Panorama

Nummer	1916, nr. 55, 12 juli 1916
Blad	02
Tekst	PANORAMA 2 \|oen op 31 Juli 1913 eene internationale vereeniging voor stedenschoon (Union internationale des Villes) werd gesticht, koos zij jg Brussel tot zetel van haar centraal bureau. Weinig had de jonge vereeniging toen gedacht, dat zij reeds zoo spoedig voor zoo’n geweldige taak zou staan, als de verwoesting van een groot deel van het Belgische land haar bood; een grootsche plicht werd aan de vereeniging op de jeugdige schouders gelegd: de toepassing harer nieuwe en veelzijdige opvattingen op den herbouw van het verwoest België. In 1915 hield de internationale vereeniging voor tuinsteden en stads-ontwerpen (International Garden-Cities and Townplanning Association) te Londen in overleg met bovengenoemde vereeniging aldaar, een internationale samenkomst ter bespreking van den wederopbouw van het verwoeste België; samenkomst, waaraan het voorzitterschap van den Belgischen minister Hellepütte al dadelijk een officieel karakter gaf. Een reeks besluiten werd genomen, groote voornemens werden gemaakt, Belgische vakmannen, die in Holland tijdelijk vertoefden, richtten een HollandschBelgisch commiteit voor Gemeenschapskunst (comité Néerlando-Belge d’art civique) op, dat in samenwerking met de Union Internationale des Villes arbeiden zou aan de studie van België’s herbouwing. Dit commiteit begreep terecht, dat niet slechts het verwoeste weder zoo goed mogelijk moest worden opgetrokken, maar dat het nieuwe een waar modern werk moest wezen in dienst van de idealen van het ontluikend menschelijke gemeenschapsgevoel. Het commiteit heeft over de geheele wereld zustervereenigingen tot medewerking bereid gevonden, en tezamen arbeiden allen voor het schoone doel, een der schoonste en omvangrijkste, een der uit beschavingsoogpunt belangwekkendste opgaven, die ooit zijn ter hand genomen. Maar deze mannen zullen het moeilijke vraagstuk tot een oplossing brengen, daaraan twijfelen wij geen oogenblik. Het eerste uitgebreide werk, over dit onderwerp gepubliceerd, is het boek van Louis van der Swaelmen, dat dezer dagen verscheen bij A. W. S ij t h o f fs Uitgeversmaatschappij te Leiden, en tot titel draagt: „Pré- liminaires d’Art Civique, mis en relation avec le ,,cas clinique” de la Belgique. Deze Louis van der Swaelmen is de bekende Brusselsche „Architecte-paysagiste” en in zijn land de groote propagandist voor den modernen tuinstedenbouw („town-planning”) die deels naar* Amerikaansch voorbeeld de steden van leelijke huizenhoopen en reusachtige bacillenhaarden tot schooner, gezonder centra wil maken, door den aanleg zoo te regelen, dat openbare parken en wandelplaatsen op oordeelkundige en tevens schoone wijze erin zijn opgenomen. Van der Swaelmen was reeds dadelijk een der meest opvallende bestuursleden van de internationale commiteiten, waarvan wij hierboven spreken, zijn algemeen erkende talenten, zijn groote kennis van den modernen stedenbouw, zijn kunstzin, zijn eigen schildersbegaafdheid, en niet het minst een gelijk inzicht in de practische zoowel als in de aesthetische eischen, die men aan een stad stellen kan, — dit alles maakt hem tot den aangewezen man in deze zaak een invloedrijke stem te hebben. In den loop van den oorlog naar ons land gekomen, heeft hij, bestuurslid van het genoemde Commité Néerlando-Belge d’art civique, in ons midden met onverflauwden ijver zich aan de zaak van den herbouw van België gewijd, en de resultaten van zijn studie en arbeid gaf hij reeds in den vorm van merkwaardige lezingen voor architecten- en andere kunstenaarsbijeenkomsten en in opstellen in tijdschriften. Met dit, thans bij Sïjthoff verschenen boek nu toont Van der Swaelmen op schitterende wijze dit ontzaglijk onderwerp te beheerschen. In deze bladzijden vindt men uiteengezet, wat nu eigenlijk wel de taak van de hèropbouwers van het verwoeste land is, en wat trouwens in het algemeen de eischen van steden-aanleg naar de moderne begrippen zijn. Niemand onderhen, die maar eenigszins belang in dit even actueele als algemeene onderwerp stellen, mag verzuimen dit werk te lezen; en de weinigen, die de belangrijkheid van het onderwerp nog niet inzien, ook zij moeten de proef met dit boek eens nemen ; het zal hen overtuigen door een rijkdom van kennis en inzichten, en door het gelijkelijk toepassen der eischen van de heden daagsche practijk en het verlangen om daarnevens ook de onuitroeibare, eeuwige begeerte van het menschdom naar schoonheid te bevredigen. In een korte inleiding behandelt Schrijver het begrip Gemeenschapskunst — de gezamenlijke toepassing aller kunsten: architectuur, beeldhouwkunst, schilderkunst en de vele nijverheidskunsten — en dan komt hij te spreken over het meest uitgebreide voorbeeld der gemeenschapskunst : de Stad. Een stad toch is eigenlijk een voorwerp van nijverheidskunst in den meest grootschen zin; het schoone en nuttige dienen bij haar totstandkoming in een juiste verhouding te worden toegepast, de maatstaf van het practische en die van het aesthetische moeten bij een stad al evenzeer kunnen worden aangelegd als bij het eenvoudigst voorwerp van toegepaste kunst. Verdergaand, wijst Schrijver er terecht op, dat de stad niet met een dood en afgewerkt geheel moet worden vergeleken, maar met een levend organisme, dat, steeds zich zelve verder volmakend, in zijn groei alle mogelijke vernieuwingen en aanvullingen weer in zich opnemen kan. Schrijver, LOUIS VAN DER SWAELMEN. gewend als tuin-, park-, en landschap-architect met machtige verhoudingen en ruimten te werken, is stellig de aangewezen man om het probleem van den nieuwen steden bouw met helder inzicht en zakenkennis te behandelen en bij het publiek in te leiden. POVR LA RECONSTRVCTION DE LA BELGIQVE PRÉLIMINAIRES DART CIVIQVE MIS EN RELATION AVEC LE „CAS CLINIQVE" DE LA BELGIQVE DOOR LOVIS VAN DER SWAELMEN De stelselmatige ordening van de hoofdlijnen eener stad sluit schilderachtigheid van stadspartijen zeer zeker niet uit, zooals heel veel menschen tot nog toe meenen. En als voorbeeld om dit aan te toonen heeft Schrijver gekozen het totaalplan van de stad Amsterdam, dat streng regelmatig is opgezet, en nochtans een zoo mooie en overvloedige afwisseling van stadsgezichten biedt, dat men de weerga ervan in heel Europa wel tevergeefs zoeken zal. In het eerste hoofdstuk wordt aangetoond, dat wat de eeuwen ons aan schoone gebouwen gelaten hebben, zooveel mogelijk in ongeschonden staat moet worden bewaard. Maar — dit is het onderwerp varl het tweede hoofdstuk — het dagelijksche leven gaat zijn machtigen gang, en stoort zich niet aan historie en bewaarde schatten van oude schoonheid; het verkeer heeft zijn eischen, en zulks in den laatsten tijd al zeer hevig doen gelden, juist in het binnenst der steden, waar de schoone oude huizen als edele herinneringen verrijzen, wordt meer en meer de behoefte aan een practische ruimten-verdeeling gevoeld, juist daar is het meest noodig een net van goede verkeersaderen. En dat conflict nu tusschen de noodzakelijkheid om het practische leven met wijde en gemakkelijke verkeerswegen te helpen, en anderzijds de schoone levende herinneringen aan het oude zooveel mogelijk te sparen, waar noodig te herstellen, en waar ze herbouwd moeten worden, hóe dat dan wel te geschieden heeft — ziedaar wat de inhoud van het derde hoofdstuk uitmaakt. Maar behalve dit alles stelt de nieuwe stadsbouw nog een anderen eisch. En het is daarover dat het vierde hoofdstuk handelt. Het is de eisch, dat elke stad in ziehzelve een aantal plekken van rust en verpoozing dient te bieden, en — begrijp me wel, goede lezers, daarmede wordt hier niet bedoeld gezellige koffiehuizen of pleizierig ingerichte bioscoopjes, niet zoozeer bonte tingeltangels, waar de moegewerkte dag-menschen rust en verpoozing van hun arbeid gaan zoeken, (zonder die daarom altijd te vinden,) neen, bedoeld wordt de ware rust, de waarachtige verpoozing, zooals de frissche buitenlucht en een omgeving van groen en natuurlijke genoegens die den stadsmensch kunnen verschaffen, bedoeld worden de groote vergaarplaatsen van licht, lucht en lieflijk geboomte en gewassen, die men openbare parken noemt, en welke door Schrijver zoo juist „les poumons”, dat is „de longen” der stad geheeten worden. De steden breiden zich uit, mateloos. Hare donkere armen grijpen maar aldoor meer en grooter brokken af van het groene land om zich heen; de grenzenlooze vraatzucht naar grond voor straten en pleinen, dat is dus voor woningen voor de aldoor zich maar uitbreidende menigten van stedelingen, is niet te stillen. Maar die menschenmassa’s omringen zich meeren meer met steenen en benemen zichzelven allengs alle lucht en licht en lieflijkheid van’tland, die menschen vervreemden dus van ’tschoone, natuurlijke „buiten”, daar het steeds verder en verder van hen af ligt. Maar behoefte aan het genot van dat alles krijgen zij met den dag meer; hoe gejaagder en woester de polsslag van het groote-stads-leven, hoe meer afgemat zal de koortsachtig werkende mensch van zijn dagtaak zijn; hoe meer zal hij verlangen gevoelen naar en behoefte hebben aan de verrukkelijke lafenis-en-rust-verschaffende kalmte, aan de gezond- en krachtigmakende lucht der parken. Deze openbare parken dus in het stadsplan op logische en smaakvolle wijze aan te brengen zal van de taak van den ontwerper een niet te onderschatten deel uitmaken. Het zou ons te ver voeren, zoo we nog dieper op den inhoud van dit werk wilden ingaan. Vermelden wij slechts nog, dat Schrijver in de hoofdstukken VI en VII het verband, dat het probleem van den stedenaanleg met de landelijke en nationale problemen houdt, ons aantoont. Schrijver betoogt, dat het niet slechts de huidige toestand van verwoesting is, welke België als het ware bestemt tot het proefterrein voor de nieuwe denkbeelden van zoo grootsche gemeenschapskunst; neen, zegt hij terecht, België is uit zichzelve, door zijn eigenaardig synthetisch karakter, de aangewezen plaats om zulk een schoon voorbeeld aan de wereld te vertoonen; immers België is door zijn aardrijkskundige ligging en samenstelling een soort staal, een saamvattend beeld van alle verschillende eigenaardigheden van West-Europa; vanaf den zeespiegel tot aan de lage gebergten aan den voet der Alpen loopend, is de oppervlakte van het land een beeld van verscheidenheid in karakter. In groote lijnen nu, — zoo kan men zeggen, — dient de wederopbouw van het verwoeste land rekening te houden met dit zoo wisselend karakter, met het rhythme en de kleur der landschappen; er zal een reeks van constructieve vormen moeten worden gevonden, welke met dat karakter in overeenstemming zijn. Dit geldt niet slechts voor den herbouw, maar tevens voor de uitbreiding der verschillende plaatsen, en zoo zal er tenslotte een zuiver en schoon geheel kunnen worden verkregen, zal het gansche land kunnen worden als een prachtig, eigen en echt erfdeel, geestelijk-wettig bezit voor het volk. Voorwaar, een schitterende uiteenzetting van grootsche denkbeelden biedt dit werk van Van der Swaelmen. Na zijn reeds omvangrijken theoretischen en practischen arbeid, na de voortreffelijke parken en openbare wandelplaatsen door hem in zijn vaderland gemaakt, na de DE WEDEROPBOUW —VAN BELGIË—
PDF

Nummer	1916, nr. 55, 12 juli 1916
Blad	03
Tekst	grootsche restauratieplannen door hem reeds vroeger ontworpen (waaronder dat van de Albaye de la Cambre de Brussel, hetwelk op de Gentsche tentoonstelling de algemeene bewondering tot zich trok) — na dit alles komt nu dit boek schitterend getuigen, welk een begaafden gast wij in den bouwmeester Van der Swaelmen binnen onze landgrenzen herbergen. J. S. D aar zat Hermans, de rekening-courant-boekhouder, gewoon-weg aan zijn lessenaar, en hield zich of hij van den prins geen kwaad wist. Toen de telegrambesteller het groote voorkantoor was binnengekomen, had hij, Hermans, met een doodleuk gezicht zijn 3 legde het voor zich op zijn schrijftafel of het zoo niks was, en werkte verder. De klerken wisselden vele en snelle signalen van verstandhouding, maar niemand sprak nog een woord. De spanning verergerde echter, toen een tweede telegram met dezelfde bestemming deze rustige arbeidzame omgeving werd binnengedragen, en de adressant het geval op dezelfde hooghartig geblaseerde wijze had afgewikkeld. ,,Nee maar, hij is zeker jarig,” opperde de binnenlandsche correspondent halfluid, en zijn assistent, een bleek en blond jonkman met brutale blauwe oogen, zei recht op den man, op den geblaseerden man, af: „Ben u jarig, mijnheer Hermans?” De aangesprokene hield zich koest, negeerde den jonkman, maar als deze zijn vraag herhaalde, antwoordde Hermans zoo beknopt als het maar kon. „Neen,” zei hij. De jonkman ging weer zitten, en allen werkten weer voort. Niemand was er verder op ingegaan, want zoo er één daar PANORAMA leven den eenentwintigsten Juni noemde. En ook hij trad naderbij. „Je hebt een zoon gekregen, beken maar,” deed luidruchtig Moorman, de oudste machineschrijver, en verliet voor een wijle zijn Hammond om zich bij het groepje te voegen. ,,Of een dochter?” opperde een ander. ,,Of een zoon en een dochter?” vischte weer een ander. ,,Of twee zoons? of twee dochters?” ,,0f drie . . . .” „De kinderen zijn de wereld nog niet uit...........” Zoo klonken de uitroepen om de ooren van den geheimzinnigen Hermans, die er waarlijk schik in scheen te hebben, dat zijn persoonlijke aangelegenheden zoo’n belangstelling vonden. Een heel hoopje collega’s stond om hem heen, en lachend en fluisterend poogden al die menschen er achter te komen watermet hem, Hermans, aan de hand was. Mijnheer Reeders, de collega, die altijd een schoon boord droeg, en nooit zonder manchetten was, waarom men hem den weidschen bijnaam van „de aristocraat” gegeven had, was met de bij dien bij. ftembrandt’s „7Machtwacht". Wij brengen hierboven een feproductie van Rembrandt’s bekende meesterwerk „De Nachtwacht”, na de regeneratie der vernis, met groote zorg door den heer H. Heydenrijk in Juni 1916 in het Rijksmuseum verricht. (foto Bern. F. Eil'ers.) pen maar weer eens ingedoopt en was onverstoorbaar voortgegaan met zijn arbeid: het trekken van pikzwarte brutale kanjers van schrijfletters bovenaan de bladzijden van zijn boek. „Hèrrèmans,” riep de besteller door het vertrek heen, en de jongen die aan de groote loketdeur geposteerd was, nam het telegram aan, en bracht het den adressant, die vrijwel het achterste zat van de meer dan twintig klerken in het ruime vertrek. Nieuwsgierig rekten de collega’s te allen kant hun halzen, en richtten de oogen onwrikbaar als lenzen van statief-camera’s op den collega, die daar zoo opzienbarend tot het mikpunt van een privé-telegram gekozen was. De voor ’n oogenblik ook eens belangwekkende man deed of hij niets bemerkte, zijn nieuwsgierige collega’s niet, en den loketjongen niet, ja, men zag het hem aan dat hij liefst ook het telegram zelf straal genegeerd had, maar dat leek hem toch zeker de ostentatie'der geblaseerdheid te ver gedreven. Hij opende het en zijn oog rustte een ondeelbaar oogenblik bij wijze van lezen op den inhoud. Dan vouwde hij het weer, op kantoor weinig toeschietelijk en met alles wat zijn privé leven betrof geheimzinnig was, nu dan was het die Hermans. Stroef en eenzelvig in de* hoogste mate, sprak hij niet meer dan uiterst noodzakelijk ; de weinige woorden, die de man met zijn collega’s gewisseld had; waren te tellen, een suffig groetje dagelijks bij het komen en een bij het gaan, daarbij bleef het; vandaag had hij ook nog een keer „neen” gezegd, was op zijn manier nog spraakzaam geweest. „Hèrrèmans,” klonk het weer, en het derde telegram werd aangebracht. Het werd te mal; niemand kon het nu meer onder zich houden. Wel bedisselde de adressant alles weer met een opvallende vertooning van onverschilligheid, doch tevergeefs. „Het loopt nu toch de spuigaten uit, Hermans,” begon een oudere collega, de expediteur Silleman, en terwijl hij naar den lessenaar van den aangesprokene kuierde, praatte hij verder : „Bèn je jarig of bèn je niet jarig ? Hoe zit het ?” „Vier je je koperen bruiloft?” vroeg de slungel Ewijk, de kassier, die zoo lang was dat men hem in het dagelijksch naam passende voornaamheid van zijn kruk gedaald, en ook hij naderde het troepje om er ook het zijne van te hebben. Maar juist als hij ter plaatse aankwam, gebeurde er iets, dat alle telegrammen ter wereld tot akelige onbenulligheden maakte : er werd een bloemstuk binnengedragen. Een bloemstuk van rosé rozen, met lichtblauwe vergeet-mij-nieten afgewisseld, en met zeegroene linten omstrikt. Het effect hiervan was levensgevaarlijk. Sommigen sloeg de schrik onmiddellijk in de beenen ; anderen weer openden hun mond van verbazing zóó wijd, dat het wel leek of zij het aangeboden bloemstuk langs dezen weg tot zich wilden nemen ; weer anderen bloosden van het hoofd tot de voeten ; nog weer anderen verbleekten dermate dat hun facies wel gipsen afgietsels van hun voormalige gezichten geleken; men maakte de wonderlijkste gebaren van verrassing, lachte, juichte, ginnegapte, mompelde, of gierde het uit......... Met een flauwen glimlach nam de gevierde man het bloemstuk aan, en heesch het vóór zich op den lessenaar, naast de telegrammen. Tevergeefs poogden zijn collega’s de uitdrukDe ontijdige Jubilaris :: DOOR JOB Steynen
PDF

Nummer	1916, nr. 55, 12 juli 1916
Blad	04
Tekst	PANORAMA SCHIETOEFENINGEN MET VELD- EL N VESTI NGGESCHUT. Verleden week werden te Oldenbroek onder leiding van den kolonel der artillerie F. Dell, groote schietoefeningen gehouden met veld- en vestinggeschut. Onze fotograaf werd in de gelegenheid gesteld, deze oefeningen mede te maken en vervaardigde de op deze pagina weergegeven foto’s. — Hierboven, links: Een kanon van 15 c.m. kort. Het stuk is geopend, terwijl het projectiel wordt aangedragen. Rechts: voor het inbrengen van het projectiel wordt de sluitdop verwisseld tegen een slagdop. King van zijn gemoedsstaat op zijn gezicht te vinden. Geen zweem van een kans. Als er nog iets van uitdrukking op dat gezicht was, zou het die van een volkomen versteende geblaseerdheid kunnen heeten. Doch opnieuw verscheen een glimlach op het stijve gelaat; de oogleden werden nu neergelaten, en terwijl de hand, a 1’instar van schuldelooze maagden op het tooneel, aan de bloemen pulkte, werd de mond langzaam geopend, en klonken de beteekenisvolle woorden : ,,lk ben vandaag 12j jaarhier in betrekking, mijneheeren.” Het effect was misselijk. Zoo plechtig en eenvoudig als de toon der mededeeling was, zoo, zeg maar, onfatsoenlijk was de houding van het publiek. De meesten barstten in schel gelach uit. Daarna haalde er een zijn neus op, een ander maakte met den duimonderlangsdekinhet beruchte gebaar van ,,noppes,” bij onze zuidelijke naburen ,,la barbe” geheeten. Weer een ander schudde de uitgespreide hand heen en weer met de beduiding van „als je mij wil nemen, moet je vroeger opstaan.” De expediteur Silleman, die het weten kon, want ongeveer een half jaar geleden was zijn eigen 12^-jarig ambtsfeest „onopgemerkt voorbijgegaan”, fluisterde naar Reeders, die ook een onopgemerkt jubileum achter zich had, iets van : „Hij zal er vet van worden !” Zoo reageerde elk naar zijn aard op Hermans’ mededeeling, maar allen hadden eigenlijk pleizier in deze talentvolle mise-en-scène. Hij was goed ! Allemachtig goed ! Als de inhalige baas het nou nog „onopgemerkt” liet voorbijgaan, dan was het waarlijk de schuld van den jubilaris niet. Die Hermans mocht dan niet veel zéggen, maar zijn hersens werkten. Hij had het maar fijntjes in mekaar gezet. Daar had geen sterveling van terug. Silleman en Reeders en de looper onlangs hadden niet gedurfd ; niemand hunner had den baas iets van hun jubileum laten merken; geen briefjé geen mededeeling, geen zinspeeling zelfs, niets.........Maar Hermans was er achter ; dit kon niet misloopen. Allen voelden met hem nu een zekere belangengemeenschap ; het was hun te moede alsof zij allen in deze vernuftige komedie meespeelden, en toen de zwijgzame maar geslepen hoofdrol hen allen plotseling met één alomvattend knipoog tot zijn hoogte ophief, was stilzwijgend de samenzwering tot stand gekomen. D oor de Fusie van het van Regeeringswege gesteunde Centraal Bureau voorVreemdelingenverkeer en den Bond van Vreemdelingenverkeer-vereenigingen kwam voor kort de Alg. Ned. Ver. v. Vreemdelingenverkeer tot stand, welke met steun van de Regeering en onder de sympathieke leiding van Baron van Tuyll van Serooskerken het werk ter bevordering van het Vreemdelingenverkeer krachtiger dan ooit zal opnemen. De A. N. V. V. hield 7, 8 en 9 Juli een algemeene vergadering in Zandvoort, welke badplaats haar beste beentje voorzette om de gasten, van uit alle oorden Hermans’ knipoog dankte zijn ontstaan aan een eersten blijk van succes : De procuratiehouder Janssen, die al lang door zijn groote glasdeur naar hun ongewone drukte had zitten kijken, was opgestaan en naderde. „Hij bijt,” fluisterden de conspirators elkaar toe, kuierden kwasi-achteloos (maar ondertusschen déden ze het toch Tnaar!) naar hun plaatsen, en bootsten aldaar bedrieglijk de noeste vlijt na, terwijl ze zich voorbereidden, vooral niets te missen van den nu ophanden dialoog. „Wat is er aan de hand, Hermans ?” aldus wendde de man SCH I ETOEFEN t NGEN MET VELD- EN VESTINGGESCHUT. Een. batterij van 15 c.m. kort. Het rechter stuk is afgevuurd en loopt door den terugstoot tegen de achter de raden geplaatste wiggen op. {foto's „Holland”). der procuratie zich tot den door bloemstuk en gelukwenschen geflankeerden rekening-courant-boekhouder. Aller oogen waren op den aangesprokene gevestigd. Hoe zou hij zich houden ? Zou misschien deze voortreffelijke regisseur — want dat was hij — ; zou misschien deze uitnemende tooneelspeler — want dat was hij ook — zou hij, nu het puntje bij het paaltje kwam, zich flink houden, en als een ronde jongen (of als een vierkante jongen, wat hetzelfde is,) durven getuigen van zijn jubileum, daarmee dus van zijn zoo kunstig in elkaar gezette scène ? Of zou hij — de stakkerige zielen konden zich moeilijk in een algeheele openlijkheid indenken — of zou hij de „blijken van belangstelling,” zoo overstelpend hem omringend, negeeren, of ze althans verkleinen tot onnoozele verjaarsgeschenkjes? Of anderszins? Wat zou hij doen ? Men vergete niet, dat het gevoel van saamhoorigheid met Hermans ook op het egoïsme berustte. Immers als er één jubileum over den dam was, volgden er meer. Wat de baas voor hèm zou doen, was ook in de toekomst den anderen beschoren op hun eventueele ambtsfeesten........ ” „Wat is er aan de hand, Hermans?” hernam de procuratiehouder, toen de aangesprokene met een soort van nederige onwilligheid de oogleden neergeslagen en zwijgend wat als verlegen bedoelde gezichten getrokken had. „Mijnheer Janssen,” zoo kwam Hermans nu los, „mijnheer Janssen. Ik heb vandaag de eer, twaalf en’n half jaar de betrekking van rekening-couranthouder te dezer plaatse te bekleeden.” Het was mooi gezegd. Véél sprak de man niet, maar èlshij sprak .... nóu .... Dit moest de heer J anssen erkennen. En hij deed zulks ook in zijn diepste binnenste. Naar buiten deed hij zich echter meer ongegeneerd voor. „Ja?” zei hij ongeloovig, en lachteeens. — „Ja,” beaamde Hermans schuchter. „Maar waarom hebt u dat dan niet eens gezegd ?” Hermans deed of hij het in Keulen hoorde donderen. — „Gezegd ?” vroeg hij zoo verontwaardigd alsof men hem had voorgesteld een inbraak met voorbedachten rade plus moord te bedrijven. „Ja, gezégd,” lachte mijnheer Janssen. „Maar .... maar .... dat . > . . dat.... kan je ... . toch niet doen . . . .,” stotterde hij zeer kunstig, „’n mensch .... heeft.... zijn .... eergevoel.” „Maar .... dit... . dan ?” lachte de procuratiehouder, en wees in een weidsch gebaar op bloemstuk en telegrammen. Gelukkig begreep Hermans niet precies, en zijn moeizame herseninspanning werd onderbroken door mijnheer Janssen’s mededeeling, dat hij hem in elk geval van harte gelukwenschte. Terwijl de geheimzinnige en min of meer (zeg maar : meer) argwanende Janssen over de beteekenis van dit „in elk geval” weer zat te peinzen, verwijderde de procuratiehouder zich, en ging het privé-kantoor van den patroon binnen om van een en ander rapport uit te brengen. Over-vrindelijk werd zijn mededeeling niet ontvangen, dat moet gezegd worden. (Zie vervolg op pag. 6.) bijeengekomen, te ontvangen. Behalve door de mededeelingen, van de bestuurstafel gedaan, wasdeze bijeenkomst vooral belangrijk om de uitmuntende voordracht door den directeur van het bureau der vereeniging, den heer Gantvoort, over de directe en indirecte voordeelen van het Vreemdelingenverkeer, gehouden. Onze foto geeft het moment dat de afgevaardigden door den burgemeester van Zandvoort (figuur in het midden op het bordes met ambtsketen) werden ontvangen. Links van hem staat de heer Baron van Tuyll, voorzitter der A.N.V.V.
PDF

Nummer	1916, nr. 55, 12 juli 1916
Blad	05
Tekst	5 PANORAMA GERECHTELIJK AANBOD VAN VEE TE LEIDEN. Merkwaardig gevolg van de intrekking van het uitvoerconsent. De verkooper J. van den Berg (xx) te Benthuizen laat 36 koeien door den deurwaarder ’s Gravendijk (x) en getuigen gerechtelijk aanbieden aan den kooner omdat deze niet wil ontvangen en van den verkooper verlangt dat hij de beesten zoolang bewaart tot uitvoer zal zijn toegestaan. — Deze procedure zal in den handel met belangstelling tegemoet worden gezien Hierboven de aanbiedinn der koeien vóór des koopers deur. ’ n9 De intocht der koeien (met het inmiddels geboren kalf) in Leiden vóór de aanbieding, (foto's Numan.) Verbetering der Volkshuisvesting. in de schaduw der kerk * der H.H. Engelbewaar” ders aan de Kritzingerstraat te ’s-Gravenhage is een reeks van nette en zeer gerieflijk ingerichte woningen verrezen, die onder leiding en naar plannen van den architect C. L. de Koningzijn gebouwd voor rekening der afdeeling van den Ned. R.-K. Volksbond „Verbetering zij ons streven”. Verleden week werden de huizen, die gebouwd zijn door de Coöperatieve Woningbouwvereeniging van den R.-K. Volksbond, officieel in gebruik genomen. Onze foto geeft een groep van autoriteiten, die bij de opening tegenwoordig waren. — Voor de derde maal hebben de Nederlandsche Tooneelkunstenaars een grootsche feestpartij gegeven in het Stadion te Amsterdam, die, dank zij het weer en de reusachtige belangstelling ARTISTEN-ZOMERFEEST IN HET STADION. — er waren ongeveer éen- a twee-en-twintigduizend bezoekers — uitstekend geslaagd mag heeten. Wij brengen van dit artisten-zomerfeesteen drietal foto’s. De eerste stelt voor een scène uit de schoone fantasie van Sekoeli Bros Pasja. „De witte Roos” (Meina Irwen) is de favoriete van Abdoeraman het opperhoofd van den stam der witte Kabylen, die ’n medeminnaar vindt in Belida, sjeik van den stam der roode Senoessi’s. Deze Belida ontvoert met geweld de Witte Roos, die gelukkig nog juist op tijd uit het vijandelijk kamp wordt verlost, (op welk • moment onze kiek genomen werd). De twee andere foto’s geven tafereelen weer uit de Hol landsche boerenbruiloft, met de gebruikelijke feestelijkheden als dansen, sjeesrijden en een goed bruiloftsmaal. ARTISTEN-ZOMERFEEST IN HET STADION UIT HET VOLLE LEVEN
PDF

Nummer	1916, nr. 55, 12 juli 1916
Blad	06
Tekst	PANORAMA 6 (Vervolg van pag. 4). „Nu ja, goed, dan is hij er twaalf en een half jaar. Dat is heel pleizierig voor hem, ” antwoordde wat nurksch de patroon, die, zooals gezegd, niet zoo bar scheutig was. „Het zou nóg pleizieriger voor hem zijn als u je ook niet onbetuigd liet . . ..” „Onbetuigd ? Onbetuigd ? Wel neen, waarom zou ik ? Feliciteer hem in mijn naam, Janssen . . . „Ik bedoel een stoffelijk blijk van uw belangstelling, van uw tevredenheid . . ..” . „Stoffelijk blijk? .... Stoffelijk blijk......... Ja, u hebt makkelijk redeneeren ... „Het is toch wel goed. . . . Het neemt die menschen toch in ....” „Ja, natuurlijk, het neemt ze in. En ... . en hoeveel zou dat wel moeten zijn, dunkt u ? . .” „Nou, ’n honderd pop .... bijvoorbeeld .... ” „ïk wou, dat ik ze zelf had,” stoof de patroon op, „honderd pop .... ’t Is nogal niks.” „Nou ....”, deed Janssen ongeloovig. ,Ik denk er niet aan . ,,Minder kan u toch al niet, hè ?” „Ik denk toch, als ik hem eens een lapje van vijf en twintig in' de hand druk, dat de vent meer dan tevreden wezen zal...” „Dat gaat niet . . ..” „Dan gaat het niet. Mij nog liever.” „Maar hij is toch eerlijk en doet zijn werk goed,” hield de welgezinde Janssen aan. „Daar wordt hij voor betaald.” „Goed, maar een aardigheid op zoo’n feestje wil er bij de menschen wel in.” „’n Aardigheid. Honderd pop .... een aardigheid ?....” „Twaalf en een half jaar trouwe dienst is toch wel te waardeeren. ...” „Ja, met honderd pop. En vijf eri twintig jaar met twee honderd. En dertig met driehonderd. Veertig met vierhonderd .... En zoo ga je maar verder. En allemaal krijgen ze hun beurt. Reken u eens uit... . Wat dat kost met zoo’n personeel. Het eene jubileum (zooals u dat noemt) is nog niet van de lucht af, of ’n ander heeft er weereen onder de leden........ ” Als de procuratiehouder zich echter met een „u moet het natuurlijk zelf weten,” terugtrok, haalde de patroon, die eigenlijk nog de kwaaiste niet is, bakzeil. „Zou ik niet met minder dan honderd kunnen?” vroeg hij ietwat aarzelend nog. „Neen, mijnheer.” „En u zegt, dat ik er niet goed van buiten kan ?” „Neen, mijnheer. Tenminste . . . .” „Als het dan niet hooger of lager kan, stuur hem dan bij me. Over ’n kwartier, want ik heb eerst nog een en ander te doen.” In het groote bediendenkantoor stapte mijnheer Janssen regelrecht op den jubilaris toe. Alle collega’s rezen halfop van hun stoelen, keken gretig toe, en spitsten de ooren,‘om toch vooral dadelijk te weten in hoever Hermans succes hebben zou. De jubilaris zelf hield zich van den domme. „Mijnheer Hermans,” zei de procuratiehouder luid genoeg om door een ieder verstaan te worden, „ik heb mijnheer over uw jubileum gesproken. Hij verwacht u over een kwartier bij zich.” Het was Hermans te moede alsof hij over een kwartier naar den hemel zou gaan ; een heerlijke verwachting deed zijn nederige borst van vreugde zwellen, Nochtans volhardde hij in zijn rol van eenvoud en ongeloovigheid. „Hij verwacht mij . . . mij ? Waarom ?” zoo vroeg hij met voorgewende verbazing. „Om u een bewijs van zijn tevredenheid te geven,” lachte goedmoedig mijnheer Janssen, „ik heb met hem er over gesproken.” „Maar dat.... dat.... had .... u . .. . niet.... moeten doen .. . .” verweerde de jubilaris zich, verontwaardiging huichelend. Het ontbrak er maar aan, dat hij Janssen een standje schopte omdat deze zijn zielsverlangen bevredigd had. „Mooi, mooi,” zei mijnheer Janssen, „je hebt het best verdiend.” Met verdween hij weder in de richting van zijn eigen kantoor. Sprakeloos van verbazing hadden de collega’s het aangehoord. „Je bent toch een gelukskind,” zei Silleman, en er was een bedekte nijdigheid in zijn toon. „Nou, of-ie,” beaamde Reeders, en zijn gebruikelijke deftigheid werd een wijle overschaduwd door sombere ijverzucht. Hermans zei, naar gewoonte, niets, maar zijn gelaat was niet ongelijk aan een zegeteeken. Met popelend hart verbeidde hij het tijdstip, 'waarop zijn patroon hem in zijn privé-kantoor de gesloten enveloppe met de stoffelijke blijken ...... van bankpapier overhandigen zou, mèt of zonder toespraak. Als het bankpapier er maar was, kon de toespraak achterwege blijven. Dat had hij toch maar eens klaargespeeld met betrekkelijk weinig kosten. Drie NEDERLANDERS IN AMERIKA GEHULDIGD. Ter gelegenheid van de sluiting der Panama Pacific Internationale Tentoonstelling, is de Nederlandsche Regeeringscommissaris bij deze tentoonstelling en zijn vrouw, door den Raad van Commissarissen gehuldigd. De lofrede werd uitgesproken door Albert Thirman, Comm.-Gen. van Frankrijk. Een prachtig bronzen beeld van den Belgischen beeldhouwer Marnix d’Haveloose werd den Nederlandschen vertegenwoordiger, zijn vrouw een bloemenmand aangeboden. ’T VERTREK VAN Prof. KOCH NAAR BERGEN. Verleden week is prof. Koch, die de leiding van de Nederlandsche ambulance, die onlangs naar Rusland is vertrokken (zie de foto in een onzer vorige nummers), zal overnemen, naar Bergen afgereisd om vandaar Petrograd te bereiken. Onze foto geeft prof. Koch, zijn bekenden een laatst vaarwel toewuivend. „SAUL’S VERWERPING” IN HET O PEN LUCHT-TH EATER TE VALKENBURG. Op Vrijdag 30 Juni is het Openlucht-Theater te Valkenburg op officieele wijze ingewijd met de opvoering van het bijbelsch drama van A. H. J. van Delft, getiteld: „Saul’s Verwerping”. Onze foto geeft een scène uit het boeiende stuk weer. (foto Cohnen, Valkenburg). stadstelegrammen en een bloemstuk, dat hij feitelijk maar in huur had .... En niet voor één keer, maar voor alle volgende jubileum-dagen was de zaak in orde. De toekomst was verzekerd .... Nog vijf minuten. Nog vier. Nog drie. Nu nog twee. — Nu nog een .... Zoo, het was tijd. Nu langzaamopstaan, nietslaten merken van de binnenpret aan de collega’s die vol spanning hem volgden met de oogen. Daar stapte de gelukkige Hermans voort, geheel onbewogen naar het uiterlijk, — met uitzondering van zijn beenen dan, — om het loon te gaan ontvangen voor zijn toewijding en plichtsbetrachting, een loon, dat te zoeter smaken zou wijl hijzelf het zich door wijs beleid en scherpzinnigheid verzekerd had ....... Hij mocht echter uiterlijk onbewogen zijn, geheel van zenuwachtigheid was hij niet vrij te pleiten. Toen hij voor de deur van het privé-kantoor stond, beefde de gereedgehouden hand dermate, dat zij reeds van zelf op de deur geklopt had, ofschoon hij nog liever eenige seconden had willen wachten om zich wat te versterken. „Binnen,” klonk de stem van den patroon. Hermans trad binnen. Blijde en hoopvol was reeds dadelijk zijn blik gevestigd op het gelaat van den patroon, die nu wel dadelijk voor den draad zou komen met toesprak en bankbiljetten. De bankbiljetten waren reeds in gereedheid •; dat bemerkte Hermans dadelijk; op de tafel lag tenminste een enveloppe. De toespraak kwam nu ook. Maar een andere, een heel andere dan hij verwacht had. „U bent vandaag twaalf en een half jaar hier in betrekking niet waar ?”> zoo ving de patroon aan, en zijn toon was snijdend sarcastisch. Hermans dacht dat hij het aflei. Hij stikte bijna van den plotselingen schrik. „Ja .... mijnheer, .... ”stamelde hij, „tenminste ...” „Wat tenminste?” snauwde de patroon. „Tenminste .... als .... u het goedvindt,” zuchtte de beproefde jubilaris. „Nou dan, ik vind het niet goed. Ik vind het heelemaal niet goed. En het is ook niet goed. Ik heb uw sollicitatiebrief eens opgezocht. Hier is hij. (Een driftige greep naar de enveloppe, waarin Hermans ten onrechte de stoffelijke bewijzen vermoed had, bracht den brief te voorschijn) Den hoeveelsten hebben we vandaag, mijnheer?” Hermans perste zijn brein uit, dat zeer in het ongereede was geraakt. Een hulpelooze blik op den wandkalender hielp hem echter aan den datum. — ,,Het is de tiende vandaag, mijnheer.” „Juist, het is de tiende. En watstaat hier ?” (Gestreng wees de vinger op den inmiddels opengevouwen sollicitatiebrief.) „Vier en twintig September,” blies Hermans zoo bevend en zoo zacht alsof het zijn laatste ademtocht was. „Juist, vier en twintig,” concludeerde de patroon, „u bent dus veertien dagen te vroeg. U tracht mij erin te laten loopen. Welnu, mijnheer, laat me u zeggen, dat ik er niet bij u inloop, maar dat u er eerder bij mij uitloopt. Dat is iets anders. En laat mij u tegelijk meedeelen, dat ik niets voor dergelijke malligheden als jubilea van zooveel jaar voel, niet voor 12^ en niet voor 25, en niet voor 50, of 100, niets, niets. Dus dat u bij mij niet meer behoeft aan te komen. U kunt al uw aanstaande jubileums dus uit uw hoofd e zetten. Ik doe het ook. Adieu.” In zijn namelooze verwarring mompelde Hermans nog iets van : „dat hij het wel veertien dagen wilde uitstellen, tot den juisten datum. Maar de patroon zette zijn gebrabbel stop met een tweede „adieu.” Ontdaan verliet de gewaande jubilaris het vertrek, om op zijn plaats achter zijn rekening-courant-boekde tekortkomingen van zijn eigen rekenkunst te overpeinzen. Stokdoof voor de vragen en uitroepen zijner collega’s zat hij met een lang gezicht tot het tijd van koffiedrinken was achter de telegrammen, de rosé rozen, blauwe vergeet-mij-nieten, en groene linten. Maar toen allen terugkeerden na een uur, waren het bloemstuk en de telegrammen van den lessenaar op onnaspeurlijke wijze verdwenen, en daarmee de eerste en ook de laatste stoffelijke bewijzen van eenig jubileum ten kantore dezer firma.
PDF