Panorama

Nummer	1916, nr. 85, 25 oct. 1916
Blad	10
Tekst	PANORAMA 10 Vervolg van pag. 6 ze altijd deed, als ze sprak, bevoelde haar modern, ingewikkeld kapsel, waarin ik een speld met glinsterend valsche steenen het meest verfoeide, en eindigde met de woorden : „Maar Klaasje moet u wegdoen, heusch Mevrouw, dat is geen meisje voor u.” Nog even kwam door de lievigheid heen, de bemoeizucht om een hoekje kijken, en ik was van plan, om enns even kalm-flink te zeggen, hoe ik over alles dacht, ofschoon ik wist, dat ik, als ik flink wilde zijn niet kalm kon blijven, en omgekeerd, als ik kalm was, met geen mogelijkheid flink van me af zou kunnen spreken, toen er gebeld werd, en het mensch verdween, na een laatsten blik in den spiegel. Toen Dick thuis kwam eten, vertelde ik het voorstel. Ik was benieuwd wat Dick zou zeggen. En Dick, kalme, bezadigde Dick zei: „Daar is wel over te denken, Guus.” „Wat ?” Ik leunde met mijn armen op tafel, keek Dick pal in zijn gezicht. „Wat zeg je?” „Dat me dat nog niet zoo onaannemelijk lijkt.” Ik werd ijzig : „Dus jij zou hier toch, ondanks alles willen blijven ?” „Maar kind, we hebben toch immers geen keus meer.” „O, wat vind ik dat, nee maar, wat vind ik dat mönsterachtig van je,” zei ik bruusk opstaand. CATHARINA VAN RENNES. R. G. RIJKENS. G. C. SNIJDERS. Aan de begaafde zangeres-componiste CATHARINA VAN RENNES is de hooge eer te beurt gevallen aangezocht te worden zangonderwijs te geven aan H.K.H. Prinses Juliana. — Tot opvolger van Jhr. E. A van Berensteyn als burgemeester van Veendam is benoemd de heer R. G. RIJKENS, thans wethouder te Utrecht. — De heer G. C. SNIJDERS, onder-directeur van de Gemeente-telefoon te Amsterdam, is benoemd tot directeur van dit bedrijf. „Zou je eerst niet kalm afeten ?” vroeg Dick. „Dank je, ik heb al geen trek meer. Eet jij maar.” „Guusje doe niet zoo onzinnig.” „Ik bèn niet onzinnig. Maar dit zeg ik je, als jij hier wilt blijven, terwijl je weet, hoe ellendig ik het hier vind, dan blijf je maar alleen hoor!” „En jij?” informeerde Dick. „Ik?” En ik haalde nonchalant mijn schouders op. „Ik vind mijn weg wel.” „Ja, daar zijn we ook voor getrouwd,” zei Diok. En toen kwam er een onberedeneerde woede in me, zoo hevig, zoo woest, dat ik er niet meer tegenin kon gaan. Ik hijgde. „Ik vind je een hatelijk monster, zonder eènig karakter. Stel je voor, om hier te willen blijven.” Ik keerde me om, stootte een glas van het buffet, dat rinkelend op den grond viel, schopte met genot de scherven door elkaar en weg met mijn voet, en rende dan de slaapkamer binnen, waar ik op het bed neerviel, en van overspanning zoo huilde, als ik in geen jaren gehuild had. Maar er kwam geen Dick om me te troosten, wat ik trouwens ook niet wenschte. Den volgenden dag ging ik, mijn gezicht smal, weggetrokken, mijn oogen dof van het huilen, naar een ander blad en plaatste de advertentie nog eens in een anderen vorm. ’s Avonds zei Dick, het waren zijn eerste woorden dien dag : „Ik heb Mevrouw gezegd, dat we niet op haar voorstel ingaan.” Ik was niet eens dankbaar, knikte dof. Dick was een rots van ongenaakbaarheid, ik afgemat van een slapeloozen nacht en melancholieken dag. Den 15en October vierde de zelfden dag de heer J. A. EEN DUBBEL JUBILEUM. (foto Jochmann.) Utrechtsche Gymnastiek- en Schermvereeniging Bato haar 20-jarig bestaan, terwijl op diehBitter het feit herdacht dat hij gedurende 10 jaar voorzitter van deze vereeniging was. Doch als de nood op het hoogst is. . . . Er kwam een brief op de advertentie, een heel vrij gemeubileerd benedenhuis op schitterenden stand. ïk schoof Dick den brief toe, die koel zei: „Jij doet maar, hoor !” Ik ging kijken, en direct leek het me enorm. Ik fleurde zichtbaar op. ’tWas wel wat duurder, maar het zou heerlijk, zalig vrij zijn. Alleen het idee, dat daar geen schreeuwerig, vitterig, bedillerig mensch zou zijn, was me een tientje waard. Ik huurde meteen, en verblijdde Klaasje thuis met de mededeeïing, dat ze nu voor heele dagen bij me zou komen die daarop de kernachtige woorden sprak: „Dan gaan ik lekker witte mussies dragen, net as Merie hier.” Stug vertelde ik Dick, dat ik geslaagd was. Stug luisterde hij. Ik wist, dat hij nog dacht aan de woorden „hatelijk monster”. Den laatsten morgen kwam „het mensch” woest binnenrennen, haar oogen half toegeknepen, haar lippen ingetrokken, haar gezichtvèlsch, en schreeuwde meer dan ze zei: ,,U zorgt er maar voor, dat u er voor 12 uur uit bent hoor !” Wègwasde lievigheid, nog even toonde ze zich in haarheele, leelijke, minne gedaante. Gelukkig was Dick er, die waardig zei: „Zoudt u willen kloppen, voor u binnenkomt ? En u kunt er van op aan, dat we met een uur wegzijn.” „Hier had je nu willen blijven,” kon ik niet nalaten nog even op te merken. Ons verhuizen verliep zonderincident: alleen liet Klaasje mijn mooien cocospalm vallen, waarvan de modder over de J. TEULINC heer Teulings, EEN 5O-JARIG JUBILEUM. Voor eenige dagen herdacht de heer J. Herselman te Dinteloord (N. B.), dén dag waarop hij 50 jaar geleden als sub-ontvanger bij ’s Rijks Directe Belastingen in functie trad. Natuurlijk ging deze dag voor den jubilaris, die Ridder is in de Orde van Oranje Nassau, niet onopgemerkt voorbij. Onze foto geeft den heer Herselman in den kring van zijn familie. gang spette. De laatste woorden, die ik nog van ’t mensch hoorde, waren : „En zoo’n boel hebben die lui me hier altijd gemaakt.” Met een innig, hartgrondig „Goddank” trok ik de deur van de woning achter me dicht. Klaasje hielp uitpakken, afwasschen, rangschikken. Dien avond dronken we thee in de serre, want daar was een serre, groot, ruim en luchtig. En er kwam zoo’n raar gevoel van welbehagen over me, dat ik me tegen Dick moest uiten, die met een strak gezicht zat te rooken. „Dick.” — „Ja.” „ïk meende het heusch zoo kwaad niet dien avond. Ik was driftig, en. ... en. .. ik begreep niet, zie je, waarom je daar toch blijven wou.” „Alleenomdat ik voorzag, dat we anders niet zouden slagen.” „En dit dan ?” „Nu ja, dat wisten we toén immers niet. Bovendien, als we beneden waren gaan wonen, hadden we immers kalm naar iets anders kunnen uitkijken.” In mijn hart kon ik het niet met Dick eens zijn, maar gelukkig dacht ik aan de woorden van Moeder, dat mannen nu eenmaal heel anders voelen dan vrouwen. Dick kon er misschien niets aan doen, dat hij zoo dacht. Dus omzeilde ik de klip behendig en het slot was, dat we in die aardige knusse serre weer vrede sloten. En van dèt huis heb ik altijd gehouden. J. CORNELISSEN. Mr. J. W. v. d. G. C. J. TEUBIESEN. LINGS. Tot burgemeester van Schagen is benoemd de heer J. CORNELISSEN. — Den 16en October was het 50 jaar geleden, dat Mr. J. W. v. d. BÏESEN bij de Rechtbank te Breda als advocaat beëedigd werd. — Op 61-jarigen leeftijd is te ’s-Hertogenbosch overleden de heer G. C. ’’GS, directeur van de Prov. N.-Brabantsche en ’s-Hertogenbossche Courant. De die èn a’s teekenaar èn als schrijver, altijd onder een schuilnaam werkte, zal in de kunstenaars- en journalistenwereld zeer worden gemist. Per vliegmachine over den Qtlantischen Oceaan, Cen Noorsch aviateur, Georg Kulbech, heeft plannen ontworpen voor ’n hydroplane, waarmede hij van Noorwegen via Engeland naar Amerika denkt te vliegen. Het toestel, een biplan, heeft een draagoppervlakte van 50 vierk. M„ een watergekoelden motor met een capaciteit van 250 P. K., terwijl de schroef 1800 omwentelingen in de minuut maakt. Het kan een snelheid ontwikkelen van ongeveer 180 K. M. per uur, zoodat de reis over den Atlantischen Oceaan volbracht kan worden in ruim 24 uur. In het schuitje zijn twee zitplaatsen naast elkaar, waardoor het mogelijk is dat de aviateurs om beurten het toestel besturen, zonder dat zij van plaats behoeven te verwisselen. De Doot die spaert noch zoete jeught, Noch gemelijcken ouderdom, Zij maeckt den mont des Reedners stom En ziet geleertheit aen noch deught. Vondel. Een onnut leven is een vroege dood. G o e t h e. Mokka C. P.-demonstratie te Leiden.
PDF

Nummer	1916, nr. 85, 25 oct. 1916
Blad	11
Tekst	PANORAMA m de ioopgmven aanhe^Oostf^nt Gezicht in een mijntrechter. Kapitein-luitenant Hans Rosé Wat eens de „Grande Rue’* in Combles was. Hoe Combles na de inneming door de Gealliëerden er uitziet. nier afbeelden. Ze zijn van de nieuwste constructie, en kunnen zoowel in horizontale O nze eerste foto op deze pagina geeft de overblijfselen van een door de Russen totaal weggeschoten bosch, waar van de boomen nog slechts enkele kale stammen overeind staan. Men kan zich den gemoedstoestand indenken van den soldaat, die zich in de loopgraaf bevindt, terwijl het voor hem liggende bosch wordt platgeschoten en de granaten over zijn hoofd springen. — De tweede afbeelding geeft een mijntrechter, die door een gesprongen Russische mijn ontstaan is. Het gat is thans geheel ter verdediging ingericht en biedt den Duitschen soldaten op den grond een „gemoedelijk zitje” tijdens het kaartspel. — Een onzer fotografen zond ons een portret van den kapitein-luitenant Hans Rosé, die met de duikboot „0 53” naar New York voer en nabij de Amerikaansche kust verscheidene schepen torpedeerde, waaronder de „Blommersdijk”. — Het drietal foto’s dat wij op deze pagina brengen van „wat eens het dorpje Combles (N.Fr.) was”, geeft een idee van de uitwerking van het hedendaagsche geschut Het dorpje is thans door de Gealliëerden bezet. Dat er van langer vasthouden door de Duitschers geen sprake meer kon zijn, kan men zich op't zien van deze foto's wel voorstellen. — Van bevriende Belgische zijde zond men ons een foto, waarop men de koningin der Belgen, die zich in den oorlog een ware „moeder’ voor haar soldaten toont, in de eerste linie loopgraven ziet. — Aan de kust van het nog onbezet gebleven stukje België heeft men verscheidene afweerkanonnen opgesteld van het type als wij als in verticale richting bewogen worden. — Onlangs heeft de Czaar van Rusland een bezoek gebracht aan den koning van Roemenië. Op onze foto ziet men hen „ergens” in Roemenië achter het front. De koningin van België in de loopgraven. Een Belgisch afweerkanon. achter het front.
PDF

Nummer	1916, nr. 85, 25 oct. 1916
Blad	12
Tekst	PANORAMA 12 Een Strijd tegen ’tRecht :: DOOR Otto HöCKER :: noemen. .iif^^ (11) DERDE HOOFDSTUK. (Vervolg) zal ondertusschen hier nog de noodige maatregelen nemen en de vervolging van den boekhouder gelasten.” „Het sectieonderzoek zal aanstonds plaats hebben”, verklaarde nu de rechter. „En ik zal tevens aanstonds een jury be- - Deze schikkingen mede te moeten aanhooren, was voor Ned een vreeselijke kwelling. Zich ternauwern od meer kunnende staande houden, leunde hij als gebroken tegen den rand der schrijftafel. Hij haatte deze hartstochtelijke, koel en scherp denkende detectiven. In zijn verbeelding hoorde hij hen reeds strikvragen aan de arme Ethel stellen, hij hoorde ook haar argelooze antwoorden, die even zoovele strikken waren, welke zij weder tot een onontwarbaar net zouden dooreenstrengelen. Uit het bittere zieleleed, waarin de schurkenstreken van zijn neef haar hadden gedompeld, zou zij in een zee van vertwijfeling worden gestort. O ! Ethels trotsche natuur zou die vernederingen niet kunnen verdragen. . . . En hij kon in ’t geheel niets ter harer bescherming doen — niets ! De rechter was met het oog op het gansche verloop der zaak verplicht, hem gevangen te nemen, en de ambtenaar van justitie moest hem tot na afloop der enquête, zonder dat iemand bij hem mocht komen, ter beschikking van den rechter in voorloopige hechtenis vasthouden. Als uit doffe verte bereikte hem een vraag van Crout. Zij betrof Ethel’s adres. „Maar die is heelemaal niet hier! Ik bracht haar gisteren zelf naar het station”, steunde hij vol vertwijfeling. De detective wilde weten, waarheen zij zoo plotseling was gereisd, maar zeer opvallend weigerde Whistler hardnekkig elk antwoord. „Dat is niet erg”, gaf Keane koel ten bescheid. „De rechter kan het u nog eens vragen, en de dame heeft „FAUST” BIJ DE NEDERLANDSCHE OPERA. Scène uit het laatste bedrijf. Mefisto (Paul Pul) bij Gretchen (Helena Horneman) in den kerker. dienstboden ; wellicht zal men ons ook in het operagebouw uitkomst kunnen geven, ’t Is echter erg voor miss Hastings ; men zal haar op de plaats, waar zij zoo opvallend plotseling naar toe is gegaan, voorloopig in hechtenis moeten nemen.” Een zachte kreet kwam van Ned’s lippen. Hij wendde zich koortsachtig bevend, van aandoening wankelend tot den detective. „En dat is uw onherroepelijk besluit ? U wilt haar werkeli tot vertwijfeling brengen. . . . ?” Zijn stem Klonk dof ; slechts met de uiterste wilskracht kon hij zich nog verstaanbaar maken. Keane haaïde gelaten de schouders op. ,,Mr. Whistler, wij verzoeken u nogmaals nu eens in de eerste plaats jurist te zijn. Van een besluit kan hier geen sprake zijn ; ik heb hier mijn plicht te doen... en ik zal hem doen, daar kunt u op aan, Mr. Whistler ! Rechter Batlev zal wel reeds in de rechtzaal zijn ; ik zal u aanstonds vóór hem brengen.” Hij haalde ’n rammelende handketen uit den zak en ging op Ned toe. Deze week met doodsbleek gelaat een stap achteruit. „Het spijt mij werkelijk, Mr. Whistler. Ik had liever, dat u niet in deze moeilijkheid zat. Maar ik moet volgens mijn voorschriften handelen ; daarenboven valt het niet op. ik kluister u aan mij vast. U zult onderweg toch wel niet van mij wegloopen.” Ned moest zich aan dezen smadelijken maatregel onderwerpen en met stalen ringen werd zijn hand aan die van den detective bevestigd. — De hoop der politieagenten, spoedig hun gevangene naar het Courthouse te kunnen brengen, bleek ijdel. Het verhaal van de misdaad was, ondanks het verzoek over alles te zwijgen, spoedig in het kantoorgebouw bekend. Overal in de gangen stonden nieuwsgierige troepjes menschen, hoewel het uur waarop het werk een aanvang nam, reeds lang geslagen was. - Ook in de stad was het spoedig algemeen bekend. Zelfs tot den gesloten wagen, dien een *der politieagenten gehaald had en waar Keane nu met den gevangene insteeg, drongen de reporters door, en de detective moest alle moeite doen om hen terug te wijzen. Hij kon hen echter niet verbieden, in korten draf naast den wagen te loopen. Wellicht in geen stad der wereld, Londen zelfs niet uitgezonderd, is de dagelijksche kroniek van misdaden en ongelukken zoo verschrikkelijk rijk voorzien, als juist in NewYork, die eenige wereldstad, waarin alle mogelijke tegenstellingen op elkaar aanbotsen en een ongelooflijk bont mengsel van volk woont met de meest verscheiden eigenaardigheden in zeden en gewoonten, hartstochten en boosheden. Daarom ook herbergt de koningin der nieuwe wereld het meest eischende, het verwendste en on „L.A POUPÉE IN HET KAMPTE HARDERWIJK. Met buitengewoon succes werd Vrijdag 13 en Zaterdag 14 October in den Kampschouwburg te Harderwijk opgevoerd „La Poupêe”, .opéra-comique in 4 acten van M. Ordonneau. muziek van Edm. Audran. Mej. Blanchet, van de Opera Francais "van Den Haag, die de hoofdrol vervulde, uitgezonderd, werden alle rollen vervuld door geïnterneerden of vrouwen van geïnterneerden. (foto DuHoux). dankbaarste leespubliek hetgeen goed te begrijpen is, want die ongehoorde menigvuldigheid van verbluffende gebeurtenissen stompt af, de overspannen zenuwen kunnen slechts nog door de grofstesensatieprik- , keling bevredigd worden, waaraan van den anderen kant de chauvinistische „gele pers” als haar voornaamste levenstaak gaarne en met voordeel tegemoet komt. Hare zucht, zoo onderhoudend en veelzijdig mogelijk te zijn, heeft een eyen roemloozen als pijnlijken wedstrijd in het leven geroepen : de weggeloopen dochter en de bedrógen echtgenoot ; de zuster van barmhartigheid die de wereld ontvlucht, en de extravagante operazangeres; de treurige messenheld en de politiseerende kanselredenaar ; de moordenaar en zijn slachtoffer ; de gevallene en de haar ontrouwe minnaar ; de in verscheurd nachtgewaad een nachtelijken brand ontvluchtende bewoonster eener huurkazerne en het door de locomotief van den trein verpletterde kind — zij allen worden in de couranten afgebeeld. Op zoo’n manier wordt natuurlijk honderdvoudig kapitaal geslagen uit een werkelijk gebeurd feit, dat uit zijn aard ook de aandacht der ernstige en tot oordeelen bekwame kringen trekt. Geen wonder derhalve, dat reeds de avondedities van denzelfden dag kolommenlange berichten over den „jongsten moord in den luchtkrabber” brachten. Niet alleen zag men er de portretten van Whistler en den vermoorde in afgebeeld maar men had zelfs nauwkeurig ’t kantoor nageteekend, en op de afbeeldingen gaven dikke zwarte kruisjes de plaats aan waar men het slachtoffer gevonden, waar men dit den doodsteek had toegebracht enz. Natuurlijk ontbrak ook niet een afbeelding van den dolk, zoowel gesloten als met het blanke lemmet. Eén courant bracht zelfs verkleind de rekening van Tiffanv ; een andere bood haren lezers een portret van den hallboy aan, die het schelden en weenen in het privékantoor gehoord en ook het deurslot aangebracht had. Alle couranten, ook de ernstige en deftige, wier voornaamheid reeds uit den hoogeren prijs der losse nummers bleek, waren het in de beoordeeling van het feit eens dat het even geheimzinnig als onbegrijpelijk was en daarom noodzakelijk opheldering vereischte. Ook werden de naam en het karakter van den gevangen genomen persoon algemeen gunstig beoordeeld. Twee of drie avondbladen meldden ten slotte ook de totdusverre nog niet algemeen bekende verloving van Whistler met de gevierde Wagnerzangeres, en een dezer bladen was onkiesch genoeg, een geslaagd portret van Ethel te geven. Op alle hoeken en straten van New York worden op zoo’n avond dergelijke artikelen als verslonden. Ook in de Lotosclub was men, vooral in de rookzaal, druk aan ’t debatteeren. Eenige jonge lieden, die nog den vorigen middag met Whistler geschertst hadden, waren bij zijn voorloopig verhoor voor het gerecht aanwezig geweest en hadden den vriend nog getracht van dienst te zijn ; onder hen was ook Ralph Waldon. Deze laatste had den rechter zelfs voor Ned’s voorloopige invrijheidstelling de hoogste borgstelling aangeboden, maar was afgewezen en Ned werd gevangen gehouden totdat het onderzoek zou zijn afgeloopen. Ned had zich overigens ten opzichte van hun aller vriend Ralph zeer onvriendelijk, om niet te zeggen ondankbaar aangesteld, daar hij hem botweg verzocht had er zich niet mede te bemoeien, terwijl hij tevens verklaarde, dat hij alle betrekkingen met zijn vroegeren vriend had afgebroken en door hem niet meer wenschte te worden lastig gevallen. Toen Ralph Waldon in de rookzaal verscheen, werd hij van alle kanten omringd en met een waren stortvloed van vragen overstelpt. „Och, laat mij nu eerst eens adem halen,’ weerde Ralph af, die niet al te best gestemd scheen te zijn. Hij wendde zich tot den hulpvaardigen bediende, die naar hem toekwam. „Ik verwacht bezoek van een heer; laat mij het aanstonds weten, wanneer hij zich aanmeldt.” Toen keerde hij zich met een ernstig gelaat tot de bekenden, mengde zich echter niet in hun aangelegenheden en „FAUST” BIJ DE NEDERLANDSCHE OPERA. Een scène uit het schitterende ballet, uitgevoerd onder leiding van Elsa Dankmeijer. trachtte ongemerkt de poging om hem aan het spreken te krijgen, af te weren. „Wat er tusschen mij en Ned is ?” riep hij tamelijk norsch. „Om te weten, dat tusschen ons beiden reeds enkele weken alles niet te best harmonieert, daarvoor behoeft men niet erg slim te zijn,” meende hij eindelijk, toen hij op aandringen zijner vrienden zich op een gemakkelijke bank behaaglijk had neergezet. „Natuurlijk is het ook hier : zoek de vrouw, in dit geval Ned’s verloofde, de opera-diva. ...” „Ha, Ethel Hastings ! Hij is een benijdenswaardige kerel, die Whistler, bij al zijn ongeluk.” „Meen je ?” onderbrak Ralph den spreker met een koel lachje, „Ik kan deze opvatting niet met je deelen, ik houd de donna niet voor de vrouw, met wie Ned gelukkig zijn kan.” De ander hield echter vol. Hij knipte veelzeggend met de oogen en zei toen onschuldig : „Volgens een „on dit” zou jij je daarentegen voor een uitstekend passend echtgenoot voor miss Hastings gehouden hebben.” Allen lachten, en een ander vroeg gemaakt naïef, of de zangeres geen zin had in de millioenen van Ralph. „Kletspraatjes !” gaf de aangesprokene zijn tegenpartij ten antwoord. „Ik denk nog niet aan trouwen. .. en het allerlaatste wel aan een huwelijk met deze dame, die heel de wereld voor den gek schijnt te houden. (Wordt vervolgd). \
PDF

Nummer	1916, nr. 85, 25 oct. 1916
Blad	13
Tekst	13 Jfcihiuillhhfeliiniil'Ofchinii’dlIfcnMiiHÉifete DE TOCHT VAN DE DEUTSCHLAND door PAUL KöNIG, Kapitein v. d. handelsonderzeeër :: „Deutschland’’ :: (Vervolg.) et trotsche verrukking omvatte mijn blik deze gansche schepping, die zich onder mij zacht heen en weer bewoog, fijnheid en kracht beteekenisvol vereenigend. Nu wist ik : wat mij tevoren als een voortbrengsel van buitensporige technische fantasie was voorgekomen, dat was een schip, waarmee men overzee kon varen, een werkelijk schip, waaraan een oude zeeman gerust zijn hart geven kon. Toen legde ik mijn hand op de verschansing van den toren der „U-Deutschland” en beloofde haar trouw. Zoo kreeg de „U-Deutschland” mij, zoo werd ik commandant van het eerste onderzee-vrachtschip. Proeftochten en vertrek. Nu kwam een zeldzame en wonderbare tijd. Dag na dag ging het naarbuiten in de baaien, omlaag in de diepte. Wij oefenden bij elk weer en bij iedere gelegenheid. Iedere man der uitgelezen bezettingwas zich bewust, welke taak wij hadden. Het ging erom, de handigheid te krijgen, het fijnste en gecompliceerdste vaartuig te sturen, het laatste voortbrengsel van geraffineerde en koene berekeningen ; het ging erom, het meest vernuftige wonderwerk van moderne scheepsbouwkunst, een onderzeeër te leeren kennen en beheerschen. Wij moesten in staat zijn, de zware massa van bijna tweeduizend ton onzen wil op te dringen, zoodat zij aan den geringsten druk van het roer gehoorzaamde, dat ze draaide en manoeuvreerde als een torpedoboot, dat ze in het water rees en zonk als 'een bestuurbare ballon in de lucht. Het ging erom, de betrouwbaarheid van het plompe stalen lichaam na te gaan, de kracht en de bestuurbaarheid van zijn geweldige machines te beproeven, zijn onvolkomenheden of kuren op het spoor te komen, hem de geheimen van zijn beweeglijkheid en van zijn fantastische visch-natuur te ontlokken. Een onderzeeboot is luimig als een vrouw en kwetsbaar als een renpaard ; ze is gemoedelijk als een vrachtvaarder en betrouwbaar als een sleepboot ; ze kan goede eigenschappen hebben en . . . niet goede ; ze kan bestuurbaar zijn als een race-jacht en bokken als een karrepaard, en ze gehoorzaamt slechts hem, die ze tot in haar kleinste technische bijzonderheden kent. Zoo zwalkten wij wekenlang buiten op en onder het water rond, bestudeerden onze boot, zochten ons met al haar mogelijkheden vertrouwd te maken en in de natuur van dit nautische amphibie door te'dringen. En wanneer we dan uit de stilte der baaien teruggekeerd waren in het donderend gewield van de klinkhamers en het onophoudelijk dreunen van de werf, dan zaten we urenlang met de samenstellers bij elkaar en wisselden ondervindingen uit. De ondervonden werkelijkheid gaf z’oo menige aanleiding en grondslag voor nieuwe plannen en nieuwe scheppingen. Ik kan nauwelijks hoog genoeg schatten, hoeveel ik dank aan de samenwerking met de heeren der werf. Onvermoeid waren'ze ons behulpzaam, het wonderbare voortbrengsel van hun geestelijken arbeid op al zijn eigenaardigheden te beproeven, 'en nog op den dag van onze afvaart was de geniale constructeur van de boot, hoofdingenieur Erbach, naar onze ankerplaats uitgevaren, om een laatste duikproef mee te maken. Zoo was de dag van vertrek aangebroken. „U-Deutschland” was geladen, de waardevolle lading lag wèl-gestouwd in de ruimen,, het geheele schip was nog eens overgehaald en in het zorgvuldigst evenwicht gebracht. Wij namen proviand in voor de lange reis, en ten laatste kwamen nog sigaren en . . grammophoonplaten aan boord. Daarmede waren voor ons alle mogelïjke genoegens verzekerd en „U-Deutschland” was gereed tot varen. Ook wij waren bereid. Het afscheid nemen van alle geliefden thuis lag Gode zij dank achter ons ; het is bij zulk een tocht in het onzekere altijd een kwaad oogenblik, dat het best snel overwonnen wordt. Als laatsten schudden ons de mannen van de Germaniawerf de hand. Dan wordt de loopplank ingehaald, ik laat de manschappen op hun post aantreden en stijg op den toren. De sleepboot ligt reeds naast ons en neemt de trossen over ; ik roep in de machinekamer ,,Geeft acht!” en hef de hand op : het groote oogenblik is daar. „Los de achterlijnen !” „Zijn los !” „Charlotte ! wegsleepen !” De machinetelegraaf op de dikke kleine sleepboot belt, het krachtige vaartuig trekt de trossen aan en trekt langzaam den achtersteven van onze „Deutschland'’ van haar ligplaats aan de werf. „Los de boeglijnen !” „Zijn los !” En kletsend zwiepen de laatste touwen van den piermuur in het vuile opgewoelde water van de haven. Thans komen wij aan de beurt. Ik neem de spreekbuis naar de machinekamer „Bakboordmachine halve kracht achteruit !” „Stuurboordmachine langzaam vooruit !” „Roer twintig stuurboord !” — „Roer ligt twintig stuurboord !” Ook de antwoorden uit de machinekamer komen prompt naar boven. \ Zan Abraham Diepraam, ook wel Aren! Diepraam genoemd, * een Hollandsch schilder die, geboren in Rotterdam in 1622 en aldaar overleden in 1676, lid was van het Dordtsche gilde, zijn slechts weinig schilderijen bekend. In Amsterdam is van hem aanwezig „Drinkende Boeren”, verder een enkel stuk in Berlijn, Kopenhagen, Stockholm en Schwerin. — Dit jaar werden de beide hiernaast afgebeelder zeldzaam mooie paneeltjes van zijn hand, in een particuliere verzameling ontdekt. Op den toren, waar ik naast den roerganger voor zijn klein handrad sta, bemerkt men nauwelijks het aangaan der E-Motoren. Slechts aan het schroefwater, dat wervelend en vuil aan bakboord om het ronde lichaam van de „Deutschland” opborrelt, aan stuurboord snel achteruit gedreven wordt, bemerk ik, dat de machines in gang zijn. Langzaam draait zich de groote groene walvischrug, ligt eerst dwars op het vaarwater, gaat naar bakboord iets vooruit, blijft liggen en schuift met hulp van de sleepboot nog eens over stuurboord naar achteren. „Beide machines stop !” Langzaam gaat het schip nog iets achteruit, in de hevigheid van het terugglijden aan de sleeptrossen rukkend als éen zwaar oer-monster. Een snelle blik van den toren op het vaarwater en den piermuur : Wij hebben genoeg ruimte om te manoeuvreeren. Ik laat de sleeptrossen losgooien en beide machines vóór alles halve kracht met bakboordroer vooruitgaan ; wij draaien nog, komen van den werfmuur, waar een groote, grauwe oorlogsboot zijn laatste uitrusting krijgt, goed weg, dan laat ik het roer midscheeps leggen en beveel: „beide machines volle kracht vooruit.” Het achterschip begint met rhytlimische trillingen onder den vermeerderden druk der machines te sidderen, schuimend vloeit het schroefwater weg, wij komen in de vaart en altijd sneller schuift de „Deutschland” zich door het vuile water der haven naar buiten uit de baai. De vaart gaat eerst door het Keizer-Wilhelmkanaal naar de Weser, waar de lading wordt gecompleteerd. De scheepspapieren en de expressen brengen de heeren der reederij met een speciale sleepboot aan boord, en zonder eenige drukte, stil en zonder aan de wereld bekend te worden, begint de „Deutschland”, de eerste duikboot der wereld waarvoor geen blokkade bestaat, haar gedenkwaardige reis over den Oceaan naar Amerika, naar buiten op de groote zee, de vrijheid van den oceaan tegemoet. De eerste dag op zee. Met lange deining rolt de Noordzee ons tegemoet ; het weer is helder en de wind waait stijf uit N. N. W. Ik sta alleen met mijn eersten wacht-officier op den toren, in de „badkuip”. Zoo hebben wij den stevigen beschuttingswandgedoopt, die boven op het navigatieplatform in fijn gebogen lijn rondom het torenkijkgat loopt en er als een soort gondel van een vliegmachine uitziet. Vóór dezen bevindt zich de bovenste stuurstoel, die echter slechts bij goed weer gebruikt kan worden. Vandaag staan wij in oliejas achter de beschutting want de zee is juist rumoerig genoeg, om alles doornat te maken. Het dek wordt voortdurend overspeeld en ieder oogenblik klotst het water tegen den toren De spreekbuis naar de centrale, waar de roergangeï de bevelen door de telegraaf in de machinekamer ba t snorren, in de hand, kijkt men uit : een dof bonzen, de boeg duikt onder, schuimend rommelt het over het dek en sist hoog tegen den toren op : dan gaar b-t erom snel als de gedachte het torenluik dicht te werpen en in het ritselende oliegoed achter de verschansing weg te duiken . . . deze gymnastiekoefening herhaalt zich iedere paar minuten, Daartusschenin staat men, hoort den wind in de staggen der masten suizen en kijkt in het rond. Sinds eenigen tijd reeds is de Duitsche kust in het zuidoosten achter ons uit het zicht geraakt, en de begeleidende torpedoboot, die vóór ons vaart, is het laatste stukje vaderland. Spoedig naderen wij de uiterste Duitsche voorpostenketen: vier bewakingsvaartuigen varen ons in kiellinie voorbij en hijschen het signaal : „Gelukkige reis”. Onze trouwe begeleider komt nu dichterbij uitgeloopen ; zijn manschappen brengen drie krachtige hoera's op ons uit, de officieren op de brug leggen groetend de hand aan de muts, en wij twee eenzame mannen op den toren groeten terug ; dan duikt het zwarte schip in een zee, maakt een prachtige wending, draait met wervelend kielwater af, wordt kleiner en kleiner en verdwijnt spoedig met waaiende rookpluimen. Wij zijn nu aan onszelf overgelaten en varen in het onzekere. PANORAMA Wij geven ons niet veel tijd, daarover na te denken. Van alle zijden dreigt ons thans het gevaar, en ik moet zekerheid hebben, dat de boot in het goede evenwicht is en dat ik het met machines en duikinrichtingen vast in de hand heb. Ik geef het commando : „Klaar maken tot proefduiken !” Dadelijk komen de berichten van den toren en de centrale terug en de mannen ijlen op hun duikposten. Nog hameren de oliemotoren in hun wilden maatslag; dan laat ik de alarmschel luid bellen en spring in den toren ; het torenluik wordt gesloten, tegelijk zwijgen de oliemotoren. Een oogenblik voelt men een lichten druk in de ooren ; wij zijn naar buiten afgesloten en het wordt stil. Maar het is geen werkelijke stilte ; het is slechts de verandering. Want het commando klinkt: „Duikkleppen open! Watermaken !” Wat nu komt, is zoo zeldzaam indrukwekkend, dat men het niet meer vergeten kan, wanneer men het eens beleefd heeft. De duikventielen worden opengerukt, en sissend wijkt de geperste lucht uit de tanks. Tegelijk ontstaat een reusachtig schokkend blazen, als een voorwereldlijk snuiven en proesten, dat men bijna pijnlijk in de ooren voelt drukken ; dan wordt het geruisch gelijkmatiger, maar er komt nu een hoog zoemen en fluitend gonzen bij : alle hooge geluiden van de machinerie in de centrale vereenigen zich en voeren een verwarrend geraas uit ; het is als een waanzinnig, duivelsch gezingzang, dat na het donkere, zware hameren der oliemotoren toch bijna als een stilte ondervonden wordt, slechts doordringender en opwindender. Het doordringende snorren in de vele ventielen verkondigt, dat het duikmechanisme in werking is. (Wordt vervolgd).
PDF

Nummer	1916, nr. 85, 25 oct. 1916
Blad	14
Tekst	PANORAMA 14 Ter herinnering aan het Koninklijk bezoek te Bennebroek, De eerste boot, de Guilfoss, die na veie jaren wederom de vaart van ijsland op New York heeft geopend, in het medaillon de kapitein Sig. Pjetusson. De Czaar van Bulgarije aan het. front. Naast hen Kroonprins Boris en de Aartshertog van Oostenrijk "Ter herinnering aan het bezoek dat H.M, de Koningin op 11 Augustus bracht in het bivak van het instructiebataljon uit Kampen, dat op de buitenplaats van Mevrouw Willink te Bennebroek was opgeslagen, heeft genoemde mevrouw op haar plaats een gedenknaald doen plaatsen. — Zondag j.1. heeft het personeel van het Nederlandsche Roode-Kruiscomité voor Amsterdam Rcode-Kruisoefeningen in den omtrek van Schinkel en Nieuwe Meer. — De motorbooten „Truus” en iet Ronde Kruis. Roode-Kruisoefeningen in den omtrek van Schinkel en Nieuwe Meer. gewonden per tram. eenige oefeningen gehouden in den omtrek. van Schinkel en Nieuwe Meer. Verscheidene autoriteiten woonden de oefeningen bij. Het vervoer van Roode-Kruisoefeningen in den omtrek van Schinkel en Nieuwe Meer. Links: Een practische rijwielbrancard gemaakt van twee fietsen. Midden: Groep van autoriteiten, en genouicöen. Rechts: Het laden van gewonden in schuiten. De Redactie van Panorama : ontdekt een Teekenaar : H ef opschrift is niet geheel juist. Wij behoefden hem niet te ontdekken: hij nam heel beleefd zijn petje af toen hij binnenkwam. Petje —~ want er bevond zich een klein hoofdje onder, en de eigenaar daarvan was een klein jongetje: acht of tien jaar zal hij geweest zijn. We begonnen met ons niet te verwonderen, toen deze furf-hoog en ons hef monopolie van zijn werk te verzeker n. Wij stellen u hierbij in staaf twee van zijn talentvolle scheppingn ’ bewonderen, Er mag over kunst veel verschil van meening zijn istorici mogen in dit bizondere geval over de gelijkenis van Chudius Civilis twisten, slagers over de anatomie van hef paard zeker is dat Jantje s teekeningen twee goede eigenschappen bezitten: ze hebben een diepere befeekenis, die tot nadenken stemt, en Je titels komen overeen met den inhoud, wat van alle moderne kunst niet gezegd kan worden. Voorzichtig, met tusschenpoozen, om u al te snel opeenvolgende ontroeringen te besparen, zullen we u méér van Jan’je's werk laten zien. Een ander moge Rembrandfs ontdekken, w j hebben Jantje ontdekt. Van Leiden begint de victorie. ons vroeg of we zijn portefeuille met teekeningen wilden zien, want we hebben ons gewend op ons bureau over niets meer verwonderd te zijn, behalve dan wanneer er iemand zijn abonnement opzegf, en dat gebeurt alleen wanneer zoo iemand sterft zonder erfgenamen na te laten. Is dit laatste wèl het geval, dan — we moeten het bekennen — gebeurt dat opzeggen ook. Wat moeten de nabestaanden met dat abonnement doen ? Ze hebben er immers allemaal zelf een! Maar ter zake. Er komen dagelijks zonderlinge menschen met zonderlinge dingen en plannen op ons bureau, de goeden niet te na gesproken. Iemand die een paling met twee koppen brengt, ter reproductie in ons blad, is geen zeldzaamheid. Ook krijgen we dikwijls bezoek van menschen, die zich kwaad maken omdat we bijvoorbeeld een afbeelding van den Chineeschen minisfer-raad hebben gegeven, en vergeten hebben den bezoeker erop te plaatsen. Een handelaar in knoopen dreigde ons eens met een proces omdat hef portret van een berucht misdadiger zoo op hèm leek. Een oude juffrouw wilde haar schoothondje gereproduceerd hebben vóór- en nadat het buikpijn gehad had. En laatst nog — maar we dwalen af. Er kwam dan een kleine jongen binnen, groette, en zei dat hij J. T. van Leiden Junior heette. „Zegt u maar Jantje?* zoo verzocht hij ons vriendelijk. We zagen elkaar vragend aan. U moet namelijk weten dat we een redacteur hebben die denzelfden naam heeft, maar zonder Junior. U móet f weten, want u zult zijn naam wel eens in ons blad ontmoet hebben; een man die de heele wereld afgereisd heeft, en van wien we nooit zeker weten of hij al dan niet opsnijdf. Misschien weet hij ’t zelf niet. Hef is begrijpelijk dat hij nu en dan zijn twaalf ambachten en dertien ongelukken door elkaar haspelt. Maar dat hij een zoon zou hebben — neen, dat had hij ons nog nooit wijsgemaakt, ’t Hem vragen konden we niet, want hij was op reis. Waarheen ? We wisten ‘f niet. Misschien zoekt hij naar de handelsduikboof Bremen. want we willen u nu wel in vertrouwen vertellen dat hij ’t is die van kapitein König f manuscript over den tocht met de Deutschland wist te koopen. Onze jeugdige bezoeker, desgevraagd, maakte er zich met een janfje-van-leiden af, zei dat hij nooit een vader gehad had, dat hij dit heel gemakkelijk vond en niet begreep wat andere kinderen zich daarmee een last op den hals haalden. Ons vragen maakte hem ongeduldig en hij bracht ons in herinnering wat het doel van zijn komst was. Met een artistiek gebaar spreidde hij zijn feekeningen, een dik dozijh, voor ons uit. Aan zijn prijzen bemerkten we dat hij een kunstenaar in hart en nieren is» „Als rk u weinig vraag?’ zei hij, „denkt u maar dat mijn werk niet mooi is”. Welnir — we hebben niet geaarzeld in onze schatkist te grijpen MM" £# JClavJHvs Civilis • met een zwaard omejotei
PDF