Panorama

Nummer	1916, nr. 30, 13 apr. 1916
Blad	07
Tekst	15 PANORAMA zwart is en nog minder van diens vrouw zijn. Ik hield de ontdekking voor mij zelven, hechtte er nog niet zooveel waarde aan, omdat ze allicht van een of andere kat afkomstig konden zijn. De ongewone belangstelling die dat jonge mensch Wanninkvoor den diefstal aan den dag legde, trof mij, omdat zich dit psychologisch verschijnsel bij misdadigers meer voordoet. Hoe langer ik met hem sprak, hoe sterker mijn verdenking werd, en toen ik het aapje op zijn kamer zag, was mijn verdenking zekerheid geworden. Nu nog het bewijs.” „Dus die twee pakjes haar...” „Het eene pakje bevatte de haren van de toilettafel ; het andere die ik van mijn jas haalde, nadat ik de aap op mijn armen had gehad. Zooals je gezien .hebt, waren ze volkomen aan elkander gelijk, neen, meer dan dat, de foto’s doen duidelijk zien, dat ze van een dier zijn en niet van een mensch. Ze zijn nimmer geknipt. Klaarblijkelijk is de aap eenigen tijd in de kamer geweest en ik geloof dat ik weet hoe hij er in gekomen is.” EEN LEUK TAFEREELTJE. Een zeldzaamheid in de groote stad: moeder, dochter en begeleider op de wandeling, {foto Sijes) van het collier te hebben ontdaan. Voordat dit gebeurde, moest hij de hand op hem kunnen leggen. Het geluk was evenwel met ons, want toen de trein in Amsterdam stilhield, trok Meissen mij opeens van het portier terug en wees mij een heer in lichte overjas aan, die haastig onze coupé voorbij liep. Philip Wannink had met denzelfden trein gereisd. Wij spoedden ons eveneens naar den uitgang en Wannink stond juist op het punt op een tram te stappen, toen Meissen hem bij den arm greep. Ik heb nog nooit iemand zulk een verbaasd gezicht zien zetten. Hij deed alsof hij verheugd was, doch zijn ontsteld, doodsbleek gelaat was in tegenspraak met zijn woorden. Ik riep een rijtuig aan en toen wij gezeten waren, vertelde Meissen op fluisterenden toon wat wij wisten. De jongeling zag dat het spel verloren was en barstte in snikken uit. ONTHULLING BORSTBEELD PROF. MR. T. M. C. ASSER. Door het Algemeen Nederlandsch Comité tot stichting van een gedenkteeken voor wijlen Zijne Excellentie prof. mr. T. M. C. Asser, waren Zaterdagmiddag 8 April 'belangstellenden uitgenoodigd in het gebouw der Universi teit te Amsterdam om tegenwoordig te willen zijn bij de onthulling van een borstbeeld van genoemden hoogleeraar. Met een rede van den voorzitter van het comité, Staatsraad prof. mr. D. Josephus Jitta, werd het fraaie beeld, dat vervaardigd is door de bekwame hand van Odé, aan de gemeente Amsterdam aangeboden ter plaatsing in haar Universiteit. Onze foto links geeft de groep autoriteiten en genoodigden o.w. Mr. Van Leeuwen, burgem. Tellegen, Prof. Jitta, oud-min. Heemskerk en generaal Ophorst. Foto rechts: Het onthulde borstbeeld van prof. Asser. {foto's V.F.E.) „Wat is jouw theorie ?” vroeg ik, „Boven de deur bevindt zich een luchtkoker, die correspondeert op een gemeenschappelijken ventilator in den corridor. Het behoefde natuurlijk Wannink niet de minste moeite te kosten, den aap in den luchtkoker te zetten, waardoor het beest in de tegenovergestelde kamer komen kon. Daar kon hij zich langs de portière neerlaten. Wannink rekende er op dat de aap terstond het glinsterende voorwerp grijpen zou. Zijn gefluit, dat het dier onmiddellijk met zijn buit terugroepen moest, stoorde den aap in zijn maal, zoodat deze de doos chocolade vallen liet. Waardevriend, de dief is ongetwijfeld Philip Wannink en ik zal dadelijk een hartig woordje met het jonge mensch gaan spreken !” Hij verliet hierop de kamer en ik volgde hem naar de eetzaal. Meissen keek scherp de zaal rond, de heer Wanning was echter niet aanwezig. Ik zag wel zijn moeder zitten en wetende wat ik wist, had ik medelijden met de oude dame. Even later kwam Meissen. bij mij terug en fluisterde mij in ’t oor : „Hij is weg! De oude heer Wannink zegt mij dat zijn zoon voor zaken naar Amsterdam is. Hij is natuurlijk met het collier weg. Wij moeten hem dadelijk achterna. Pak je boeltje in, we hebben geen tijd te verliezen !” Ik liet mij dat geen tweemaal zeggen. Binnen twintig minuten vertrok de eerstvolgende trein. Meissen liet een taxi voorkomen en met behulp hiervan bereikten wij het station juist op het oogenblik dat de trein het perron binnenreed. Meissen’s gelaat stond ernstig. Zou de vogel hem ontglippen ? Wel is waar had hij vernomen waar de familie Wannink woonde, doch hij begreep dat de jongeling zich niet naar de ouderlijke woning zou begeven, alvorens zich DE HERV. KERK TE ALPHEN AAN DEN RIJN UITGEBRAND. De Herv. Kerk van Alphen aan den Rijn, door onvoorzichtigheid der loodgieters Vrijdag 7 April 1.1. geheel uitgebrand, dagteekende oorspronkelijk uit 1460 of daaromtrent. In 1619, toen een zware brand het dorp teisterde, ging het gebouw in vlammen op, doch werd met gebruikmaking van de oude zware pilaren en een gedeelte der muren, weder geheel opgebouwd. In 1716 werd ze opnieuw door het vuur aangetast, gelukkig werd deze brand spoedig gestuit en werd geen groote schade veroorzaakt. Bij den brand van Vrijdag 1,1. ging de oude fraaie preekstoel van 1624, de oude koorafsluiting van het midden der 17e eeuw en het orgel van 1815 geheel verloren. Eigenaardig is, (f dat de in 1619 geheel- gespaard gebleven sacristie ook thans betrekkelijk weinig heeft geleden. In de kerk lag de grafzerk van den gevoelvollen dichter Nierstrasz, met een vers van Tollens. „Ik had het noodig voor een vrouw .... een dame,” bekende hij eindelijk. „Ze is ouder dan ik en getrouwd,.... ongelukkig getrouwd. Sommigen noemen haar een avonturierster, maar .... ik heb haar lief. Ik had geld noodig, zag mevrouw Van Heeckeren het collier dragen en......... en dacht dat niemand Pompey zou verdenken.” „Jonge vriend,” zei Meissen bijna op hartelijken toon, „je hebt nog een lang leven voor je. Je bezit ouders en zusters die je liefhebben. Als zij dit wisten, wat zij eigenlijk behoorden te weten, wat zou er dan gebeuren, denk je ?” De jongeling beet op zijn lippen, maar antwoordde niet. „Luister,” ging Meissen voort. „Je bent op een gevaarlijk pad, doch ik wil trachten je nog te redden, ter wille van je ouders. Zweer mij dat je die vrouw nimmer zult terugzien en mijn vriend en ik zullen je eer en je toekomst redden door — te zwijgen.” Het jongemensch, onder den indruk van den ernst van het oogenblik, deed wat hem gevraagd werd en om te doen zien dat het hem- ernst was, noemde hij ons den naam van de vrouw. Hij heeft zijn belofte gehouden en mevrouw Van Heeckeren ontving den volgenden dag een pakketje, waarin het verloren gewaande collier zat.
PDF

Nummer	1916, nr. 30, 13 apr. 1916
Blad	08
Tekst	PANORAMA 16 ZESTIGJARIG BESTAAN „LITTERUS SACRUM”. Ter gelegenheid van haar zestigjarig bestaan op 1 April voerde de Leidsche Tooneelvereeniging „Litterus Sacrum” voor haar leden en introducé’s voor een overvollen schouwburg twee mooie costuumstukken op. Foto links: „Ik eet bij mijn moeder”, een Fransche éénacter; foto rechts: „Freuieke”, het bekende tooneelstuk van H. Roelvink. {foto's Jonker.) STRAATFI LM PJE HET SEIZOEN S oms zou je zweren, dat het in den zomer was,. . . . midden op den dag dan, als de zon schijnt. Nou ja, niet in de hondsdagen, maar toch al heel aardig op weg. Daar kuiert waarachtig door de volte al een individu zonder overjas. EEN GOUDEN JUBILEUM. Vrijdag 14 April zal de heer A. Fiet te Groningen den dag herdenken waarop hij voor 50 jaar zijn intrede deed in het tuinbouwvak. Thans is de heer Fiet hortuianus van den Groningschen Botanischen Tuin en redacteur van het weekblad „Floralia”. {foto D. v. Kreveld.) Maar vlak achter hem tippelt een juffrouwtje van boven tot onder in het bont gewikkeld ; veie ellen lange boa, reuzenmof, mantel en rok met bont afgezet. Wie nu een goede overjas heeft, ventileert die, al zat hij in de zon wat broeierig hè ; wie zijn pakje op beter taxeert dan zijn overjas, gaat in het pakje zonder verdere dekking uit, en riskeert een verkoudheid. Zijn we niet in het gevaarlijke seizoen, waarvan de Vaderlandsche dichter zoo griezelig schreef: ,,Nu legt men ’s avonds het flanellen borstkleed af, En staat verwonderd als men ’s morgens ligt in ’t graf.” Ja, wis en zeker, we zijn daarin. Afwisselend warm en koud, nat en droog, geen barometer ter wereld kan het meer bijhouden. Ik hoor dat die dat dan ook heelemaal niet meer probeert, en tengevolge daarvan den laatsten tijd dan ook niet meer au sérieux wordt genomen ... Op het plein hebben de café’s het erop gewaagd zonder barometer. De stoelen en tafeltjes staan buiten of er geen vuiltje aan de lucht is. Menschen zitten bij mekaar, rooken sigaren en drinken biertjes, kleintjes koffie, lummelen zoo’n beetje of hekelen de voorbijgangers. De zon stooft ze al lekkertjes, zoetjes-aan; het is zoo iets van zachtjes zeuren op een laag lichtje, zooals de huisvrouw het noemt. Op het trottoir passagieren de lanterfanteristen, en geloöven het wel. De koffiehuismenschen op de terrasjes kijken ernaar of het een reuzenfilm is, die voor hen afloopt. Het is allemaal klinkklare pleizierigheid. Het wordt voller. De tafeltjes raken bezet. Maar aan sommige zit er heelemaal éen persoon, wat onvoordeelig voor de kellners is en tukken adspiranten de oogen uitsteekt. „Is die stoel vrij, mijnheer?” — „Gaat uw gang, mijnheer;” — „Dank u.” — „Mooi weer, mijnheer.” — „Hm, dat houdt niet over.” —• „Nou-ou-ou?” „Neen, we houwen het weer niet droog.” En, waarlijk, de lucht wérkt. De zon zit al achter een grijzen nevel. En het duurt niet lang of die nevel is zoo dik en zoo grijs, dat hij wel van gewapend beton lijkt. En dan ineens, ineens begint het te. . . . hagelen. Ja, te hègelen. Het klettert op de straat. De korrels springen als knikkers weer terug, schermen van café’s worden neergelaten. Het plein is heelemaal veranderd. De menschen zijn onder luifels en schermen en in portieken gekropen, en staan dicht opeengepakt, malkander nog wat verwarmend, velen zonder mantel of demi, als geschoren schapen. Onnoozele bloejen worden in open witte zomerwagens door de kwaadgehumeurde moeders huistoe gesleurd, juffies in vliesdunne manteltjes beven als juffershondjes; open bakkies met opgezetten kap worden door koetsiers met opgezetten jaskraag voortgedreven, trams loopen met veel herrie in alle richtingen als menschen die van de zenuwen heelemaal de kluts kwijt zijn, en middenin op het leege J. A. C. P. GOO RISSEN. Den 16en April hoopt de heer J. A. C. P. GOORISSEN den dag te her denken, dat hij gedurende 25 jaar als besteller werkzaam is bij de Maatschappij tot Exploitatie van S.S. te Rotterdam (Maas). — Te Amsterdam is overleden de heer E. C. KORIJN, oprichter en directeur van de discontoen effectenbank aldaar. plein ziet men onverstoorbaar ernstig een wandelaar voortbewegen met een stroohoed op het zwaarbeproefde hoofd. Met ratelend gerommel slaat de hagel een roffel op het witte, harde, anachronisme. Ik . 25-JARIG BESTAAN DER CHRISTELIJKE SCHOOL. TE DIEREN. Verleden week was het 25 jaar geleden, dat de Christelijke School te Dieren werd geopend. Onze foto geeft het bestuur en personeel der jubileerende inrichting. {V.F.B.) SN ELWAN DÊLËN . {foto G. Kolbeek.) De deelnemers aan den Zondag j.1. door de Groningsche Ren- en Athletiekvereeniging uitgeschreven wedstrijd in snelwandelen. (X) De heer G. v. Tongeren, kampioen van Nederland, die den strijd met grooten voorsprong won. NEDERL. ROTOGRAVURE-MAATSCHAPPIJ, LEIDEN.
PDF

Nummer	1916, nr. 31, 17 apr. 1916
Blad	01
Tekst	No. 31 (42a) 17 APRIL 1916 AFZONDERLIJKE NUMMERS 7*/2 CENT ABONNEMENT P. KWARTAAL 26 NUMMERS f 1.50 PER WEEK 2 NUMMERS W VERSCHIJNT 12 CENT 2, MAAL PER W E EK A.W. SIJTHOFF'S uitgevers maatschappij- LEIDEN WILLIAM SHAKESPEARE 1616-1916 Het standbeeld voor William Shakespeare te Weimar (Duitschland) (Zie ook het artikel op pag. 2 en 3)
PDF

Nummer	1916, nr. 31, 17 apr. 1916
Blad	02
Tekst	PANORAMA 2 KONING JAN, Vierde Bedrijf, Eerste Tooneel, WILLIAM SHAKESPEARE. (De illustraties bij dit artikel zijn ontleend aan: „De Werken van Williatn Shakespeare", uitgave in drie deelen van A. W. Sijthoff's Uitgevers Maatschappij). P^^g^^3en 23sten April zal het 300 jaar geleden zijn, dat William Shakespeare, door velen — \|\| en niet ten onrechte — den grootsten dichter «k der wereld genoemd, in zijn geboorteplaats Stratford-on-Avon in Warwiekshire, overleed. Wanneer ook wij in dit feit, dat zeker over de geheele beschaafde wereld zal worden herdacht — er is bijna geen taal te noemen, waarin Shakespeare’s werken niet zijn overgezet — een aanleiding zien om dit geweldig en veelomvattend genie te herdenken, dan stellen wij ons allerminst voor hieronder een levensbeschrijving te geven of te trachten een korte karakteristiek van zijn talrijke werken te geven. Het eerste is een vrij ondankbare taak: van zijn leven zijn slechts weinig bijzonderheden bekend en het is zeer moeilijk, met eenige aanspraak op volledigheid of j uistheid, een biographie te schrijven; het tweede zou slechts getuigen van een groote geringschatting van zijn werken, waarvan alleen een diepgaande en ernstige critiek de roerende en prachtige schoonheid vermag aan te toonen. Shakespeare’s veelomvattend oeuvre toch is te vergelijken met een kunstig geslepen diamant, waarvan de schitterschoonheid slechts door een belichting aan alle zijden, tot haar recht komt. Met fragmenten uit de werken het onbegrensde talent van hun schepper te willen aantoonen, zou niet minder dwaas wezen, dan te trachten om door de scherf van een fraai gevormde en bewerkte vaas een indruk te geven van het voorwerp in zijn geheel. Wij willen dan ook volstaan met enkele biographische bijzonderheden, om voorts na te gaan, welke de invloeden zijn geweest, die van buitenaf op het genie-Shakespeare hebben ingewerkt. Want de tijd waarin de groote Engelsche dichter leefde, was er een van óp-, heren uitleving naar alle kanten, en zooals ROMEO EN JULIA, Derde Bedrijf, Vijfde Tooneel. VEEL GEMIN, GEEN GEWIN, Eerste Bedrijf, Tweede Tooneel. William Shakespeare :: 1616 -1916. :: KONING LEAR. DE GETEMDE FEEKS, Derde Bedrijf, Vijfde Tooneel. elke groote geest, als verheffend zich boven het geestelijk niveau zijner tijdgenooten, van een evolutie het meest direct den invloed ondergaat, zoo was ook de wedergeboorte van het individu en van de kunst, in den ontwikkelingsgang der volkeren de Renaissance genoemd, van grooten invloed op de wijze, waarop Shakespeare, hetgeen hij in zich voelde groeien, wat hij met zijn schier onbegrensde fantasie omdroomde of met zijn al-omvattende verbeeldingskracht wist te omvademen, en wat hij vermocht te knellen en kneden in zijn greep, voor tijdgenoot en nakomeling — indien van iemand, dan kan van hem gezegd worden, dat hij was van en voor alle tijden, zóo verMIDZOMERNACHTDROOM, Vierde Bedrijf, Eerste Tooneel. mocht hij het leven in zijn diepste en zuiverste innigheid te doorschouwen, doorproeven en wèer te geven — vereeuwigde. * * * In April 1564 uit een niet onbemiddelde boerenfamilie geboren, bezocht hij in zijn jeugd de voornaamste school van zijn geboorteplaats. Door den achteruitgang van zijns vaders zaken, en niet minder tengevolge van een op achttienjarigen leeftijd overijld gesloten huwelijk met de bijna acht jaar oudere Agnes Hathaway, was hij spoedig gedwongen in zijn eigen onderhoud te voorzien. In 1587 ging hij naar Londen, waar hij zich spoedig bij een tooneelgezelschap verdienstelijk maakte met het voor een opvoering be- en omwerken van oude stukken. Op deze wijze was hij tevens in de gelegenheid zijn talent te ontwikkelen en de noodige routine te verkrijgen, die hem later, als hij zijn eigen stukken gaat schrijven (1593), uitstekend te pas komt. Het geluk lachte hem in Londen toe: reeds in 1589 was hij lid van het Blackfriars-Theater, toen een der beste schouwburgen van Engelands hoofdstad. Zijn auteurschap en het optreden als tooneelspeler — hij moet een niet-onverdienstelijk acteur zijn geweest en vooral hebben uitgeblonken in de rol van den geest van Hamlets vader — wist hij in tien jaar tijds een klein vermogen te verwerven, dat hem in staat stelde, huis en grond te bezitten in zijn geboorteplaats, waar hij zich, nog in de volle kracht van zijn leven en erkend als de eerste dramaturg van zijn tijd, terugtrok. Omtrent de oorzaken van zijn dood is niets met zekerheid bekend. Den 25sten April werd hij begraven in de kerk te Stratford-on-Avon, waarin eveneens een gedenkteeken voor hem is opgericht. Hoe geweldig zijn drang en wil tot scheppen was, blijkt uit het feit, dat hij in een twintigtal jaren. een tijd,
PDF

Nummer	1916, nr. 31, 17 apr. 1916
Blad	03
Tekst	3 waarin hij veel moest repeteeren en optreden, een dertig a veertig stukken schreef, die nu nog de wereld met verbazing en ontzag vervullen. In 1623. verscheen de eerste (folio-)uitgave van zijn complete werken, met een begeleidend gedicht van Ben Jonson. Thans zijn z’n werken in bijna alle talen overgezet. Een uitstekende Nederlandsche vertaling, door Dr. L. A. J. Burgersdijk bewerkt, zag het licht bij A. W. Sijthoff's Uitg. Mij. De tijd waarin Shakespeare leefde, kenmerkte zich, zooals wij hierboven reeds zeiden, vooral door een uitbundige begeerte van het individu, om zich te willen uitleven, om te genieten, alles wat het leven den mensch aan genot schenken kan. DE KOOPMAN VAN VENETIË, Eerste Bedrijf, Derde Tooneel. Deze zucht tot leven, deze vreugde om het bestaan, was een gevolg en een nawerking van de Renaissance, die den mensch het besef van zijn persoonlijkheid, zijn gevoel van vrije eenheid, zonder beperking van welken kant dan ook, hergaf. Uitgegaan van Italië, waar in 1453 Grieksche geleerden de schatkamers van de Grieksche en Romeinsche klassieke beschaving hadden geopend voor de Westersche cultuur, breidde deze wederopleving van mensch, kunst en wetenschap zich verder naar het Westen uit en uitte zich in de verschillende landen al naar de geaardheid van de bevolking. In Italië zelf, de bakermat van deze beweging, ontaardde HAMLET, Derde Bedrijf, Vierde Tooneel. ze spoedig in een valsche levensbeschouwing, die, zonder eenigen ruggesteun in den Godsdienst, als hoogste doel het streven naar genot stelde. In Duitschland kwam door haar de Hervorming tot stand en in Frankrijk ontstond een overdreven zucht tot weelde. In Engeland uitte zich de Renaissance-geest dramatisch en vond in Shakespeare zijn culminatiepunt. Gansch die tijd van handelen, van doen, van die dronkenmakende vreugd en zucht tot leven, vond zijn vertolker in dezen grooten dramaturg, die met zijn groote menschenkennis, zijn weidschen blik en schitterende verbeelding den mensch tot in zijn diepst-innerlijk wist te doorschouwen en die wist weer te geven, wat er woelde en gistte in hem, en werkte aan zijn ondergang. Daarom kan men ook Shakespeare noemen een man van LADY MACBETH. zijn tijd, omdat we in zijn werken de tijdgeest als in een spiegel vinden weerkaatst. Maar we speuren er ook in het groot-menschelijke, dat is van alle tijden, want heeft niet altijd in den mensch, van zijn schepping af, de hartstocht gebarnd en gebrand, al waren vaak de omstandigheden oorzaak, dat zij zich niet naar buiten toonen kon en gedwongen was zichzelf te verteeren in hem? PANORAMA Ten slotte willen we nog met een enkel woord wijzen op den strijd, die de laatste jaren gevoerd wordt over het auteurschap van de werken, die algemeen op Shakespeare’s naam worden gezet. Reeds in 1848 werd door den Amerikaan J. C. Hart twijfel geopperd omtrent het auteurschap van Shakespeare KONING RICHARD II, Vierde Bedrijf, Vijfde Tooneel. en in 1856 beweerde Miss Delia Bacon in een Amerikaansch tijdschrift, dat de op zijn naam gaande werken eigenlijk geschreven waren door Lord Francis Bacon (later baron Verulam en burggraaf van St. Albans), die van 1561—1626 leefde, en dat Shakespeare ze alleen had omgewerkt voor ’t tooneel. Vooral in Amerika trok deze kwestie veel be langstelling en sindsdien is er een heele literatuur over dit vraagstuk ontstaan. Van de zijde der Baconisten is er echter geen enkel argument aangevoerd kunnen worden, dat afdoende bewees, dat Shakespeare niet de eigenlijke auteur zou zijn. DE VROOLIJKE VROUWTJES VAN W1NDS0R, Tweede Bedrijf, Eerste Tooneel. KONING HENDRIK V, Derde Bedrijf, Vierde Tooneel. 31 (42a)
PDF