Panorama

Nummer	1916, nr. 83, 18 oct. 1916
Blad	12
Tekst	12 j Een Strijd tegen ’tRecht \| PANORAMA DOOR OTTO HÖCKER (10) DERDE HOOFDSTUK. (Vervolg) heb zelf een lady mee opgenomen ongeveer om drie uur of later. . . . Hier is Freddy” — hij wees op den anderen zwarte — „hij heeft de lady bij den rush” — bij het sein dat de zaken gesloten worden — „wederom mee naar beneden genomen.” „Sure” — zeker — zei de andere neger ; „juist na vijven. Door haar voile heen kon men zien, dat zij geweend had, hetgeen mij opviel. Ik ken de lady; Mr. Whistler is haar verloofde.” Haar verloofde! De mannen zagen elkaar veelbeteekenend aan. „Om dezen tijd moet de daad toch geschied zijn ?” vroeg Keane zacht aan den rechter. Deze knikte. „Dit kan men natuurlijk eerst bij de sectie precies vaststellen. Het is zoó’n eigenaardig geval. Wat mij het meeste opvalt is, dat het lijk in ’t geheel niet stijf is. Dit komt slecht overeen met een vermoording door een dolk en maakt ook een vaste tijdsbepaling moeilijk. Maar zonder twijfel is de moord gistermiddag gebeurd.” „Hm,” meende Crout, „de zaak wordt steeds ingewikkelder. Daar hebben we nu waarachtig ook de vrouw in ’t spel.” De rechter en Keane maakten een afwerend gebaar. „Waar denkt u aan !” riep de eerste op gedempten toon. „Miss Hastings is een hooggeachte vrouw.” „Best, ’t kan zijn. Maar voorloopig geloof ïk niet aan de schuld van Mr. Whistler. Hij mag iets van de daad weten, ook den dader kennen, maar zelf zal hij ze niet volbracht hebben. ... Ik zeg u, er zijn veel te veel toevalligheden in het spel, die zijn berekening van te voren geheel ontgaan zijn. Zulk een daad overlegt men eerst voorzichtig en kalm.” „Mij dunkt, wij moeten Mr. Whistler eens werd. — „Waarom vraagt u dat ?’’ zei hij in plaats van te antwoorden. „Hm, dat is toch dameswerk. Of draagt u gewoonlijk zulke kettingen ? De dolk is namelijk toevallig of met opzet van een ketting losgerukt.” Het sierlijke wapen ging van hand tot hand. Men gaf algemeen den detective gelijk. „Inderdaad,” meende Keane, „dat is gewichtig. Droeg u dezen dolk aan een ketting, en waar ?” Zonder verschooning te vragen betastte hij Neds vest en halskraag en overtuigde zich daardoor, vóórdat Ned het verhinderen kon, dat er geen ketting aanwezig was. „Dan moet u zich toch kunnen herinneren, wat u er mee gedaan hebt, of u hem zelf gedragen en bij welke gelegenheid u hem verloren hebt, zooals u straks meende ; of wel, of u hem hebt weggegeven, en aan wie ?” „Dat is in ’t geheel niet noodig !” stotterde Ned, om toch iets te zeggen. „Wien zou ik zoo iets schenken ?” ,,Nu, dat is nog al gemakkelijk te raden,” zei Crout schijnbaar onverschillig, „als men verloofd is, zooals u; in zoo’n geval bewijst men gewoonlijk kleine attenties.” „Dat is alles onzin !” voer Ned zoo heftig uit, dat hij er zelf van schrok. Wat zouden die menschen nu van hem denken ! Dat was nu precies hun verdenking in een bepaalde richting sturen, en dus juist datgenez doen, wat hij in ieder geval wilde vermijden. kantoor gekomen, die eerst na drie uur kwam. Toen kon hij toch niet vermoord zijn geweest, anders zou de dame wel om hulp hebben geroepen.” „Wie zegt U dan, dat mijn verloofde de daad zelfs maar heeft kunnen zien. Mijn neef is hier in deze kamer vermoord, de verbindingsdeur was echter afgesloten. Miss Hastings kon derhalve deze kamer in ’t geheel niet betreden en tevens ook niets van de daad waarnemen, die misschien reeds uren te voren gepleegd was !” „Dat zegt u ; de rechter is van een andere meening. Nu, daarover zal ons miss Hastings waarschijnlijk het beste kunnen inlichten.” Ned kon zijn hevige ontroering niet verbergen. „U kunt er toch niet in ernst aandenken. ...” „Hola, Mr. Whistler ! Uit u spreekt de verliefde en niet de jurist. Ik meen dat het onze plicht is, helaas. Volgens mij kunnen slechts drie personen in aanmerking genomen worden : eerst uw boekhouder, dan miss Hastings en u. . . „Maar dat is de tastbaarste onzin !” stiet Ned uit, wien het voor de oogen begon te schemeren. „Kunt u er in ernst aan denken, iemand als miss Hastings eenige schuld aan te wrijven ?,...” Hij had nu al zijn kalmte verloren. Hij dacht aan niets anders meer dan aan de mogelijkheid, dat zijn liefste misschien aan een pijnlijk kruisverhoor door deze speurhonden zou onderworpen worden. Daar hij ze kende, wist hij, dat zij zonder meer zou bekennen dat zij den dolk bezat, zonder te vermoeden, hoe gevaarlijk deze bekentenis voor haar kon worden !. . ... Zoo hij ze nog slechts had kunnen waarschuwen ! Niet weinig verlichtte hem de gedachte, dat Ethel zich op reis bevond en gedurende de eerste dagen moeilijk ondervraagd kon worden. Voor zij terugkwam, zou de werkelijke dader wel reeds gevonden zijn. Whistler tenminste twijfelde er nu niet meer aan, of het verdwijnen van zijn boekhouder moest met de gruwelijke daad in verband worden gebracht. „Vergeet het getuigenis van den hallboy niet”, ging Crout ongestoord verder, „die gisteren om vier uur heel duidelijk uit het privé- kantoor het ruwe schelden van een lui.de mannenstem en daartusschen geween van een vrouw moet hebben gehoord. Ik geloof, dat ieder gerechtshof der wereld zulk een getuiHet Quarantainestation te Amsterdam. A an den Zeeburgerdijk fe Amsterdam is verleden week gereed gekomen het Quarantaine-station, waar opvarenden van schepen in observatie zullen worden genomen, wanneer deze van een besmette of van besmetting verdachte plaats komen, of indien zich een geval van besmetting aan boord heeft voorgedaan. De foto hierboven geeft de barakken van buitenaf gezien weer; de afbeelding links vertoont een intérieur van een der observatiezalen; de foto rechts een ontsmettingsoven voor goederen. heimelijk ondervragen”, meende Keane en ging naar de voorkamer. — „Mr. Whistler komt u als ’t u blieft even hier.” Bij dezen had er wederom reactie plaats gehad. De hoofdpijn van des nachts was in heviger mate teruggekomen en plaagde hem verschrikkelijk. Hij voelde zich als verslagen en was niet in staat helder te denken. „Wat verlangen de heeren ?” „Zeg eens,” begon de detective, „had uw neef een goed gehoor ?” Ned schudde van neen. „Integendeel, reeds van zijn jeugd af was hij hardhoorig.” „En hieraan schrijfik voor een groot deel zijn ondergang toe. Den laatsten tijd kon men zich bijna niet meer verstaanbaar voor hem maken. En zoo heeft ook de hallboy gisteren zijn stem tot buiten op de gang kunnen hooren”, voegde hij er na een weinig nadenken aan toe. Crout had ondertusschen den dolk in de hand genomen en bezag hem nauwkeurig. Het vernuftige veerenmechaniek van het w'apen ontging zijn geoefenden blik niet. Herhaaldelijk duwde hij het mes in het heft en liet het er dan weder uitspringen. Aan den knop was een geciseleerde ring bevestigd en hieraan zaten nog twee schakels van een dunnen gouden ketting, waaraan de dames gewoonlijk lorgnetten en dergelijke kleinigheden dragen. De bovenste schakel was open ; de daaraan bevestigde dolk moest zeker ergens vast gezeten hebben, zoodat daardoor de ketting was stuk gerukt, indien de draagster — onwillekeurig dacht de detective aan iemand — hem niet zelf er had afgetrokken. „Hebt u deze snuisterij voor u zelf gekocht ?” Whistler keerde zich om. Hij kon een*zenuwachtig trillen met de oogleden niet onderdrukken, toen hij het ongelukswapen in de handen van Crout gewaar ,,U vergist u, ik redeneer heel juist,” meende de detective kalm, „maar uw opwinding zou u wel eens schade kunnen doen. Naar die lieden daar”, hij wees op de bedienden, „ons zeiden, bleef miss Hastings gistermiddag uren lang hier op het kantoor. U hebt ze waarschijnlijk hier boven nog aangetroffen ?” „Ik zei u daarstraks immers reeds van neen !” onderbrak hun Ned ruw. „Laat toch den naam dezer dame als ’t u blieft uit het spel!” „Wat had miss Hastings tijdens uw afwezigheid hier zoo lang te doen ?” De detective stoorde zich niet aan Neds gezegde. „Ik weiger ieder aptwoord en herhaal: die dame kan en mag u niets aangaan !” „Nu, dan ben ik van een andere meening,” ging Crout onverbiddelijk verder. „Uw neef is vèrmoord. . .” Zoekend wendde hij zich om. „Wie van de boys zei zoo juist, dat de man al in den vroegen namiddag hier kwam ?” „Ik, Sir.” Een der negers trad naar voren. „En mijn kameraad heeft hem ook gezien.” De andere hallboy zeide gezien te hebben, dat de vermoorde in gezelschap van een anderen, ouderen man, evenals hij in twijfelachtige kleeding, ongeveer om twee uur het gebouw betrad. Volgens hem waren beiden met de lift naar boven gegaan. De bediende der lift bestreed dit ; twee anderen mengden zich er tusschen, die zouden gezien hebben, dat de onbekend gebleven begeleider van Huntington langs de trappen naar boven gegaan was ; dit was hun des te meer opgevallen, daar zij, belast met de bediening der liften, minstens duizendmaal den kuchenden klimmer voorbij waren gekomen. „Nu, dat kan voorloopig blijven rusten”, sneed Crout den laaftsten bediende het woord af, terwijl hij zich andermaal tot den advocaat wendde. „Uw neef is derhalve vóór miss Hastings op het genis als afdoende zal beschouwen. Daarmede is bewezen, dat uw neef nog geleefd heeft, toen miss Hastings het kantoor betrad. „Uw boekhouder komt daardoor, als vermoedelijke dader niet in aanmerking. Zijn verdwijnen heeft wellicht een reden die hij kan verklaren ; wij zullen den vogel spoedig gevangen hebben. U en miss Hastings blijven nu nog over. ... Ja, daar helpt niets aan, Mr. Whistler”, onderbrak hij zich zelf, toen deze ongeduldig met den voet stampte. „Nu vermoed ik niet gaarne iets, wat ik niet zeker weet, maar ik meen te kunnen aannemen, dat die dame gisteren bij haar grijs wandelcostuum een waaier en een geldtaschje gedragen heeft en den eerste aan een gouden ketting had hangen. Ook de conciërge meent zich zoo iets te kunnen herinneren.” „Welnu”, — Crouts gezegden maakten op alle aanwezigen diepen indruk — „aan dezen ketting kan ook de sierlijke dolk gehangen hebben. Heeft miss Hastings echter den dolk bezeten, dan zal zij ons moeten verklaren, hoe deze in de'doodelijke wonde van dien man kwam.” Ned Whistler was zoo bleek geworden als pas gevallen sneeuw. Ieder Woord van den detective had hem als een kaakslag getroffen. Als jurist kon hij die bewijs-constructie niet afkeuren ; verschillende menschen waren reeds bij veel minder overtuigende bewijzen ter dood veroordeeld. Was hij zelf immers eerst niet door het feit zeer terneergeslagen ; had hij zich zelf óók niet door die zwijgende en toch zoo verschrikkelijk sprekende daad geheel laten vervoeren ? — Keane schraapte zich de keel. „Collega”, wendde hij zich tot den huisdetective, „ik verzoek u vriendelijk, u verder met het geval bezig te houden, welks opheldering u reeds op zoo meesterlijke wijze gelukt schijnt te zijn. Zoek in gezelschap van detective Ahearn hier, onmiddellijk miss Hastings op.” (Wordt vervolgd).
PDF

Nummer	1916, nr. 83, 18 oct. 1916
Blad	13
Tekst	13 PANORAMA I DE TOCHT VAN DE \|\|I DEUTSCHLAND js door PAUL KöNIG, Kapitein v. d. handelsonderzeeër „Deutschland” :: JF ..................................... .* , NADRUK VERBODEN. V oorwoord. e tocht van den handelsonderzeeër „Deutschland” heeft lang genoeg de openbare meening der oude en nieuwe wereld in spanning gehouden. De wildste geruchten over onzen tocht en ons lot zijn in een geheele rij van couranten opgedoken, om niet te gewagen van de mooie fantasieën, waarin de Engelschen telkens weer mededeelden, dat wij gestrand of gezonken of zelfs in vrachtcollis verpakt naar Amerika gezonden waren. Hoe hebben wij ons op zee verheugd, wanneer onze marconi-telegrafist weer eens zoo’n echte vette Engelsche eend uit de lucht opgevangen had ! Met des te meer genoegen zet ik mij er thans toe, een schildering van onzen sprookjesachtigen tocht en zijn avonturen te geven. Ach, hij was immers heelemaal niet zoo sprookjesachtig, deze tocht, dat mocht hij eigenlijk heelemaal niet zijn. Ook den avonturen zijn wij zooveel mogelijk heel ver uit den weg gegaan. Men verwachte daarom in dit kleine verhaal geen reeks van spannende gebeurtenissen, zoóals ze in de beschrijvingen van de tochten van oorlogsschepen staan. Onze opdracht was immers zoo mogelijk zonder verwijl en zonder incidenten onze waardevolle lading naar Amerika te brengen, met de Engelsche blokkade een loopje te nemen en met een even waardevolle lading weer veilig terug te komen. Dat hebben wij bereikt, en dat zal hier beschreven worden. Wanneer het ten slotte daarbij toch niet altijd zoo geheel voor den wind gegaan is, wanneer het soms toch verduiveld „betrokken lucht” was en er veel gebeurde, wat nu juist niet op het programma stond, dan danken mijn lezers deze kleine spannende toegiften aan de beminnelijke bemoeiingen van onze vijanden. Onzen tocht hebben zij nochtans ondanks dit alles niet kunnen beletten, maar zij hebben het toch er toe gebracht, dat de beschrijving van de reis wezenlijk afwisselender en onderhoudender worden kan. Het zou ondankbaar zijn, dit niet te erkennen. Mijn bijzonderen dank echter wil ik hier nog aan mijn beide officieren van de wacht, Krapohl en Eyring, betuigen. De aanteekeningen van deze beide heeren maakten *mijn beschrijving op verscheidene punten ‘vollediger. Men kan niet altijd op den toren — bijna had ik ouder gewoonte „brug” gezegd — staan, en zes oogen zien meer dan twee. Kijken moet men echter op een onderzeeër voor alles. Een geheele reeks van de hier vertelde gebeurtenissen spruiten voort uit de waarnemingen mijner officieren. Zooals zij op den tocht mijn getrouwe, nooit moe wordende reisgezellen waren, zoo zijn ze ook voor de beschrijving van den tocht mijn medearbeiders geworden. Daarom dank ik hun nog meer dan de vijanden. En mijn lezers misschien ook wel. De Schrijver. Hoe wij tot de „U-Deutsch land” kwamen en hoe „U - Deutschland” mij kteeg. Hoe wij tot de „U-Deutschland” kwamen ? Dat zou een lange geschiedenis zijn. Die te vertellen moet ik overlaten aan meer bevoegden. Het voornaamste daarvan is in de redevoeringen gezegd, die na 'den terugkeer van de „Deutschland” in het raadhuis t.e Bremen de wereldhistorische gebeurtenis huldigden, en die men bij de beschrijving van onze ontvangst aan het einde van dit boek zal lezen. Voor mij is de gedachte, onderzee-vrachtbooten voor de groote vaart te bouwen, de uiting van den wil in het Duitsche volk om de vijandelijke blokkade van onze en Amerika’s kusten zoowel als de algeheele afsluiting van onze rechtmatigen handelstoevoer te verijdelen. Hanzeatische ondernemingsgeest, de technische vindingrijkheid van den Duitschen scheepsbouw en de capaciteit van een onzer grootste werven hebben zich vereenigd, om de vijandelijke willekeur ter zee den grootsten slag toe te brengen, sedert de Union Jack over de golven waait. Het laat zich thans in ’t geheel nog niet overzien, welke veranderingen en omwentelingen het bouwen en de exploitatie van onderzee-vrachtschepen tot gevolg hebben zal. Het is mogelijk,• dat de gansche oorlogvoering ter zee verandert, dat nieuwe volkenrechterlijke begrippen en bepalingen geschapen worden, en dat daarmee verschuivingen in de marktverhoudingen der wereld ontstaan zullen, die het leven der volkeren ingrijpender kunnen beïnvloeden, dan zelfs de huidige wereldoorlog het vermag. Het ziet er naar uit, als stond de menschheid voor een nieuw tijdperk van haar geschiedenis. Wij kunnen trotsch erop zijn, dat het een Duitsche boot was, die dit tijdperk heeft ingeleid. Wat beteekent hierbij, dat Canadeesche oorlogsschepen reeds vóór ons den Atlantischen Oceaan overgestoken zijn ! Zij voeren in gezelschap, voeren steeds boven water en begeleid door torpedobooten, kruisers en hulpschepen ; zij voeren ook in zooverre onder andere, gunstiger omstandigheden dan een handels-onderzeeër, dat zij slechts proviand en munitie en buiten hun bewapening geen dooden last hadden; voor alles echter konden ze zich in geval van nood verdedigen. Dr. FRIEDRICH ROSEN, de nieuw-benoemde Duitsche gezant bij het Nederlandsche Hof. WAT DE GROOTSTE BRUG VAN DE WÉRELD WORDT. Hierboven brengen wij een foto van de in aanbouw zijnde Heil Gate Bridge, die Long Island met NewYork verbindt, en die, wanneer ze gereed zal zijn. de grootste ijzeren brug van de wereld zal wezen. Déze spoorbrug vormt de verbinding dwars door NewYork tusschen New-England en het Zuiden en Westen. De eenige verdediging van de onderzee-vrachtboot bestaat echter in onderduiken. En ook dat kan men met zulk een groot, bijna tweeduizend ton metend schip niet overal. Ik zag mij dus door de opdracht, „U-Deutschland” naar Amerika te brengen, voor een geheel nieuwe en eigenaardige taak gesteld, die mij ook nieuw geweest zou zijn, wanneer ik niet een oude Lloyd-kapitein en groote-vaart-stuurman, maar een jonge commandant van een oorlogsschip geweest was. Maar ik moet nog vertellen, hoe de „U-Deutschland” mij kreeg. Het ging hierbij heel snel en verrassend toe. Ik was medio September 1915 in Berlijn, aan de een of andere bezigheid. Mijn brave „Schleswig” had ik reeds lang moeten verlaten, echter de Noordduitsche Lloyd wist mijn verblijfplaats. Daar vind ik op een avond in het hotel een bericht, dat mij, zoo gauw ik kon, tot een bezoek in Adlon bij den heer Lohmann uit Bremen noodigde. Ik was verrast. Ik wist wel, wie de chef van het bekende Bremer huis was, kende den heer Lohmann ook persoonlijk van vroeger uit Sydney, waar het huis een agentuur van den Lloyd had. Wat wilde de heer Lohmann echter thans van mij, nu in den wereldoorlog, terwijl de Duitsche scheepvaart van alle zeeën geveegd was, zooals men dagelijks in vijandelijke couranten lezen kon. Een Duitsche lijn naar de Straits en Australië laat zich thans niet goed in exploitatie nemen. En in de Oostzee had de firma toch geen handelsbetrekkingen. Wat wil men thans van een ouden Oostazië-, Amerika- en Middellandschezee-vaarder ? Zoo redeneerde ik er op los, terwijl ik mij naar de Adlon op weg begaf. De heer Lohmann begroette mij zeer vriendelijk. Hij maakte niet veel omslag ; hij sprak van de goede dagen in Sydney, vroeg mij of mij het stille aan land zitten wel behaagde en of ik niet weer op de „groote vaart” wilde gaan. Wat zal een oude koopvaardijkapitein wel zeggen, die zijn schip in een half-vijandehjk land heeft moeten verlaten en aan wal als een wrak neerligt, terwijl voor het Kanaal en aan de Shetland-Eilanden die verwenschte Engelsche kruisers loeren en vier mijlen van NewYork zelfs de Amerikaansche post van de neutrale schepen wordt afgehaald........ ? Ik haalde de schouders op en zweeg. Toen kwam het eruit. De heer Lohmann zei mij ronduit, dat hij voornemens was een vaart met onderzee-handelsschepen op Amerika te openen en vroeg mij, of ik genegen zou zijn, het bevel op de eerste boot te aanvaarden. De eerste tocht zou naar Newport-News gaan. Ik had immers door mijn reizen op de schepen der Baltimore-lijn van den Noordduitschen Lloyd kennis van de wateren en de diepteverhoudingen voor de Chesapeake-baai; of ik mij in staat gevoelde, zulk een vracht-onderzeeër veilig over den oceaan te brengen, wanneer de zaak werkelijk tot stand zou komen. Dat lokte mij aan. Ik ben nooit een vriend van lang over en weerpraten geweest en dus zei ik dadelijk „ja”. Dat was nu eens iets, waaraan zich een kerel, die over de vijfenveertig jaar oud was, in dezen oorlog van „zwarte listen” en van dagelijkschen postroof met al zijn kracht kan wijden. „Mijnheer Lohman,” zei ik, „indien de zaak wer kelijk tot stand komt, dan ben ik uw man.” En de zaak „kwam werkelijk tot stand.” Er waren nog geen twee maanden verloopen, toen een telegram voor een gewichtig onderhoud mij naar Bremen riep. Daar zag ik dan ook ontwerpen, plannen, schetsen en constructie-teekeningen, dat ik bijna tranen in mijn oogen kreeg. En toen ik dan na ruim vier maanden, die ik waarlijk niet ongebruikt verstrijken liet, naar Kiel reisde, toen doemde daarbuiten op een helling een vreemd stalen gevaarte voor mij op. Buikig, welgedaan en heel onschuldig lag het daar en verbergde toch in zijn binnenste al het veelvuldige, overweldigende, gecompliceerde van die teekeningen en schetsen ; ik kan niet zeggen, dat de tot stand gekomen werkelijkheid datgene wat op het blauwe papier met het oneindige net van strepen en lijnen verstand en oogen gekweld en beneveld had, voorloopig gemakkelijker te begrijpen en bevattelijker had gemaakt. Mijn lezers, die eens in geïllustreerde bladen opnamen van het inwendige van de „centrale” of van den ,,toren” van een onderzeeër gezien hebben, zullen dat begrijpen ; en wanneer zij op ’t zien van die wilde warboel van door-, over- en ' naast elkander liggende raderen, ventils, schroeven, kranen, buizen en buisjes, op ’t zien van deze verwarrende opeenhooping van apparaten, waarvan elk toch zijn hoogst belangrijk doel en zijn noodzakelijke beteekenis hebben moet, hierbij het hoofd verloren hadden, dan kunnen zij zich troosten : mij is het in den beginne ook niet anders vergaan. Maar toen dit buizen-monster eenmaal gedoopt was en met zijn grauw-groen reuzenlijf in majestueuze rust in het water gegleden was, toen werd het een watertuig, een schip, dat geheel zooals het behoorde in zijn element zwom alsof het altijd zoo was geweest. Ik betrad voor het eerst het smalle dek en besteeg den toren, zijn navigatie-platvorm ; van daar keek ik neer en was verbaasd : onder mij strekte zich een lang, slank vaartuig uit met gracieuse lijnen en van bijna sierlijken vorm ; slechts aan de zijden, waar zich het groene lichaam zoo massaal uit het water welfde, kon men vermoeden, hoe geweldig de gansche romp moest zijn. (Wordt vervolgd).
PDF

Nummer	1916, nr. 83, 18 oct. 1916
Blad	14
Tekst	PANORAMA 14 SrüRTR De 24 uurs-wielerrit. — De start op het Gevers-Deynootplein te Scheveningen. Harddraverijen Halfweg en Omstreken. D oor den N. W. B. is een 24-uurs-wielerrit georganiseerd, waarvoor zeer veel belangstelling was. Zaterdagmiddag om 2 uur werd te Scheveningen gestart vanaf het Gevers-Deynootplein, en Zondagmiddag te ongeveer 3 uur keerde men er, opgewacht door een talrijke menigte, terug. De „Hymaploeg”, geformeerd door Klaas van Nek, Cor Blekemolen en Jan van Gent, hebben den geheelen rit met voorsprong afgelegd. — Door de HarddraverijVereeniging „Halfweg en Omstreken’’ zijn verleden week harddraverijen gehouden, die door veel publiek werden bijgewoond. Onze foto geeft den winnaar van het hoofdnummer A. P. J. v. d. Kroon met „Barones”. — Zondag 16 Ocfober zijn er door N. A. U. op Houtrust te Den Haag Athletiekwedstrijden gehouden. Door den heer P. Rijpkema (2e bat. 2e comp. Grenadiers en Jagers) werd het Ned. record polsstok-verspringen zonder aanloop verbeterd en gebracht op 7.80 meter. Onze kiek geeft den heer Rijpkema. — Ter gelegenheid van de opening van een nieuwe biljartzaal in café Prinses van de bekende Haagsche biljartclub „Entre Nous”speelden de 4 beste Haagsche spelers,'de heeren Michaeles contra Voorwinden en Van Berken contra Salomon een partij van 300 kaden. Winnaars waren de heeren Michaeles en Salo/non. Er was veel belangstelling. De 24 uurs wielerrit. — De Hyma-ploeg, die steeds no. I was. Athletiekwedstrijden van N. A. U. op Houtrust te ’s Hage. De vier beste Haagsche biljarters, (foto Hijmans). Een napraatje over onzen wedstrijd m het ïllustratietellen 7"ön onzen wedstrijd in het illustrafie-tellen hebben we \ / wel wat moeite, maar nog veel meer genoegen beleefd. \/ In ons nummer van 4 Ocfober hebben we u daarvan ’t * een en ander verteld. We deden in dat nummer ook een belofte, en daar belofte schuld maakt, wordt het thans tijd die schuld te vereffenen. Ten eerste dan, door uit de vele feekeningen die we ontvingen, er een af te beelden: die van den heer G. van der Werf te ’s-Herfogenbösch. De inzénder sfyleerde in een uitvoerige gekleurde teekening de rotatiepers waarop Panorama gedrukt wordt. Volgens zijn toelichting bedoelde hij de groote rol rotafiepapier weer te geven, waarop bovenaan, ten dienste van den drukker die de rol in de pers moei hangen, een richfingspijl voorkomt met het devies van ons huis „Altijt waeksaem ”, Het aantal per week of per nummer afgedraaide illustraties is in zijn teekening te vinden, en het totaal-cijfer staat aan den voet der pers genoteerd. Ook ziet men er fotograaf en redactie aan ’t werk, uitschouwend over het wereld-panorama; boven hen waait een vlag met de lijfspreuk van ons blad: „steeds in alles vooraan”. De heer Van der Werf moge het juiste aantal illustraties niet gevonden hebben, en de rotogravurepers — zoo groot als een 42 cM.-mortier, en met heel wat meer capaciteit •— moge er waf anders uitzien dan hij ’t zich voorsfelt, wij zijn en blijven hem dankbaar voor zijn artistieke hulde. Van den heer A. Huizinga te Scheveningen ontvingen wij een keurig getypten brieï van 12 folio bladzijden, die een lust is voor de oogen en ook om te lezen. Hij spreekt van den rijstebrijberg van illustraties, en dat hij zich door dien berg heeft heengewerkt zonder een indigestie te krijgen (hoe had hij anders daarna zoo opgewekt kunnen schrijven?) beschouwen wij als een compliment aan de goede kwaliteit en de smakelijkheid der illustraties die wij hem opdischten. Uit de drie geestige gedichten die de heer Huizinga ons zond, kunnen wij wegens plaatsgebrek slechts een klein deel overnemen, en wel hef volgende . OP DEN INHOUD VAN PANORAMA. De mooiste Nederlandsche illustratie, De trots van heel hef volk en heel de natie Is PANORAMA! ze is een tractafie Voor hoofd en hart, in haar vorm en gratie Van ongekende elegance en statie En men verzinkt in stille adoratie Bij ’t zien van zooveel kunsfpresfatie. In zulk een ure past geen profanatie Doch zwijgt men voor deez’ wondere creatie. ’t Gebeurt soms, dat zich een blad leent voor sensatie, Met als gevolg, dat spreekt, degeneratie. Maar PANORAMA niet alzoo. Voor machinatie Of soortgelijk bedrijf is in dit blad geen plaatsie. Dit is de vrucht van de genoten educatie, Met fraaie plaat en duidelijke explicatie Geeft ze ons op elk gebied gewenschte informatie. Men ziet er Panama’s-Kanalisafie En onze Broek-in-Waterlandsche inundatie. ’t Amerikaansch systeem en ’t nut van irrigatie Vindt er zijn plaats, zoo goed als een crematie In Wesferveld. Men ziet er fraaie foto’s der fundatie Van nieuwe werken. Maar ook de restauratie Van waf behoefte had aan reparatie Vindt men verbeeld. Zoo ook de installatie Van d’een of and’re onmisb’re deputatie. Daarnevens ziet men voorts de regeneratie Van ’t schilderstuk, bewaard voor elke nieuwe generatie. De „topic of the day”, de zoo gevreesde emancipatie, NEDERL. ROTOGRAVURE-MAATSCHAPPIJ, LEIDEN. Het zilv’ren jubileum, een congregatie, ’t Vindt al zijn plaats. Zoo ook de exploitatie Van ’t groot-bedrijf, ja, wat niet al ■ de variatie Is enorm. De zich onfwikk’lende coöperatie Ziet zich een plaatsje aangewezen. De distillatie In al haar vormen is uitgenoodigd tot vacatie Van de bijeenkomst in deez’ plaat-kaleidoscoop. Taxatie Van de waarde van dit blad is even onuitvoerbaar als een specificatie Te geven van wat het ons wel biedt. O, Illustratie! Voer onder Uw collega’s uitsluitend d’ autocratie; Uw dienaar heeft slechts deze aspiratie: „Het lezen van dit blad”. Aanvaardt mijn appreciatie. O, Panorama! ’k breng in dit lied U ’n schitt’rende ovatie, Gij boodf in beeld ons dikwijls, ik U thans op rijm illuminatie: Heil, PANORAMA ! .... Men wachte zich voor imitatie. Ten slotte geeft de heer Huizinga nog een grafische voorstelling, die voor zichzelf spreekt; men zie de afbeelding. Onder de dankbetuigingen die we na hef verzenden der prijzen ontvingen, frqf ons vooral hef vriendelijke briefje van de tweede-prijswinsfer, de jongejuffrouw Gretha Erdfsieck, die ons mededeelt dat zij nu in staat is haar liefsten wensch te vervullen: namelijk een fiets te koopen. „Wanneer ik daarop dan pleizierige tochtjes maak, zal ik aan Panorama denken,” schrijft zij ons. Wij zullen van onzen kant haar evenmin vergeten en zouden heel graag willen dat zij zich op een van die tochtjes liet kieken en ons een afdruk toezond. Maar — dan komt zij in Panorama te staan, dat zeggen wij vooruit! Hiermede behoort deze prijsvraag tof hef verleden. Aan de deelnemers onzen dank voor hun ijver en de ons betoonde sympathie; aan hen die geen prijs verwierven onze betuiging van leedwezen: niet iedereen kan met de bruid dansen — een volgend maal beter! PANORAMA 14 SrüRTR De 24 uurs-wielerrit. — De start op het Gevers-Deynootplein te Scheveningen. Harddraverijen Halfweg en Omstreken. D oor den N. W. B. is een 24-uurs-wielerrit georganiseerd, waarvoor zeer veel belangstelling was. Zaterdagmiddag om 2 uur werd te Scheveningen gestart vanaf het Gevers-Deynootplein, en Zondagmiddag te ongeveer 3 uur keerde men er, opgewacht door een talrijke menigte, terug. De „Hymaploeg”, geformeerd door Klaas van Nek, Cor Blekemolen en Jan van Gent, hebben den geheelen rit met voorsprong afgelegd. — Door de HarddraverijVereeniging „Halfweg en Omstreken’’ zijn verleden week harddraverijen gehouden, die door veel publiek werden bijgewoond. Onze foto geeft den winnaar van het hoofdnummer A. P. J. v. d. Kroon met „Barones”. — Zondag 16 Ocfober zijn er door N. A. U. op Houtrust te Den Haag Athletiekwedstrijden gehouden. Door den heer P. Rijpkema (2e bat. 2e comp. Grenadiers en Jagers) werd het Ned. record polsstok-verspringen zonder aanloop verbeterd en gebracht op 7.80 meter. Onze kiek geeft den heer Rijpkema. — Ter gelegenheid van de opening van een nieuwe biljartzaal in café Prinses van de bekende Haagsche biljartclub „Entre Nous”speelden de 4 beste Haagsche spelers,'de heeren Michaeles contra Voorwinden en Van Berken contra Salomon een partij van 300 kaden. Winnaars waren de heeren Michaeles en Salo/non. Er was veel belangstelling. De 24 uurs wielerrit. — De Hyma-ploeg, die steeds no. I was. Athletiekwedstrijden van N. A. U. op Houtrust te ’s Hage. De vier beste Haagsche biljarters, (foto Hijmans). Een napraatje over onzen wedstrijd m het ïllustratietellen 7"ön onzen wedstrijd in het illustrafie-tellen hebben we \ / wel wat moeite, maar nog veel meer genoegen beleefd. \/ In ons nummer van 4 Ocfober hebben we u daarvan ’t een en ander verteld. We deden in dat nummer ook een belofte, en daar belofte schuld maakt, wordt het thans tijd die schuld te vereffenen. Ten eerste dan, door uit de vele feekeningen die we ontvingen, er een af te beelden: die van den heer G. van der Werf te ’s-Herfogenbösch. De inzénder sfyleerde in een uitvoerige gekleurde teekening de rotatiepers waarop Panorama gedrukt wordt. Volgens zijn toelichting bedoelde hij de groote rol rotafiepapier weer te geven, waarop bovenaan, ten dienste van den drukker die de rol in de pers moei hangen, een richfingspijl voorkomt met het devies van ons huis „Altijt waeksaem ”, Het aantal per week of per nummer afgedraaide illustraties is in zijn teekening te vinden, en het totaal-cijfer staat aan den voet der pers genoteerd. Ook ziet men er fotograaf en redactie aan ’t werk, uitschouwend over het wereld-panorama; boven hen waait een vlag met de lijfspreuk van ons blad: „steeds in alles vooraan”. De heer Van der Werf moge het juiste aantal illustraties niet gevonden hebben, en de rotogravurepers — zoo groot als een 42 cM.-mortier, en met heel wat meer capaciteit •— moge er waf anders uitzien dan hij ’t zich voorsfelt, wij zijn en blijven hem dankbaar voor zijn artistieke hulde. Van den heer A. Huizinga te Scheveningen ontvingen wij een keurig getypten brieï van 12 folio bladzijden, die een lust is voor de oogen en ook om te lezen. Hij spreekt van den rijstebrijberg van illustraties, en dat hij zich door dien berg heeft heengewerkt zonder een indigestie te krijgen (hoe had hij anders daarna zoo opgewekt kunnen schrijven?) beschouwen wij als een compliment aan de goede kwaliteit en de smakelijkheid der illustraties die wij hem opdischten. Uit de drie geestige gedichten die de heer Huizinga ons zond, kunnen wij wegens plaatsgebrek slechts een klein deel overnemen, en wel hef volgende *. OP DEN INHOUD VAN PANORAMA. De mooiste Nederlandsche illustratie, De trots van heel hef volk en heel de natie Is PANORAMA! ze is een tractafie Voor hoofd en hart, in haar vorm en gratie Van ongekende elegance en statie En men verzinkt in stille adoratie Bij ’t zien van zooveel kunsfpresfatie. In zulk een ure past geen profanatie Doch zwijgt men voor deez’ wondere creatie. ’t Gebeurt soms, dat zich een blad leent voor sensatie, Met als gevolg, dat spreekt, degeneratie. Maar PANORAMA niet alzoo. Voor machinatie Of soortgelijk bedrijf is in dit blad geen plaatsie. Dit is de vrucht van de genoten educatie, Met fraaie plaat en duidelijke explicatie Geeft ze ons op elk gebied gewenschte informatie. Men ziet er Panama’s-Kanalisafie En onze Broek-in-Waterlandsche inundatie. ’t Amerikaansch systeem en ’t nut van irrigatie Vindt er zijn plaats, zoo goed als een crematie In Wesferveld. Men ziet er fraaie foto’s der fundatie Van nieuwe werken. Maar ook de restauratie Van waf behoefte had aan reparatie Vindt men verbeeld. Zoo ook de installatie Van d’een of and’re onmisb’re deputatie. Daarnevens ziet men voorts de regeneratie Van ’t schilderstuk, bewaard voor elke nieuwe generatie. De „topic of the day”, de zoo gevreesde emancipatie, NEDERL. ROTOGRAVURE-MAATSCHAPPIJ, LEIDEN. Het zilv’ren jubileum, een congregatie, ’t Vindt al zijn plaats. Zoo ook de exploitatie Van ’t groot-bedrijf, ja, wat niet al ■ de variatie Is enorm. De zich onfwikk’lende coöperatie Ziet zich een plaatsje aangewezen. De distillatie In al haar vormen is uitgenoodigd tot vacatie Van de bijeenkomst in deez’ plaat-kaleidoscoop. Taxatie Van de waarde van dit blad is even onuitvoerbaar als een specificatie Te geven van wat het ons wel biedt. O, Illustratie! Voer onder Uw collega’s uitsluitend d’ autocratie; Uw dienaar heeft slechts deze aspiratie: „Het lezen van dit blad”. Aanvaardt mijn appreciatie. O, Panorama! ’k breng in dit lied U ’n schitt’rende ovatie, Gij boodf in beeld ons dikwijls, ik U thans op rijm illuminatie: Heil, PANORAMA ! .... Men wachte zich voor imitatie. Ten slotte geeft de heer Huizinga nog een grafische voorstelling, die voor zichzelf spreekt; men zie de afbeelding. Onder de dankbetuigingen die we na hef verzenden der prijzen ontvingen, frqf ons vooral hef vriendelijke briefje van de tweede-prijswinsfer, de jongejuffrouw Gretha Erdfsieck, die ons mededeelt dat zij nu in staat is haar liefsten wensch te vervullen: namelijk een fiets te koopen. „Wanneer ik daarop dan pleizierige tochtjes maak, zal ik aan Panorama denken,” schrijft zij ons. Wij zullen van onzen kant haar evenmin vergeten en zouden heel graag willen dat zij zich op een van die tochtjes liet kieken en ons een afdruk toezond. Maar — dan komt zij in Panorama te staan, dat zeggen wij vooruit! Hiermede behoort deze prijsvraag tof hef verleden. Aan de deelnemers onzen dank voor hun ijver en de ons betoonde sympathie; aan hen die geen prijs verwierven onze betuiging van leedwezen: niet iedereen kan met de bruid dansen — een volgend maal beter! C
PDF

Nummer	1916, nr. 85, 25 oct. 1916
Blad	01
Tekst	Men leze in dit nummer het hoogst-interessante, actueeie artikel over Suiker. Rijk geïllustreerd I No. 17 (85-86) 25 OCT. 1916 AFZONDERLIJKE NUMMERS 12'/2 CENT A.W. SldTHOF.F’S UITGEVERS MAATSCHAPPIJ LEIDEN ABONNEMENT PER KWARTAAL f 1.50 PER WEEK 12 CENT VAN EEN INTERESSANT BEDRIJF Verleden week heeft een onzer reporters-met-de-camera een bezoek gebracht aan de waterleidingsbedrijven van Leiduin, waar hij door de directie welwillend in de gelegenheid werd gesteld een serie hoogst interessante opnamen te vervaardigen, Zooals onze lezers zullen weten, wordt onze hoofdstad vanuit Leiduin van water voorzien. Van de belangwekkende foto’s, die door onzen fotograaf genomen werden, reproduceeren wij een vijftal op deze pagina. Hierboven, links: Een kijkje in de machinekamer. Midden: Een der vele kanalen, die het water naar de hoofdverzamelplaats voeren. Rechts: Het regelingsstation, waardoor het water op peil gehouden wordt. Links: Overzicht van de filters, die het water zuiveren. Op den achtergrond fabrieksgebouwen. Rechts: Het reinigen der zandgeulen, waarin het water gefilterd wordt. Dit reinigen geschiedt door het afscheppen der bovenste zandlagen. J
PDF

Nummer	1916, nr. 85, 25 oct. 1916
Blad	04
Tekst	PANORAMA .4 Een treffend staatje van de verhouding tusschen suikerverbruik en -belasting. Links: de suikeraccijns in vergelijking met andere accijnzen (voor den oorlog). Rechts: De suikeraccijns vergeleken met de voornaamste andere belastingen. ’egeeringszorg voor suiker!” hoorden we verontwaardigd een oud heertje zeggen, „dan kunnen ze waarachtig ook wel voor regeerings-oesters en regeerings-kaviaar gaan zorgen!” Hij wilde chargeeren, ’t oude heertje, zeker. Maar tóch... Hoe velen hebben feitelijk datzelfde begrip: suiker is luxe; louter een genotmiddel, waaraan we gewoon, gehecht zijn, waarvan we met schrik de prijzen zagen stijgen, waarvan we met een voorgevoel van opoffering, schaarschte, ia nood voorzagen . .. Hoe weinigen zijn er, die beseffen, dat het tevens een voedingsmiddel is van ongekende waarde! We zullen dit laatste niet aantoonen met een verhandeling over de voedingsleer voor den mensch. Maar in een kort bestek kunnen we toch wel eenigermate aanduiden, dat het sceptisch staan van zoo velen tegenover de geheele hoeveelheid haar nuttig rendement voor de menschelijke machine levert, terwijl er geen krachts-verlies is voor de vertering zelve. Er zijn interessante proeven genomen, welke de waarde van suiker demonstreeren bij zware lichaamsoefeningen (sport, manoeuvres). Want juist dan heeft het lichaam het meest behoefte aan koolhyDrie klontjes suiker (25 gram,) bevatten evenveel koolhydraten als een stevige boterham (55 gram) en als een flinke aardappel (125 gram). of kostbare bereiding, doch aan den hoogen accijns, dit ten onzent van suiker geheven wordt. Een accijns die den prijs meer dan verdubbelt! Dat de accijns en daarmee de prijs het verbruik drukt, dat er m.a.w. een nauw tegengesteld verband bestaat tusschen deze beide factoren, blijkt uit cijfers der verschillende landen, die wij hier overzichtelijk in een schema’tje hebben weergegeven. En is het niet treffend, dat juist Engeland met z’n lagen accijns en groot verbruik het land der taaie, krachtige typen is? Geen wonder, dat de mannen van de wetenschap, die het belang van suiker als voedingsstof inzagen, op vertaging, eventueel afschaffing van den accijns gingen aandringen Zoolang het genotmiddel was . . . soit Maar de verbreiding als voedsel mocht men niet in den weg staan. In principe zeer juist, doch wanneer men nagaat, welke belangrijke inkomsten de Staat hiervan heeft, dan zal men tevens beseffen, dat tot een vermindering in dien geest, noode overgegaan zal worden. De Anti-Suikeraccijnsbond ma kt inmiddels onvermoeid propaganda voor dit beginsel, daarbij een feilen strijd voerend tegen het suike - surrogaat saccharine, dat wel de plaats inneemt als zoetDe enorme stapels bieten die onophoudelijk aangevoerd worden. Hier ligt een hoeveelheid, die zeker 10.000.000 K. G. uitmaakt. de voedingswaarde van suiker een verouderd begrip is. Suiker toch is een stof, die vrijwel geheel bestaat uit koolhydraten, welke immers met vet en eiwit de drie hoofdbestanddeelen uitmaken, waarop onze voeding berust en welke bestanddeelen in meerdere of mindere mate zijn terug te vinden in het uiteenloopende voedsel, dat we eiken dag tot ons nemen en die in prachtige combinatie, waartoe de mensch intuïtief gekomen is, het lichaam onderhouden. Van die drie stoffen heeft een mensch, naar wetenschappelijke onderzoekingen, aan koolhydraten noodig plm. 500 gram. Niet elke stof bevat evenveel koolhydraten, zoodat b.v. die 500 gram verkregen wordt uit 2,5 K.G. aardappelen of uit plm. 1 K.G. brood of boonen of uit 625 gram rijst... of uit 505 gram suiker. Waaruit niet afgeleid moet worden, dat een mensch dus volstaan kan met verorbering van l/2 K.G. suiker om zijn lichaam de noodige kwantiteit koolhydraten te verschaffen. Want de genoemde voedingsstoffen bevatten ook nog andere nuttige bestanddeelen, terwijl ook de hoeveelheid voedsel, ter voldoening aan het verzadigingsgevoel, een woordje meespreekt. Echter, zulke hoeveelheden zijn niet te verorberen, vandaar dat suiker met haar geringer volume zoo’n prachtige aanvullingsstof is. Waarbij nog een andere factor van gewicht komt: de zeer gemakkelijke verteerbaarheid, zoodat vrijwel De fijngesneden bieten komen ter uitlooging in de diffuseurs. Het reusachtige rad dat de bieten schoonmaakt en hen voortdrijft naar de snijmachine ter verdere bewerking. draten. Daarbij bleek een sneller herstel van vermoeienissen, een grooter uithoudingsvermogen, beter bestand zijn tegen honger. In de legers der strijdende landen is dan ook suikerverschaffing algemeen ingevoerd. Blijkt suiker dus doeltreffend bij zulke excessen, dan ligt het voor de hand, dat zij in het gewone leven een belangrijke plaats dient in te nemen. Dient in te nemen, want waarlijk, de aanvullende plaats, welke zij verdient, neemt zij in ons land nog lang niet in. Door den hoogen prijs, die haar méér genot- dan voedingsmiddel doet zijn, is het verbruik lang niet zoo groot als het kon en moest zijn. En die hooge prijs ligt niet aan dure grondstoffen smakend genotmiddel, doch qua voeding niet in de schaduw van het kleinste kristalletje suiker kan staan. „Leugen-suiker” noemde Dr. Greshoff, die den strijd aanbond, dan ook saccharine. En niet ten onrechte. De suikerbiet, de grove, weinig-ooglijke vrucht, welig tierend op de „zavelige, zandige kleigronden”, voorziet ons land van suiker. Echter niet dan na een serie bewerkingen, zoo veel-omvattend, zoo productief, zoo ingenieus, zoo intens, dat het schijnt alsof hier de wetenschap én de industrie hun meest schitterende combinatie gevormd hebben. In October begint de bereiding, ,,de campagne” zooals het technisch heet. Dan zijn in de natte herfstmaanden de wegen van Brabant en Zeeland en de Zuidhollandsche eilanden één doorploegde modderpoel van de zware karren met bieten, die onophoudelijk af- en aanrijden naar de fabrieken. Duizenden, tienduizenden kilo's per dag worden uitgestort. De bieten-hoopen worden tot bieten-bergen en inmiddels voeren toch steeds de kanalen met stroomend water, kanalen die de bergen ondermijnen, bieten af naar de fabriek. Daar worden ze door een reusachtig rad opgevoerd naar den schoonmaak-trog, waar een as met spaken, aldoor in wrikkende beweging, hen schoon wrijft, zoodat ze blank en rein naar de snijmachine gedreven worden. De diffusie-batterij, welke door diffusie de suiker uit de cellen der fijngesneden bieten scheidt van het overige. De beoordeeling van het „grein”, om te controleeren hoever de suikerstroop is ingekookt, n.1. of zij al »oover is, dat ze kristalliseeren kan. De laatste bewerking, de centrifuges, die ten slotte de grove suiker teweeg brengen door enorm snelle draaiing. Een praatje over Suiker
PDF