Panorama

Blad 
 van 2380
Records 2486 tot 2490 van 11897
Nummer
1916, nr. 47, 14 juni 1916
Blad
06
Tekst
PANORAMA .6 TENTOONSTELLING Willem van riet Grafische Kunstenaars, W at blijft het toch ’n altijd nieuwen een steeds groot genoegen om etsen te bekijken. Vooropgesteld dat hun maker zijn werk en zijn kunst verstaat. Telkens ziet men er iets anders in, leert men de oneindige variaties van de techniek en de uitbeeldingsmogelijkheid bewonderen. Er zijn menschen die beweren, dat een ets te eentonig is en die aquarel, pastel of schilderij verkiezen omdat zij kleurenrijk zijn. Voor hem die een ets goed weet te bezien, is zelfs een niet in kleuren gedrukt blad niet eentonig, hij ziet er alle nuances iri, welke de verdiepte lijn weet weer te geven, alle afwisselingen van licht en donker, welke het origineel, dat den kunstenaar tot inspiratie diende, zijn aantrekkelijkheid gaf. Ik blijf daarom bij mijn beweren, reeds vroeger in ,,Panorama” geuit, dat er geen betere raad aan een kunstzinnig mensch te geven is, dan: leg een verzameling van etsen aan. Zij zal u geen vermogen kosten (er zijn al heel aardige etsjes voor / 4.-— te koop en de waarde van de ets ligt niet in de grootte!), gij kunt de ets ingelijst aan uw / wand hangen of in eer portefeuille bij elkaar brengen en dan in uw gemakkelijken stoel gezeten bekijken. Kortom, een etsenVerzameling is een bron van velerlei en edel genoegen. * * * De ets biedt u een eindelooze variatie. I k durf volhouden wat ik beweerde en ik heb er de bewijzen voor. De Vlaamsche kunstschilder en etser Willem van Riet, wiens werk in den kunsthandelBrandei, thans gevestigd Vos ei Tuinstraat 3, Den Haag, en het filiaal dezer firma, Galerij 9, te Scheveningen, geëxposeerd is, gaf er mij weer de zekerheid van. Van Riet heeft een zeer bijzondere wijze van de plaat te behandelen. Vooral zijn portretetsen in hun breeden magestralen opzet imponeeren. Doch ook in de kleurenetsen toont hij zich een machtig-kunnend artist. Wij hebben hier de voortbrengselen van zijn kunst verkleind moeten weergeven, doch hopen dat deze reproducties onzen lezers van de scheppingskracht van dezen Vlaamschen artist de overtuiging geven zullen. Een vriend van Van Riet, die hem in de goede dagen van weleer in Vlaanderen aan het werk zag, schrijft mij: Hoewel zeer varieerend in zijn werk, zijn toch de geliefkoosde onderwerpen van Van Riet stille hoekjes, rustige plekjes, verlaten straten en oude stadswijken. In deze tafereelen weet hij al zijn temperament en fijngevoeligheid te leggen. De weemoed, droefheid en verlatenheid worden er tot poëzie in geïdealiseerd. Diezelfde zachte, treurige stemming vindt men in de ietwat ziekelijke of lijdende uitdrukking van het portret van Mej. X. Deze fijne crayon-teekening getuigt weder van bijzondere voorliefde van den teexenaar voor subtiele, innige, en vooral natuurgetrouwe afwerking. Hoe gaarne had ik u ook ter reproductie gegeven zijn ,,Kinderxopje met de Narcissen”, een zijner meest eenvoudige als opvatting, doch best geslaagde teekeningen. Een bezoek aan Van Riet’s werken is een kennismaking met een van Vlaanderens beste Het is te hopen dat deNoord-Neder- 1 anders dezen raad van den Zuidelijken broederwillen opvolgen. Ik voor mij durf hem ten volle te onderschrijven. Uit de hierbij afgeheelde reproducties is reeds terstond op te maken, dat Van Riet een veelzijdig en veelbelovend kunstenaar is. Breede opvatting, fijne uitvoering, getrouwe weergave zijn Van Riet’s grootste hoedanigheden. Dank zij een hem geheel eigen techniek, behaalt hij in zijn etsen de meest verrassende en schitterende effecten. Hoe karaktervol en gelijkend zijn die koppen van Hendrik Gonscience en Peter Benoit. Wat een licht en schakeeringen heeft de kunstenaar daarin verkregen. Zij behooren ongetwijfeld tot de meest geslaagde portretten, die ik ooit in een ets geleverd zag. Met een opwekking om de expositie te gaan zien, willen wij deze beschouwing eindigen. L. E. KOS.
PDF
Nummer
1916, nr. 47, 14 juni 1916
Blad
07
Tekst
7, Illustratie uit: „Wimmie op de Wandeling”. (Teekening van B. Midderigh-Bokhorst). ille kleuters van de bewaarschool stonden in een kring en zongen een liedje. In een wijderen kring er omheen, langs de muren van de kamer, zaten de genietende mama’s het schouwspel aan te glunderen. Was het dan ook geen feest om te zien en te hooren, al die min of meer verlegen snuitjes., en die onhandige gebaartjes, die het gezongen woord begeleiden; en het liedje, dat in-lieve liedje, van een weidje en een stroomend beekje en zóó’n klein huisje? Bij ,,weidje” werd er zoo wat vaag over den grond gewezen, bij ,,stroomend” wuifden de handjes een poosje heen en weer, en bij „zóó klein” wezen de poezele vingertjes een afstandje, waar nog geen hazelnoot had tusschen gekund. Het was het zuiverste Cate Greenaway-tafereeltje dat men zich denken kan, en het woord snoezig was dan ook bij de moeders niet van de lippen. Maar de zoete, ronde kindergezichten stonden vrij onnoozel; de rond geopende mondjes zongen, maar de oogen waren afgedwaald, als zochten ze iets, waar het plezierig was, naar te kijken, een vlieg, die op Juf’s neus zou gaan zitten, of zoo iets, en Jantje was zelfs zoo aan ’t droomen, dat hij bij „stroomen” vergat te wuiven, en daardoor een stompje van zijn buurmannetje opliep. O, het was het zuiverste Cate Greenaway-tafereeltje, en daarom voor de moeders een zuiver genot, maar voor de kinderen — zoo nietszeggend als men het zich maar denken kan. Hoe vreeselijk kunnen de ouderen zich toch vergissen, in hetgeen de kinderen belangrijk of Illustratie uit: „The Wise Book”. (Teekening van Millicent Sowerby. prettig vinden. Het schijnt zoo moeilijk te zijn, zich in die eerste kinderjaren in te denken, en wanneer we rekenen, naar wat wij zelf kinderlijk zouden vinden, hebben we het meestal glad verkeerd. Hoe onverwacht leek daardoor het doen van hun jongen aan de ouders, die hem op zijn vierden verjaardag allerlei kostbaar speelgoed hadden gegeven, en die moesten aanzien, dat al dat moois door hun lieveling in een hoek werd vergeten, om aan het touwtje te trekken van twee worstelende, kartonnen hompelmannetjes, waarmee de een of andere arme bloedverwante hem had bedacht. En hoe echt waar is het antwoord van den blozenden boerenbengel, uit het roeipartijtje van ,,Pieter Stastok”, wanneer een oude juffrouw hem met haar zoeterig gepraat over snoezige eendjes en doddige diertjes onderhoudt. De jongen zwijgt lang en zegt niets, als vroeg hij zich af, waarom die dame toch zoo raar praatte, maar opeens komt er zonder den minsten samenhang met het vorige uit: „onze zeug het ’ebigd”. „Onze zeug het ’ebigd”, dat is uit het leven gegrepen, dat begreep hij, en dat vond hij belangrijk. Het zou te overdreven zijn, dit kernachtige zinnetje als type te willen nemen voor den geestelijken kost, dien we onzen kinderen zouden moeten voorzetten. Maar in die richting zou het toch eerder moeten gaan. Welk een gezond verschil zou dat geven met al het over-verfijnde, dat hun inde laatste jaren wordt opgedrongen. Zie alleen de prentenboeken, waarvan er tegenwoordig nog slechts één soort denkbaar schijnt te zijn. Zie al die teere plaatjes! Hoe meesterlijk geven ze weer, wat wij volwassenen aardig vinden aan onze kleuters. Teekening van T. van Hoytema uit: „Het leelijke jonge eendje”. liet xijn flinke I; indors diegt* bobt» xel de voorname Kend, be« halve dat eenejong, dat is i»«et erg meegevallen, ik wilde wel datje het kon «verhakken. Dat gaat niel. uwe hoogheid zei de moeder, hij is wel niet mooi, maar hij heelt toch een goed hart . daarbij is hij een manneke en daarvoor hindert het zoo erg niet en daarop streek ze zijn veertjes glad, Doe nu maar of je thuis «ijl, zei do voorname Kond en alsje eens een Palingkop vindt, breng hem dan hij «iQ. Het is de kinderlijke bevalligheid, het argeloos gedoe, het zoet gebabbel, vastgezet door kunstenaars, die er oog en hart voor hadden, en die kleur en lijn in wonderlijke harmonie hebben weten te brengen met zooveel teers. Het is niet te verwonderen, dat het grootendeels vrouwelijke artisten waren, die zich dit onderwerp eigen maakten: met haar zachtere natuur was het haar vooral toevertrouwd weer te geven, wat ons ouderen een miniatuurwereldje lijkt. Met Rie Cramer als baanbreekster heeft deze kinderprentkunst ook in ons land een breede vlucht genomen. Dat ze, aan zulke handen toevertrouwd, op een hoog artistiek peil is gekomen, bewijst ieder plaatje opnieuw, maar of men er het doel mee bereiken zal, dat men beoogt, n.1. de ontwikkeling van den kunstzin bij het kind, is lang niet zeker. Er bestaat zelfs een gevaar in het opdringen van een booge kunstopvatting als deze, die voor kinderen niet bevattelijk kan zijn, het gevaar, dat ze, van een opgedrongen, te groote verfijning, in het andere uiterste terugvallen. Wat is het, dat een kind in zijn omgeving treft? Het typeerende, het overdrevene. „Wat heeft die meneer een grooten neus”, of „moeder, waarom heeft die dame zoo’n bult?”, zijn zinnetjes, die heel natuurlijk klinken in een kindermond. Bij de opvoeding van het kind moet er opbouwend te*werk worden gegaan, en dus de smaak vanaf het begin in den geest van het kind worden geleid; daarom PANORAMA Illustratie uit: „Wimmie op de Wandeling”. (Teekening van B. Midderigh-Bokhorst). zijn er andere prenten noodig, om zijn kunstzin te ontwikkelen. Wat daarvoor op het oogenblik wordt uitgegeven, zijn veelmeer prentenboeken voor volwassenen: het kind zelf is zich geheel onbewust van al het liefs, dat ons zoo bekoort, en heeft daar ook geen oog voor. Hoytema’s illustraties bij „Het leelijke jonge eendje” van Andersen, is een van de weinige boeken, die ik ken, die bet kind al het fantastische te zien geeft, wat het zich, bij het hooren van zijn geliefkoosde vertellingen voor den geest moet halen, zoowel in kleur als in teekening: met deze platen voor oogen moet het den kinderen in ’t geheel niet meer verwonderen, dat de dieren een eender gemoedsleven hebben als zij zelf en de personen uit hun omgeving. Dit is frissche kinderlijke kunst, die zijn smaak eerder zal ontwikkelen dan de al te gestyleerde zelfportretjes, waarin het kind zichzelf nooit kan weervinden, omdat het te onnatuurlijk braveHendrik-achtig is. Laten we dus de kinderprentkunst weer tot het gezondere terugbrengen, anders zult ge het moeten beleven, dat uw kind op een goeden dag, als welkom contrast van al dat waterig fijne, verheugd grijpt naar een schreeuwerig gekleurde reclameplaat met de een of andere groteske pop erop, daar zijn dikke vingertjes op drukt, en als het „Eureka” verkondigt: „Pappa!” H. S. Illustratie uit: „Spreekwoorden. 2”. (Teekening van Bas van der Veer). KINDERPRENTEN
PDF
Nummer
1916, nr. 47, 14 juni 1916
Blad
08
Tekst
8 PANORAMA De Kapel van het Valkhoff. De voorgevel van het Stadhuis. Het Valkhoff. In het Cronen De Wallen van Typisch en NIJME
PDF
Nummer
1916, nr. 47, 14 juni 1916
Blad
09
Tekst
KMA, 1 JUNI 1916 t Cronenburgerpark. Achter de St.-Stefanuskerk, De Rotspartij in het Cronenburgerpark. Binnenzijde van den Kerkboog. Typisch en Pittoresk Nijmegen
PDF
Nummer
1916, nr. 47, 14 juni 1916
Blad
10
Tekst
PANORAMA 10 (Een verhaal van Pinksteren Twee). Verleden week herdacht de Algemeene Nederlandsche Typografenbond met een serie feestelijkheden het feit dat hij voor 50 jaar we genomen tijdens de receptie in Parkzicht te Amsterdam, waarbij vertegenwoordigers van alle groote vakbonden uit Nederland, Patroonsorganisaties in het Grafisch bedrijf tegenwoordig waren. 5O-JARIG JUBILEUM ALG. NED. TYPOGRAFENBOND. werd opgericht. — Onze foto werd benevens afgevaardigden uit de {foto D. van Kreveld.) G een vuiltje an de lucht, moe”, constateerde de oude Hulle, als hij, het lancaster rolgordijn wat opzij kreukelend, omhoog had gekeken naar het uitspansel, of althans naar het smalle reepje lucht, dat door de hooge topgevels van hun straatje voor hen was afgesneden van het eindelooze uitspansel des hemels. „Late we óók es boffe”, klonk vanuit de nachtdonkere bedstee de nog wat gevoileerde slaap-stem van zijn echtgenoote, en terwijl men het dof geluid vernam van een weeke massa, die zich omkeerde, — dat was zij zelf — vroeg de stem geeuwerig: „Hoe laat hebbe we et in de wereld ?” De man, gelijk een ongeschoren schaap van boven tot onder met witte wol bekleed, geeuw de eens, kuierde naar den ’ schoorsteenmantel en las den tijd van het wekkertje. „Het is bij viere”, deelde hij haar mee, „kom er dus maar uit, al mot ik zegge, dat et meer dan erg is om deze tijd. . . Pinksteren Twee of niet. . „Wat mot, dat mot”, besloot de vrouw kordaat, en heesch haar omvangrijk lichaam ten bedde uit. Hij had het gordijn een beetje opgetrokken, een smal kiertje maar, want je kon nooit weten met inkijken van den overkant, al was het nog vroeg. Een bleek morgenlicht sijpelde in het arme vertrekje binnen. „Wat ’n gek gezicht, hè, zoo vroeg,”. . . deed de vrouw, bevreemd om zich heen turend met nog halftoeë oogen. „Nou,” beaamde hij nurksch, en hij schoot met een boos gezichtzijn pantalon aan, „nou, et is me ’n vertooning. Afijn ’t is voor de kindere, maar anders had ik er van m’n leve niet opgekomme. Et is godgeklaagd, midden in de nacht.” „Ga ze maar roepe eerst”, zei de vrouw, „anders loope we die andere mallen nog mis. Om vijf uur op de brug voor et station. En ’t is ’n heel end loope.” Hij deed wat hem gevraagd werd, sloop, aldoor verwonderd rondziend, door het schemerlichte portaaltje de zoldertrap op, en klopte dan op een deur. „Meissies, opstaan, et is tijd”, zei hij niet overvrindelijk. Hij moest zijn waarschuwing herhalen voor de meisjes eruit kwamen. „Legge jullie nou niet te seure,” zei hij korzelig, „et begint pas. Jullie kenne me de heele dag nog vervelen. . . . Schiet nou maar op.” „Et wordt de langste dagvan m’n leven, vandaag,” mopperde hij, beneden gekomen. ,,De langste, en ... de gezondste,” voegdehij erschamper aan toe, „want de buitenlucht zal me vandaag niet in m’n kleere gaan zitte.” „’n Mens mot alles meemake,” troostte ze, terwijl ze in ’n dik pak rokken stapte, „als je op onze leeftijd ben, motje toch ook es kenne meeprate van dauwtrappe.” „Jammer, dat je d’r voor na buite mot; ik wou, dat het in bed kon gebeure”, klaagde hij. Zoo, hij wat moppe- , rend en zanikend, zij j hem vertroostend met j haar levenswijsheid, vorderden de echtelieden met hun toilet, en toen de meisjes even over half vijf kant en klaar beneden kwamen, troffen zij hun ouders zoo | goed als reisvaardig ! aan : Vader in zijn gekleede pak en met een wit boordje om denpezigen hals, den ouderwet- ] schen cilinderhoed op de 1 natte, versch gekamde 1 ___________________________ haren ; moeder in haar zwarte jurk van de zilveren bruiloft, den smallen hooggekuifden kapothoed op het ronde dikke hoofd, de vette knurfjes van handen in nauwe handschoenen saamgeperst. Met een blik van trots en zelfvoldoening monsterden de ouders de meisjes eens, de achttienjarige Toosje, die een wit neteldoek jurkje droeg, dat door haar zelf was gemaakt; de zestienjarige Jaantje, die in een hardrose japonnetje stak, een geschenk van de mevrouw, bij wie zij diende. De zomerhoedjes van vorig jaar stonden daar nog heel netjes bij. De moeder HET CONGRES VAN DEN CHEMIGRAFENBOND. De deelnemers aan het op 1 Juni in Parkzicht te Amsterdam gehouden congres van den Algemeenen Nederl. Litho Foto- en Chemi- (foto D. van Kreveld.) knikte dan eens tevreden. „Net twee echte jongejuffrouwe”, luidde haar diagnose. De moeder en de meisjes prutsten nog wat, een speldje hier en een beetje verschikken daar, dan werd een glaasje water en melk gedronken, want thee zetten hadden zij de moeite niet waard gevonden, en daarna stommelde het gezelschap de drie steile trappen af naar den beganen grond van het straatje. De meisjes wandelden nu gearmd voorop, de ouders, niet minder gearmd, volgden. „Leutig, hè, zoo vroeg”, deed Jaantje tot haar zuster. En deze beaamde haar vreugde. Maar de vader was nog niet de ongewone daad van zijn vroege opstaan te boven. „Et G. F. STEINBACH. L.. LEOPOLD.t Onder talrijke blijken van belangstelling herdacht de heer G. F. STEINBACH te Amsterdam zijn 40-jarig ambtsjubileum als onderwijzer aan de Reguliersschool aldaar. — De vorige week is op 78-jarigen leeftijd overleden de heer L. LEOPOLD, sedert vele jaren directeur van de RijksKweekschool voor onderwijzers te Groningen. lijkt na niks,” hoonde hij luidruchtig, „jullie zoue’n fatsoendelik man tot nachtwandelaar verlage.” „Spaar je zenuwe, mens,” hoonde de moeder, „en maak geen volksverzameling.” .... Voor dit laatste behoefde geen vrees te bestaan, want in de buurt was er geen mensch te bekennen. grafenbond. „Het is niet erg druk”, opperde Toosje dan ook. „Neen, dat zal wel,” bromde devader, „wijbennedeeenige zotte hier in de heele buurt.” „Nou, nou,” suste de moeder, „dat zal je straks niet zegge als we buite zijn ; de meeste zijn er nog vroeger bij geweest dan wij.” „Mooi, mooi; afijn buurmans leed verzacht”, pruttelde de vader. Tot zijn verontschuldiging diene, dat de man zijn geheele leven in ’n nauw straatje van de volkrijke arbeiderswijk had gewoond, dat hij een baantje had als loopknecht in een magazijn, waar hij nooit eerder dan negen uur eiken morgen present behoefde te wezen ; dat hij zijn dag temidden van het rumoerige groote-stadsverkeer sleet, en daaraan zeer verslaafd wras ; dat hij op de Zondagen met Vrouw en kinderen slechts de drukke hoofdstraten, waar hij in de week sloofde, genietend bedaard doorwandelde, tartend langzaam als om zich te rehabiliteeren ; dat hij in één woord een hartstochtelijk stedeling was, zich nimmer verzadigen kon aan den aanblik van de volten, en niet meer genoot dan wanneer hij de krioelende menigte kliefde, zoo als een zwemmer, de wilde baren. Zijn vrouw had, zooals dat behoorlijk en verklaarbaar is, dezelfde liefhebberijen als haar echtgenoot; de kinderen volgden hun ouders in hun gewoonten en smaak zonder zich rekenschap van een en ander te geven. Kort en goed : Er was in het gezin Hulle eensgezindheid, meerdan frissche lucht. En nu dauwtrappen, zoo maar ineens. Een gebeurtenis van belang voor het stadsminnende gezin. Het was zoo gegaan. Verbeek, winkelknecht in hetzelfde magazijn, was op het denkbeeld gekomen, ook eens te gaan dauwtrappen op Pinksteren Twee. Hij had aldoor in vrijwel dezelfde omstandigheden geleefd als Hulle, maar de kinderen — hij had er drie — hadden, zooals hij het noemde, net zoolang aan zijn kop gezanikt, tot hij het hun beloofd had. Maar met kinderen was maarmet kinderen, hè. Als Hulle en zijn vrouw nu ook eens meegingen, fiat, dan hadden de groote-menschen en de kinderen van allebei de huishoudens aanspraak aan elkaar. Hulle had er wel ooren naar, — voor de kinderen dan, want hijzelf wilde wel bekennen, dat hij niet van het buiten-wandelen hield ; en daar dit ook precies Verbeek’s idee was, kwam men tot een afspraak, ’n Mensch leefde dan toch niet alleen voor z’n eigen ; tenminste ’n mensch, die kinderen had. Dus: voorstellen thuis. Beraadslagingen. Goed gekeurd. De kinderen blij. De ouders berustend. Zich opofferend eigenlijk. ... En zoo kuierden de beide gezinnen dan in den vroegen morgen van Pinksteren Twee naar de brug voor het station om tegen vijf uur mekander te treffen, en gezamenlijk de Meer in te wandelen. De Hulle’s zijn er het eerst. „Als et ’n beetje wil, legge die luiaards nog onder de wol,” moppert vaderHulle, ,,maarze hoeve niet te denke, dat ik de slapers zal gaan wakker porre. Als ze er over vijf minute niet zijn, kenne ze zonder mij den boer op. Dat ken ik op ’n briefie geve.” „Ze zalle wel dadelik komme,” sust de Moeder, „in elk geval zijn zij de luilak, en trakteere ze.” „Ja, op puntstukke”. . . . juicht Jaantje. „Op gevulde koeke”. . . . jubelt Toos. „En voor mij ’n zoet slokkie”, zegt moeder. „Daar komme de luie merakels anbaggere,” signaleert de _______ ________ _____. vader, terwijl hij naar een groepje van vijf menschen in een zijstraat wees, „welzeker, haast je langzaam. Stappie voor stappie, hoor, wat ’n luie ellendelinge. Wat ’n dagdieve.” „Stil toch,” vermaant de moeder, „stil toch voor de kinderen.” Maar die zijn de anderen al tegemoet geloopen. Even later heeft de begroeting plaats, en nadat de gezelschappen in elkander zijn opgelost, wordt de tocht ondernomen. „Ik had je al opgegeve,” zegt Hulle tegen zijn collega, „als het vijf minute over vijve geworden was, hadden wij ’m gesmeerd. Geloof me maar.” „Nou-ou ?” twijfelt de aangesprokene. „Wat nou? Ja, zeker, nou. Ik ben geen schildwacht.” „Hij is met z’n verkeerde been uit bed gestapt, juffrouw”, zegt met een knipoogje naar Hulle’s echtgenoote de collega. „Ik geloof, dat hij altijd met allebei zijn beene tegelijk uit bed stapt”, antwoordt de echtgenoote, mallend om het pijnlijke zijner humeurigheid wat te verzachten. Het gezelschap is al kuierend de laatste huizen der stad genaderd, en komt nu aan een schoonen landweg. DE DAUWTRAPPERS
PDF
Blad 
 van 2380
Records 2486 tot 2490 van 11897