 2765 van 11897