|
PANORAMA
Srherpe messen snijden ze bij honderden gelijk in ‘snippers.
Uit die snippers wordt de suiker uitgeloogd door
middel van water, volgens het diffusie- of osmose-principe,
berustend op het verschil in dichtheid van oplossingen.
Een heele „batterij” van diffuseurs verricht dit
werk op een ingenieuse manier, die we hier niet nader
kunnen omschrijven zonder in technische uitlegging te
vervallen. Volstaan we dus met te vermeiden, dat deze
wijze de meest productieve is om alles wat de biet aan
suiker-verbindingen in zich had, er uit te halen. In dat
verkregen sap zitten echter tevens andere verbindingen,
welke dus gescheiden moeten worden van de suiker.
Daartoe wordt kalk toegevoegd, welke zich nu tendeele
verbindt met de opgeloste suiker tot suikerkalk, tendeele
andere schadelijke stoffen neerslaat. Onmiddellijk na die
bewerking wordt nu het suikersap met de suikerkalk tot
koken verhit en wordt alles met koolzuur behandeld, teneinde
de kalk weer te scheiden van de suiker. Deze bewerking
wordt herhaald, waarna een oplossing van suiker
verkregen wordt, „dunsap”, geschikt voor inkoken en
kristalliseeren. Eerst wordt ingekookt van dunsap tot
diksap, ook al weer. met toepassing van de meest economische
methode, n.1. door steeds weer den damp en de
warmte der achtereenvolgende kook-reservoirs te benutten.
Het „diksap” wordt gezuiverd en vervolgens verder
ingekookt tot kristallisatie.
De graad van dichtheid wordt beoordeeld door een
straaltje van het sap, dat als een bruine, ziedende, stroperige
massa voor de peilglazen der enorme kook-reservoirs
op en neer golft, te laten uitvloeien op een plaatje
glas, waarop het onmiddellijk
kristalliseert, m.a. w. in kristalvorm
stolt. Op die beoordeel!ng
van het „grein” komt
het aan. Heeft dat n.1. den
juisten graad bereikt, dan wordt
de dichte massa naar de koeltroggen
afgevoerd. De laatste
bewerking neemt dan een aanvang:
razendsnel-ronddraaiende
centrifuges slingeren de stroop
uit deze massa en de natte
kristallen vallen naar beneden,
waar zij in een schudslee voortgeschoven
worden en als ruwe
suiker in zakken geladen worden
voor de verzending naar de
raffinaderijen. Het is bij de
centrifuges, dat de fiscus er
voor waakt, dat geen suiker
de fabriek zonder zijn medeweten
verlaat. De accijns, meer
dan de waarde, moet immers
betaald.
De stroop, die 25—30 °/0 suiker
inhoudt, wordt opnieuw
gekookt en gekristalliseerd. De
stroop hiervan soms nog eens.
Wat dan overblijft, de,,melasse”,
is niet meer te kristalliseeren,
hoewel dadrin 45 °/0
suiker is. Die melasse wordt weer
verwerkt tot veevoeder, spiritus,
schoensmeer enz., evenals
de uitgeloogde bietensnippers
als „pulp” nog waarde hebben.
De kristallen, die naar de
raffinaderijen gaan, hebben een
geel-bruine kleur, welke hen,
alweer door een serie bewerkingen,
ontnomen wordt. Die
bewerkingen zijn in hoofdzaak
opnieuw oplossen en deze oplossing
filtreeren over beenzwart,
infusoriën-aarde of houtslijp.
De aldus gezuiverde oplossing
wordt opnieuw tot kristalliseeren gebracht in den
vorm der bekende „suikerbrooden” waarvan dan de gewone
suiker afkomstig is. Ook wordt zij tot klontjes geperst,
of heel langzaam kristalliseerend aan draden tot kandij
gevormd.
Zoo worden wekelijks millioen kilo's bieten verwerkt
-tot de nuttige suiker.
Zoo zijn de fabrieken, een groot deel van het jaar
stilliggend, nu vol geweldige bedrijvigheid en is gelukkig
ons eigen land in staat om in de suikerbehoefte te
voorzien.
Al hooger wordt het percentage opgevoerd: van 7 °/0
in 1874/5 wordt nu uit de peeën 14 a 15 °/0 suiker
getrokken.
Dit schijnt niet te overschrijden.
De wetenschap en de techniek hebben het hoogste geleverd.
Althans sinds 1900 is er in dit percentage weinig verbetering
gekomen.
Op een gemiddeld getal van ruim 1 millioen ton bieten
(1 ton is 1000 K.G.) produceerde ons land de laatste
jaren 175.000 ton suiker, waarvan gemiddeld wel 3/5
wordt uitgevoerd terwijl daartegenover nog wordt ingevoerd.
Het verbruik per hoofd, natuurlijk statistisch genomen,
bedraagt in Nederland 16 K.G. per jaar.
Zoo dit niet méér zijn (in Engeland 45 K.G. 1), wanneer
de accijns, die den prijs verdubbelt, lager was?
V.
KAMERS DOOR CISSY VAN
:: MARXVELDT ::
Guus,”zei Dick, toen hij de kamer binnenkwam
met de krant onder zijn arm — de
krant, die eerst getrouw boven bezorgd werd,
doch later beneden bleef, zoodat Dick eiken
morgen op zoek moest — ,,zeg Guus, wij zijn
opgezegd.”
„O Dicky, wat zalig,” juichte ik, energiek den kop van
mijn eitje slaand.
„Ja, noem jij het maar zalig,” bromde Dick.
„Als we niet opgezegd waren, was jij hier nooit weggegaan.
En je weet, dat ik het hier ontzettend vind,” begon ijs het
eeuwenoude thema weer op te rakelen.
Dick en ik hadden om deze speciale woning al heel veel
onaangenaamheden gehad. Ik vond de woning, de straat, de
hospita, alles even naar. Dick zei, dat weeen pracht-uitzicht
hadden, goeie kamers, dichtbij zijn fabriek, en dat ik me met
„het mensch” niet behoefde te bemoeien. Maar Dick was
een man, en weinig thuis, en Dick kon niet begrijpen, hoe
„he^ mensch” me den geheelen dag als een benauwde nachtmerrie
achtervolgde.
Dick begon zijn krant te lezen. „Wie heeft je opgezegd ?”
zei ik vriendelijk, want ik wilde finesses weten.
„Mevrouw. Met veertien dagen moeten we hier weg zijn.”
HET WILLEM SCH U R M AN N-MO N UM ENT ONTHULD.
Woensdag 18 October is door burgemeester Zimmerman op officieele wijze namens de gemeente aanvaard het op het grasveld aan de Parklaan
te Rotterdam opgerichte standbeeld voor wijlen Willem Schürmann, den begaafden schrijver. Het monument, dat door Charles van Wijk is vervaardigd,
bestaat uit een fontein, gevormd door een, door vier achtkantige colonetten gedragen schaal, staande in een groot bekken; het geheel
bekroond door eeri aardbol waar bovenop een Amorfiguur is geplaatst met masker in de hand. Op den rand van het bekken staat een inscriptie:
„Ter herinnering aan Willem Schürmann”. Op de schaal staan de titels van Schürmann’s meest bekende werken: „Veertig”, „De Violiers’,
„De Berkelmans” en „Paddestoelen”. Het geheel is een schitterende hulde voor den helaas overleden, intelligenten kunstenaar.
„Dat is kort,” zei ik onthutst.
„Ja, zie jij maar behoorlijke kamers te krijgen in dien
tijd,” bromde Dick.
„En waarom heeft ze ons opgezegd,” vischte ik verder.
Dick was nooit erg mededeelzaam. „O, omdat we haar te
druk zijn. We krijgen te veel visite. Ze moet zoo vaak voor
ons naar de bel loopen. En we spelen te veel piano,” zei
Dick met afgepaste zinnetjes.
„Wat een naarling,” schamperde ik, met mijn mes op
tafel slaand.
„Kalm een beetje,” verzocht Dick, die niet van een dergelijke
uiting bij vrouwen hield.
„Ik ga lekker deze laatste twee weken eiken avond van
acht tot twaalf pianospelen,” besloot ik wraakgierig,
omdat Dick's hoofd weer achter de krant verdween. Dick’s
hoofd verscheen weer. „Doe niet zoo kinderachtig, Gusta,”
zei „het”.
We ontbeten verder in stilte.
Toen Dick na het ontbijt naar de fabriek ging. zei hij :
„Nou Guusje, hou je maar taai.”
„Ik ga meteen vanochtend op kamers uit,” zei ik gedecideerd.
Dick lachte even om mijn voortvarendheid. „Goed
hoor, ga jij maar,” en hij sloeg me beschermend op mijn
schouder. „Veel succes, vrouwtje.”
Dien morgen ging ik werkelijk, nadat ik eerst ons meisje,
die aan het afwasschen was, van den staat van zaken op
de hoogte gebracht had. Klaasje had net mijn mooie antieke
ontbijtbordjes onder den kwast, dus kon ze geen luchtsprong
maken, maar haar oogen glunderden, toen ze zei: „Dat zal
Mevrouw zeker wel erg naar vinden.”
„Natuurlijk,” zei ik en ik lachte ook. Klaasje deelde mijn
afkeer van de woning en „het mensch”. terwijl zij nog een
aparte antipathie tegen de gedienstige van het mensch had.
Vol moed stapte ik er dus op uit. Het was een warme voorjaarsmorgen
en ik liep spoedig te puffen. Ik besloot eerst
maar op eigen initiatief een advertentie te plaatsen voor
kamers, en onderwijl mijn blikken te laten gaan, of ik geen
uithangende bordjes met het veelzeggende „Gemeubileerde
Appartementen” tegenkwam. Ik zag niets. Alles
scheen verhuurd te zijn. Alleen wij waren de eenigen, die
over veertien dagen kamerloos zouden zijn.
Wat zouden er velen zijn, die, wanneer ze hoorden, dat
we nu al gingen verhuizen, zouden zeggen : „O, maar dat
had ik wel gedacht.” — Toen we gingen trouwen, wisten
Dick en ik, dat we voorloopig geen eigen huis zouden inrichten.
Dick was ingenieur, had veel connecties, werkte dan
hier, dan daar, was veel buitenslands, en veel liever dan een
eigen huis te hebben, was mij het idee, dat ik, wanneer we
op kamers gingen, overal met Dick mee zou kunnen trekken.
Schoonpapa Van den Heuvell was eigenaar van een fabriek
en het was in hoofdzaak zijn wil, dat Dick, alvorens de plaats
van zijn vader in te nemen, in den vreemde zijn practische
kennis verrijkte. Natuurlijk wilden Dick en ik niet zoolang
wachten, dus waren we ondanks tal van protesten getrouwd
al leidden we, zooals moeder het noemde „een excentriek
nomadenleven.”
Dat we het nu ook direct zoo naar hadden moeten treffen !
Ik zuchtte. De zon brandde, de boomen gaven nog weinig
schaduw, en ik was warm, broeiend warm. Langzaam voelde
ik een groote moedeloosheid over me komen, misschien waren
alle kamers wel even ellendig, en alle hospita’s zulke wezens.
Maar nee, zooals de on2e zou er
toch wel geen tweede zijn, bedacht
ik met een vleugje hoop.
Toen we daar gehuurd hadden,
en ik vroeg of haar dienstmeisje
onze schoenen poetsen kon, zei
ze : „O nee, dat gaat niet. Daar
heb ik het veel te druk voor.
Daar moet Mevrouw zelf maar
voor zorgen. Dus had ik een
meisje genomen voor’n paar uur
’s morgens, die schoenen poetste,,
het ontbijt klaar zette, huishoudelijke
boodschappen deed, en
wat dies meer zij. Maar onschuldige,
magere Klaasje was een
doorn in het oog der hospita.
Van den eersten dag af vitte
ze op haar, en als ik niet vastbesloten
geweest was, steeds
tegenover „het mensch” de lady
te blijven, dan had ik vaak aan
den impuls om haar eens ongezouten
de waarheid te zeggen,
toegegeven. Maar als ik me
dan weer voorstelde, hoe, als
repliek uit haar grooten mond
een zondvloed van woorden
rollen zou, nee, dan wist ik,
dat ik met stomheid geslagen
zou zijn. Wat haatte ik „het
mensch!” Dick zei laconiek:
„Ik begrijp niet, dat je zoo
iemand haten kunt. Ik vind het
vreemd van je, Guusje. Je moet
je niet met haar inlaten. . . .”
Dan haalde ik mijn schouders
op en zweeg. Dick was haast
nooit thuis, en als hij thuis was,
was „het mensch” onzichtbaar.
Nogal logisch, dat hij zich niet
met haar hoefde in te laten.
Den eersten morgen den besten,
toen Klaasje op het appèl
verscheen, kwam zij boven met
haar gedienstige. Klaasje had
beneden schuier en blik gevraagd en was bezig het
kleed te schuieren. „Mevrouw,” — theatraal schoof ze binnen,
poseerde bevallig voor me — „Mevrouw, ik had liever
niet dat uw meisje het kleed schuiert. Ik schuier nooit. Ik
klop het kleed eén maal per week. Schuieren geeft stof. En
ook had ik liever niet dat uw meisje aan mijn boel kwam !
Uw piano en zoo kan ze stoffen natuurlijk, maar ik, (dit zeer
fier en met verheffing van stem), ik wil geen vreemde handen
aan mijn spullen.” Klaasje keek beteuterd. Ik stond paf.
De geheele speech was zoo verfijnd-brutaal, zpo hatelijkheerschzuchtig,
dat ik niets kon doen dan schoolmeisjesachtig-zoet
zeggen : „Goed mevrouw.” ïk wist, dat ik tegen
die helleveeg niet op kon.
En in me wortelde zich een gloeiende antipathie, een intense
wrok. Vier maanden had de hel daar geduurd. En nü waren
we gelukkig opgezegd. Ik had alleen gewenscht, dat dit van
ons uitgegaan was.
Ik kwam bij het bureau van de krant, krabbelde mijn advertentie
op een kladje papier, en schoof dit door het loketje.
Ik had al betaald en stond al weer buiten, toen me te binnen
schoot, dat ik beter gedaan had in de advertentie te
zetten : Gemeubileerde kamers met keuken. Nu prutste ik,
daar ik voor ontbijten koffie zelf zorgde, in de slaapkamer,
en dat was een vervelend gedoe. Dus keerde ik op mijn
schreden terug, stak mijn hoofd door het loketje en zei
vriendelijk : „Mijnheer, ik wou er nog graag een keuken bij
hebben.” De heer die me geholpen had, keek even verwonderd,
begreep dan, en lachte. „Ja maar dat kost duurder, dame.”
„O, dat hindert niet.” Ik haalde mijn beursje weer re voorschijn.
De man veranderde. „Vindt u het zoo goed?” „Ja,
best.”
|