|
PANORAMA 6
zelf, en hadden ’t daarin ver
gebracht), leefde de hoop weer
wat op ; er was nog een half
ons tabak, en niemand anders
dan Pim vatte de kwestie opnieuw
aan. „D’r valt me wat
in, Jaap,” zei hij nadenkend.
„’n Tijd geleden las ik van ’n
dokter in Denemarken, die bewezen
heeft dat je heel goed
van niks dan aardappelen kan
leven, als je ze maar goed
klaarmaakt en zoo. . . .”
De twee laatste woorden
waren voor mij ’t zwakke punt
in z’n mededeeling. ,,Schrijf
hem eens ’n briefkaart met
betaald antwoord,” zei ik.
,,Welnee 1” Pim rimpelde z’n
voorhoofd en zag er heel verstandig
uit. ,,Morgen ga ik naar
de Bibliotheek; daar hebben
ze zéker ’n boek van hem.”
Ik moedigde hem aan, en
hij ging. De idealist! ’t Zou
hem onmogelijk geweest zijn
te doen wat ik deed, terwijl hij
weg was. Ik bracht ’n diplomatiek
bezoek bij onzen slager-huisheer,
ofschoon hij mij
in de laatste weken al drie*
maal met schande beladen uit
zijn winkel had laten gaan,
den laatsten keer met ’n dreigenden
blik naar z’n hakbijl.
Maar de wanhoop gaf me moed.
De man was niet onvriendelijk.
Maar toegeven deed hij
niet. ,,Meneer,” zei hij, „m’n
vrouw en ik moeten ook leven.”
Nu, dat deden ze inderdaad ;
’t verpersoonlijkte leven waren
ze ; dik, rood, rond en gezond.
,,U weet wel dat ik de heeren
geen kwaad hart toedraag. U
bent fatsoenlijke menschen, en over uw gedrag heb ik niet
te klagen.” Ik boog, bescheiden en gevleid.
„Maar aan alles komt immers een eind. De huur is ten
achter, de vleeschrekening ook, en nu moet ’t maar eens
uit zijn.” De man was en bleef onverzettelijk, zoo onverzettelijk
als van iemand die honderd kilo weegt maar verwacht
kan worden. Met hangend hoofd ging ik naar boven. Nog
nooit hadden de zeven en tachtig treden me zoo kortademig
gemaakt.
Pim kwam in een ellendige stemming thuis. „Jaap,”
zei hij met de stem van Hamlet in de graf-scène, ,,die
Deensche dokter is een bedrieger.” Hij ging op de.rustbank
liggen — twee kisten met ’n paardedeken er over — en
keerde z’n hoofd naar den muur. Eerst geruimen tijd later
vervolgde hij : „zeker — je kunt van niks dan aardappelen
héél goed leven. Als je ze maar met spek klaarmaakt. En
met appelen en boter en bloedworst.. . De ellendeling!”
Hij schopte met z’n bengelenden voet den inhoud van ’n
schilderkist uiteen, raapte dan moedeloos ’n fleschje lijnolie
op. „Zou je daarmee aardappelen kunnen stoven ? Ze is
gezuiverd. ...”
Een vreeselijke week volgde, waarin we veel rookten,
veel sliepen, en heel weinig aten.
III.
Aan ’t eind van die week was mijn trots gebroken. Pim
had zich ’n norsoh, gesloten dulders-gezicht aangewend,
maar mij ging dat. niet af. Op ’n grauwen dag sloop ik
’t huis uit met een paar studies van me onder den arm,
en deed wat we elkaar in betere dagen gezworen hadden nooit
te zullen doen : ik verkocht ze aan ’n uitdrager — voor een
rijksdaalder. Dien besteedde ik verstandig, niet aan delicatessen,
die ons den volgenden dag onze misère te pijnlijker
zouden doen herdenken, maar aan de eenvoudigste en
noodzakelijkste levensbehoeften. Pim kon niet buiten
vleesch : het was hersenvoedsel, beweerde hij. Welnu — ik
bracht onder anderen een paardebiefstuk mee. Waarom
niet ? Hij zag wat zwart en pezig, maar een paard behoorde
immers tot de edele dieren.
Het zal me nooit gelukken de gelaatsuitdrukking te
beschrijven waarmee Pim het ding bekeek. „Nooit!”
zei hij somber. „Ik sterf liever.”
22 October 1866. — Venetië herdenkt haar vrijwording. — 22 October 1916.
Na den ongelukkigen slag van Königgratz stond Oostenrijk, Venetië aan Napoleon 111 af, die het op zijn beurt weer afstond aan het Koninkrijk
Italië, waarna op 8 October 1866 de Oostenrijksche troepen aftrokken en Venetië na de volksstemming op 22 October, waarbij op 69 stemmen na
allen zich voor inlijving bij het Koninkrijk Italië verklaarden, weer Italiaansch werd. Venetië dat door voor Attiia, Koning der Hunnen en voor de
Longobarden vluchtende Illyriërs feitelijk is gesticht, dankte haar opkomst en bloei aan haar gunstige ligging, aan het krachtig bestuur van de
verschillende mannen, die aan het hoofd daarvan stonden, aan de energie harer bewoners en de betrekkelijke zwakheid der andere staten aan de
Middellandsche Zee. De uitbreiding van het Turksche rijk in het Oosten en op den Balkan, vooral de verovering van Konstantinopel door de Osmanen
en het vinden van den zeeweg naar Indië, waardoor de wereldhandel in de handen der Portugeezen kwam, deed aan Venetië’s macht en
welvaart veel afbreuk. Venetië boette vooral door de herhaaldelijke oorlogen der Turken veel van het eenmaal veroverde grondgebied en koloniën
in. In 1797 kon Venetië, dat eens geheel Noord-Oost-Italië benoorden de Po en Oostelijk van Milaan met o.a. de steden Verona, Padua en Brescia,
verder Dalmatië, Istrië, Cyprus, Greta, Corfoe, een deel van Albanië en de Ionische eilanden bezeten had, en eens de machtigste staat van de
Middellandsche Zee was geweest, zich niet meer staande houden en werd door de Franschen in bezit genomen. Bij den vrede van Campo Formo
kwam het aan Oostenrijk, dat het onder den druk van Napoleon I, op Keizer Frans uitgeoefend, in 1805 weer aan het Koninkrijk Italië moest
afstaan, doch het in 1814 weer terugkreeg. Een omwenteling in 1848 werd door den Oostenrijkschen veldheer Radetzky, nadat de stad 15 maanden
lang belegerd was, volkomen onderdrukt. Nu 50 jaren geleden werd het weer Italiaansch. Venetië, dat op 117 eilandjes is gebouwd door ruim 400
bruggen verbonden, herbergt ongeveer 175.000 inwoners, in de XVe eeuw had het er 200.000, het heeft veel handel en scheepvaartverkeer, telt tal
van prachtige gebouwen, kerken, paleizen, welke vele kunstschatten bevatten. De herdenking der vrijwording, ook die van Verona, zal door den
oorlog niet zooals oorspronkelijk het plan was, met groote feestelijkheden geschieden, doch op ernstiger, eenvoudiger wijze. — De foto hierboven
stelt de Garibaldi-poort voor in Chioggia, voorstad van Venetië, ouder dan Venetië zelf.
DE VRIJWORDING VAN VENETIË.
Monument voor Victor Emanuel op de Riva degli Schiavoni.
Aan het voetstuk de bevrijde en de geknechte Venetia.
Er was een benauwde stilte.
Een stilte die wel een kwartier duurde.
Toen —
Het oogenblik is onvergetelijk voor me gebleven. Als
de onverwachte, vernuftig gevonden oplossing was het
van een dramatisch te sterk gespannen vijfde bedrijf.
Van de benedenverdieping uit drong muziek naar boven,
vulde het huis tot den nok : Mendelssohn’s Hochzeitsmarsch
schalde ons in de verbaasde ooren, meisjesstemmen zongen
mee, en de laatste maten werden overstemd door een feestgejuich
dat eindeloos scheen, maar nochtans door het
stevig ingezet Brautchor uit Lohengrin werd gevolgd.
Pim en ik zagen elkaar aan.
Mijn hersens werkten buitengewoon
snel dien dag. „Pim,”
zei ik, „er wordt beneden bruiloft
gevierd!”
„Ze zullen het-zonder ons
moeten doen,” antwoordde hij
vastberaden.
Ik ging op hem af, greep
hem bij de lapellen van zijn
geribd fluweelen jasje. „Zónder
ons ! ? Ze zullen het mèt ons
moeten doen! Denk eens aan:
die menschen zijn hoogst vermoedelijk
twaalf-en-een-half
jaar getrouwd, ze zijn in elk
geval schatrijk, er zal eten en
drinken in overvloed zijn —
wij doen mee ! !”
In pijlsnelle vaart sleepte
ik hem de zeven-en-tachtig
treden af (waren ’t er inderdaad
zooveel ? Het is lang geleden en
misschien overdrijft mijn verbeelding
hun aantal ter wille
van ’t effect. . . .), en juist
schetterden de vier muzikanten
een „lang zullen ze leven !”,
toen wij, nu wel wat bedremmeld,
aan de open deur van
des slagers zondagsche kamer
verrast, ja overweldigd dralen
bleven.
Daar stond de slager, Bacchus
gelijk, te midden van
bloemfestoenen; daar stond
zijn omvangrijke wederhelft,
die hem in gewicht ongetwijfeld
nog met talrijke kilo’s
overtrof, en zij had het haar
met rozen doorweven ; daar
omstuwde hen een kleurige
stoet van kinderen, broeders,
zusters, nichten en neven —
en allen hadden een glas in de
hand waarin niets minder dan champagne parelde, en zij
dronken het blozend bruidspaar toe onder het schetteren
der fanfares.
Een oogenblik was er stilte, toen wij onze baardige
schildersgezichten naar binnen staken ; de nichtjes porden
elkaar in de zijden en giechelden. Maar de bruid, even kordaat
als verteederd, redde de situatie: ze kwam naar
ons toe, drukte ons de hand, dankte voor onze nauwelijks
uitgestamelde gelukwenschen en verzocht ons binnen te
komen.
De slager moge een man met een ruwen bolster zijn geweest—
hij toonde thans de blanke pit te bezitten die wij wel
in hem vermoed hadden. „Heeren,” zei hij,, „ik wist niet
of u na ons laatste gesprek. ... en daarom, ziet u. . . .
maar nu u er toch bent. . . . proost!” Hij hief z’n glas op,
en voor we ’t wisten had een welwillende neef ons in staat
gesteld zijn dronk te beantwoorden.
Het werd een avond uit de duizend-en-éen-nacht. Er
was een buffet, waar spijzen op voorkwamen van den
meest vasten en voedzamen aard. Er was champagne in
ondenkbare hoeveelheden. Er waren nichtjes, die ongedachte
bekoorlijkheden tentoonspreidden. Er was een
afgelegen hoekje onder palmen, waar ik Pim tienmaal met
een ander nichtje zag zitten, terwijl ik tienmaal deed alsof
ik hem niet zag. En ten slotte was er een breede canapé
waarop ik — welk onwaarschijnlijk uur van den nacht was
’t ? — mezelf terugvond tusschen den slager en zijn vrouw.
Een sandwich waarin de rollen omgekeerd waren : het vleesch
aan den buitenkant, en ik, broodmager, in ’t midden.
Hoe ik in die delicate positie kwam ? Ik weet ’t niet
meer. Ik weet alleen dat we alle drie verteederd waren,
zooals slecnts menschen met een welopgevulde maag dat
zijn kunnen. En na een diepzinnig gesprek, dat verscheidene
maanden geduurd moet hebben — waar blijft ’t begrip van
tijd, wanneer je champagne drinkt ? Vervluchtigt het met
de koolzuurbellen ? — besloot de slager: „nu, vooruit —
wat m’n vrouw wil, wil ik ook. Jullie schildert dus ’t
portret van de bruid in d’r japon van vanavond, en zoolang
je eraan werkt lever ik eiken dag gratis vleesch.” De canapé
kraakte van zijn lach, en ik nam de gelegenheid waar :,,maar
dan gaat er meteen een streep door de vorige rekening:
(Zie vervolg op pag. 10.)
DE VRIJWORDING VAN VENETIË.
Het arsenaal van Venetië, vanuit zee gezien.
DE VRIJWORDING VAN VENETIË.
De Rialtobrug, een der oudste gedeelten van Venetië.
|