Panorama

Nummer	1916, nr. 18, 2 mrt. 1916
Blad	08
Tekst	ik mocht hem niet langer stijven in zijn slecht heid ; beterschap was toch niet te wachten,,.. Wij, mijn vrouw en ik, hebben wat een verdriet gehad om de kinderen ; het heeft ons, die een materieelen welstand genoten en op onze hoeve een gelukkig leven konden hebben, ons heele bestaan vergald. Eindelijk stierf de moeder, en liet mij alleen met de herinnering aan al het doorstane leed. Alléén. Van de kinderen hoorde ik nooit iets meer sedert het sterven van hun moeder ; toen waren ze als prooivogels op hun moederlijk erfdeel aangevallen, om het in slechtheid te verkwisten. Ik was betrekkelijk gelukkig, omdat ik althans van hen niets vernam, en ik leefde mijn stille, sobere leven verder. Mijn bestaan op de eenzame hoeve was de eenige levenswijze naar mijn aard. Overdag had ik een ouden knecht, die mijn huishouden deed, hij melkte de paar koeien, maakte de stallen schoon, kookte het eten, en bediende me. Hij woonde met zijn vrouw in een tuinmanswoning niet ver van ons af. ’s Avonds ging hij naar huis, maar ’s morgens bijtijds was hij er weer om mijn ontbijt klaar te maken. En het mag vreemd klinken voor menschen die niet tevreden zijn voor ze gezelschap gevonden hebben, maar het pleizierigst vond ik het in huis, wanneer ook hij vertrokken was. Dan eerst leefde ik op, voelde ik me geheel vrij, kon ik me geheel met mezelven bezighouden. In de kleine wereld van mijn woonkamer zat ik den langen avond achtereen, zonder dat iemand of iets me afleidde, en dacht ik aan mijn voorbije leven, aan mijn /jeugd, aan mijn huwelijkstijd, aan mijn goede vrouw, aan mijn slechte kinderen, en aan het wonderlijke van dat alles. Veel heb ik geschreid, veel heb ik geleden bij het herdenken telkenmale, en toch. ... ik kon er niet van buiten, steeds maar weer de wonden van het verleden te openen, mezelf pijn te doen. Door niemand gehinderd, door niemands bijzijn beklemd. . . . zoo leefde ik eerst volkomen .... De tegenwoordigheid van menschen hinderde me ; wat had ik ook weinig goeds van de menschen ondervonden ; die mij het naast waren, hadden me een lang bestaan van louter lijden berokkend. Mijn eenzaamheid — met mijzelf samen — was mij in die avonden en nachten een bitter, bitter geluk. Ik kan het niet anders noemen. Ik leed soms zeer in mijn alleenheid, maar voor niets ter wereld had ik die alleenheid toch willen ruilen voor den dwazen, leegen omgang met vroolijke, pratende, lachende menschen, die mij vreemden waren.. . . .” Tot zoover gekomen, zuchtte de oude man diep, zijn dorre vingers rilden koortsig in de koele hand der jonge vrouw. Het was allengs donkerder en donkerder geworden. Het vertrek, het huis, de tuin, de gansche wereld leek langzaam weggezonken in een dal vol duisternis. „Willen we de lamp aansteken ?” vroeg de zoete stem der verpleegster. „Neen, neen, nu ben ik niet bang, nu ik met u spreek, PANORAMA Een zeldzaam décoratieve opname van het „Huis Ten Bosch” te’s-Gravenhage in de sneeuw. Rechts het vertrek waar H. K. H. Prinses Juliana dagelijks les krijgt. zuster”, antwoordde hij na eenig wachten snel, als tot zichzelven komend uit een benauwenden droom, — „toén wel. . . . toén wel. . . . toén in dien nacht, waarna ik niet meer alleen heb kunnen zijn. ... en me hier heb aangemeld, hier tusschen zooveel menschen, en ik van mijn bitterzoete eenzaamheid afstand gedaan heb.” „Luister, zuster”, deed hij fluisterend, en in den diepen schemer meende de verpleegster juist nog te zien, dat hij het hoofd oprichtte en met angstig gerekten hals roerloos kijkend rechtop zat — „luister, ik lag op mijn bed, toén. . . . toén dien nacht, denkend als gewoonlijk. Moe van het denken was ik in een vasten slaap gevallen. Ineens werd ik wakker. Waarvan kon dat zijn, zoo plotseling ? vroeg ik me af. Het was stil in de donkere slaapkamer. En toch leek het me of er geraas was geweest. Ik ging rechtop in mijn bed zitten, en luisterde, en hoorde niets, en ik voelde ineens als een ijzige kou de groote verlatenheid van mijn woning daar middenin de leege, zwarte akkers. Plotseling kraakte er iets, en dan was het weer stil. Met open mond zat ik te luisteren, mijn slagader in mijn keel bonsde. Mijn adem stokte, weer klonk het gekraak. — „Wie is daar ?” riep ik ineens, en mijn eigen stem joeg me schrik aan. Maar geen geluid klonk er meer. En nadat ik nog even geluisterd had, vond ik den durf om op te staan. Ik ben een oud man, maar ik heb wel moed. ... ik had wel moed. Ik zocht naar de lucifers op mijn bedtafel, maar hoorde tpen ineens stappen in de richting van de deur, die stappen waren snel maar heel zwaar. Ik kreeg ineens den inval om den dief den uitweg af te snijden, en liep hard vooruit langs den wand, maar mijn vooruitgestoken handen stuitten al op een lichaam. Ik was op het ergste voorbereid, en wilde den kerel aanvatten. Maar tot mijn ontzetting bood het lichaam geen weerstand, slap week het weg waar ik het heen duwde, en uit den mond klonk een stem door het donker, een stem vol afschuw, fluisterend, zuchtend bijna de woorden : „o, nee. . . .” Ik schrok zoo, dat ik den man losliet en achteruit week, mijn beenen trilden, het zweet brak uit al mijn poriën, een angst als een walg steeg mij naar de keel, en ik liet mij op een stoel, dien ik naast me voelde, neerzakken. De dief zuchtte diep, leek een poos te aarzelen, dan ijlde hij zonder zich in den weg te vergissen, de gang in, en rende door de straatdeur het huis uit. Ik hoorde het duidelijk, aldoor beweegloos op dien stoel zittend, zonder iets te doen, zonder één gebaar, één poging om hem te weerhouden, ja, zonder het licht aan te steken had ik hem laten begaan, want ik wilde hem niet weerhouden, ik wilde hem niet herkennen, ik wilde hem niet zien, ik wilde niet weten wie het was. ... of beter gezegd, ik wist het. Begrijpt u, begrijpt u? Ik wist het. Ik had de stem herkend ; het was mijn zoon...” In het nu volkomen duistere vertrek klonk een zeer lange trillende zucht, als van een bevrijding, nu het verhaal ten einde was, en een arme ziel zich ontlast had van een beklemmend geheim. „Arme, arme man,” deed zacht de zuster, en haar stem was als een eindelooze vrede. „Sinds dien nacht dorst ik niet meer alleen te blijven”, besloot de oude man, — „hij mocht nog eens terugkomen, en. . . . eens niét meer vluchten als ik hem betrapte. ...” „Het was toch niet goed, mijnheer Aertsen,” sprak de zuster, na een poos „u in eenzaamheid te kwellen met uwe gedachten ; het gezelschap van menschen is goed voor u. Ge zult het bemerken. Ge moet de menschen niet schuwen ; zij wenschen u geen kwaad. Hun omgang zal u eerder troost geven.” „Ze zijn niet allen als u.” „Meer dan ge denkt zijn als ik. En velen zijn béter.” „Neen, dat kan niet. ...” „Toch wel, ge moet in de menschen gelööven. ...” Aarzelend, pijnlijk den wrangen mond plooiend, zag hij haar aan. Zijn oogleden trilden. Dan ontspanden zich zijn barsche trekken. „Ik wil het beproeven”, zei hij, als overwonnen, „want al wat gij me zegt is goed.” En de stuursche en zwakke, in eenzaamheid verwilderde grijsaard voelde, dat hij het nu kunnen zou, en hij wierp een dankbaren blik naar het edele, goede gelaat der jonge vrouw tegenover hem. Een foto vol actie en leven: sneeuwballen-gooiende-kinderen. NEDERL, ROTOGRAVURE-MAATSCHAPPIJ, LEIDEN.
PDF

Nummer	1916, nr. 19, 6 mrt. 1916
Blad	01
Tekst	No. 19 (36a) 6 MAART 1916 AFZONDERLIJKE NUMMERS 7‘/2 CENT ABONNEMENT PER KWARTAAL 26 NUMMERS f 1.30 A . W . SIJTHOFF'S UI TGEVERS M AATSCH APPIJ - LESDEN Koningin Elizabeth van Roemenië is Donderdag 2 Maart te Boekarest tengevolge van een longontsteking overleden. Koningin Elizabeth, die van huis uit een prinses von Wied was en op 23 Dec. 1843 werd geboren, was een zeer begaafde vrouw, die talrijke schrifturen onder den schuilnaam Carmen Sylva de wereld inzond. Wij bieden onzen lezers hierbij een van haar jongste portretten aan, dat genomen werd op het graf van haar echtgenoot te Curtea de Arges, waar zij nog eenige weken vóór haar dood vertoefde. — Door de welwillendheid van den Roemeenschen Gezant bij ons Hof en de redactie van „De Kroniek” waren wij in de gelegenheid dit portret te reproduceeren. Carmen Sylva
PDF

Nummer	1916, nr. 19, 6 mrt. 1916
Blad	02
Tekst	PANORAMA 2 De Blauwe Schuit of het Narrenschip, char naval, waarvan volgens de meening van sommigen het woord Carnaval zou zijn afgeleid. VASTENAVOND-KLAP 03 DOOR FOLKLORUS ;gX^gJJ^astenavond ! . . . Carnaval I . . . Och, al wordt ;.0 de viering ervan ook dit jaar, evenals het vorge« °P hoog bevel verboden in de lustige stedekens ten Zuiden van den Moerdijk. . . . al zal de 'oppermacht van het militaire gezag QOk ^oen gelden in de plaatsen. waar de staat van beleg is afgekondigd en al zullen elders wellicht personen zijn. die met het oog op het arme Waterland, in hun betoogen hetzelfde zeggen als de extraordinaire vergadering van het gemeentebestuur van de Hage (Prinsenhage) op 9 Februari 1809 namelijk : „dat nadien de calamiteyten in welke zommige Gewesten van dit ryk door de overstrooming gedompeld zijn, niet voegsaam is te permitteeren. dat er by den aanstaanden Vastenavond zoodanige publique vermaaken plaats hebben als wel andere jaaren zyn toegestaan” .... toch zal ook thans niet de ondergang nabij zijn van het in Brabants hoofdstad gelegen ideale Oeteldonksche landje met „deszelfs watervrije moerassen en zandwoestijnen.” Want in komende, minder droeve tijden, zullen weer van heinde en verre de trouwe „gemintenoaren” en de vroolijke „vrollie” aan de ’s-Hertogenbossche „stoatie” tezamenstroomen, om hun bijval te betuigen met de „Aonspraok vaan den Burgervoajer vaan Oeteldonk tot Prins Amadeiro Ricosto di Carnavallo, Ridder van het Reksam” enz. enz., die met deszelfs doorluchtig gevolg weer zijn laarlij ksch vastenavondbezoek zal afleggen aan zijn ,,goej Oeteldonk”. dat. hoe ernstige tijden het thans ook beleeft, nimmer ten onder zal gaan zoolang er nog Peer van den Muggenheuvels bestaan. En elders zullen de tallooze bals masqué’s van Limburgia en andere vereenigingen weer de onwezenlijke pracht en luister van driedaagsche koningen en koninginnen, van vorsten en edele jonkvrouwen, van galante pages en stoere herauten brengen, naast de leutige vroolijkheid van ontelbare boertjes, veekooplui, clowns en domme Augusten. Dan zullen heele scharen narren, zotten en dwazen de vreugde en den jool van de straat brengen in besloten kringen. Want Carnaval en vastenavondpret laten zich door geen Het prachtige carnavalspakje van de katjeswilgen. De Vastenavondhu-lde door de Natuur aan de komende Lente gebracht. De Vastenavondzotjes in de bloemenwereld: sneeuwklokjes die inde Carnavalsdagen op het veld de Lente inluiden. besluit van hooger hand, zelfs niet door een herhaald bevel van den opperlegeraanvoerder, uit het volksbestaan ver- . drijven. Ze zijn en ze waren reeds voor eeuwen geworteld in het leven der menschheid en al is het strenge calvinisme er ook na een jarenlangen strijd in geslaagd het „Vastenavond-sot-loopen” naar Brabant en Limburg te verdringen, ook in Holland blijven ze toch voor menigeen nog het hoogtij van levenslust en vroolijkheid. De snaaksche wulpschheid komt dan in den mensch boven, de zotskap met de rinkelende schelletjes wordt opgezet en het masker voorgedaan. . . Maar in trouwe, wordt er niet achter dat mombakkes dikwijls meer de waarheid gezegd dan na het démasqué. ... als er een eind-is gekomen aan de Februari-zotheid ? Immers dan worden de fatsoenspakjes weer aangetrokken, zet men zijn gezicht weer in de plooi, die het meeste voordeel geeft, het langdurigst vriendschap met zijn portemonnaie houdt. . . is men plots weer terug in het dagelijksche leven, waarin men weer een jaar lang zijn spreken en lachen moet wikken en wegen, waarin men steeds in het oog heeft te houden de plaats, die men volgens rang en positie heeft in te nemen. Ge.treedt dan uit den iosbandigen jool, die spot met ai wat conventie heet, waar ge u frank en vrij wist, waar ge net zoo dwaas of net zoo ernstig kon zijn als het u verkoos, waar een verkondigde opinie dwars-in tegen die van uw chef u geen nadeelen bracht, u zelfs niet kwalijk werd genomen. . . en ge poogt u weer in het enge keurslijf te persen, dat nu eenmaal voor ieder onzer in deze ondermaansche samenleving van schijn en bedrog te nauw gemaakt schijnt te zijn. Dan zijt ge wel ..démasqué”, maar misschien toch nog meer gemaskerd, dan in uw zotste vastenavondpakje, dan in het meest fantastische travestie-costuum op Carnaval. Ziet, zoo eenmaal in het jaar, als de dagen reeds merkbaar lengen, de knoppen der seringen zwellen en de rozen al kleine toefjes blaadjes laten zien. als buiten de eerste sneeuwDe eierenslag op Vastenavond te Arequipa in Peru. klokjes bloeien, de „Vastenavondzotjes” in de bloemenwereld, dan krijgen de dolle heidensche godheden weer macht over ons gewaande cultuurmenschen, dan laten ze ons springen en dansen, gekken en zingen als slechts in de Carnavalsdagen mogelijk is. In alle landen en bij alle volken weten zij zich te handhaven, die oude in hun baard lachende góden. Gevlucht voor Christendom en beschaving, eischen ze eenmaal ’s jaars hun tol aan zotheid en dwaasheid van de menschheid. En de menschen. hoe netjes en braaf ze ook mogen zijn, ze willen dat offer wat graag brengen, ze begaan er zelfs daden voor, waartoe ze zich op gewone dagen ónmogelijk capabel achten. Ei de oude góden lachen maar steeds, want zij voor zich weten wel, dat de mensch van de 20ste eeuw zich aan hun dienst, der vroolijkheid gewijd —, al evenmin onttrekken kan als de oude Romeinen aan hun Saturnaliën of Bacchanaliën, als de Arcadische herders en herderinnetjes aan hun feest ter eere van Pan. En goedlachs vertellen ze elkaar de oolijkste geschiedenissen, die ieder jaar weer bewijzen, dat feestvieren eigenlijk in ieder mensch zit. dat niemand zich aan het zorgelooze pretmaken kan en wil onttrekken, dat ieder wel eens behoefte heeft zijn opgewektheid aan te vullen uit de kostelijke bron van het mal op Carnaval Het loopen en zingen met den rommelpot op Vastenavond. Een vaderlandsche 17e-eeuwsche voorstelling uit de dagen toen Vondel zijn Rommelpot van het Hanehot dichtte. en dat voor velen dit feest een lichtpunt is in een leven van heel een jaar ploeteren, van heel een jaar nauwgezet werken in de tredmolengang van kantoor, werkplaats of fabriek. Nimmer hebben die vroolijke, snaaksche godheden van de pret dan ook willen luisteren naar wat de ernstige mannen der zeventiende-eeuwsche ,,ware religie” tegen hen hebben verkondigd, nimmer hebben ze zich laten verbannen door schrikwekkende plakkaten en gewichtige ordonnantiën van Gomaristen of Arminianen. van Voetianen of andere strijders voor een geloofsleer zonder „superstitiën ende exorbitantië; ” Zelfs liet het veto van den gestrengen Walixh Sieuwerts, in 1604 neergeschreven in zijn „Roomsche Mysteriën” hen volkomen koud, want ze wisten maar al te goed dat zelfs „die, welcke haer ghereformeert noemen ende daer voor aenghesien willen syn” er niets in zagen om evenals ,,de Heydenen öp selve tydt als sy hare Bacchanalia” te houden, zich te vermaken „met allerley nerreye. sotternye, mommerie, dantsen, speelen. dronckenschap en gulsicheijt.” Ja. ze gingen van ouds nog veel verder, want „vele mans trecken dan niet alleen vrouwecleederen, ende vrouwen manscleederen aen, maer mismaecken hun verder met momaensichten ende hebben harpen, psalten, tamborynen, luyten, cyters, vedelen, duytsche fluyten, pypen ende wyn in haeren welleven, ende sien niet-zoo zucht Gaspar Coolhaes — op dat werc des Heeren ende hebben gheen acht op het geschapen syner handen.” Wat móeten die góden uit de Grieksche en Romeinsche, uit de Germaansche en Noorsche mythologie zich toch vroolijk gemaakt hebben over al dat geschrijf tegen de „paapsche stoutigheden.” Want zij toch wisten, dat in het begin van de Christelijke geschiedenis concilies, pausen en bisschoppen de vastenavondpret ten sterkste hadden verboden, omdat ze deze beschouwden als „een verfoeisel der Heidenen”, omdat ze den dag van vastenavond hielden voor „eenen Bacchus ende echte Baals- en Dagonsdagh.” Och, en al had men dan ook met behulp van den sterken arm, van schout en schepenen de rol van pretmaker in die van martelaar veranderd, al maakten zware boeten een openlijke viering onmogelijk.........dan trad de vastenavondpret in een geheel andere phase op, dan dansten met St.-Juttemus wel is waar de in kalfsvellen genaaide „lachelyke” lieden niet meer het ijs, dan zullen misschien
PDF

Nummer	1916, nr. 19, 6 mrt. 1916
Blad	03
Tekst	de narren en duivels verdwenen zijn. . . . maar dan klonk het ’s avonds in de duisternis langs de straat, tartend en sarrend, onder een voortdurend eentonig rom-rom-rom. rom-rom-rom van den foeke- of rommelpot : Een echte hofnar met de befaamde met schelletjes getooide narrenkap en den schepter of het gekje. (Foto naar een houtsnede uit: Sebastian Münster’s „Cosmographey”.) De Schout van Leiden heeft een bult, Ho, mannen hol Die is met ouwe lappen gevuld. Ho, mannen ho 1 De Schout van Leiden heeft een buik. Ho, mannen ho ! Daar komt wel tien pond boter uit. Ho, mannen ho 1 De Schout van Leiden heeft een kop, Ho, mannen ho 1 Daar dansen de 1 . . zen met klompen op, Ho, mannen ho 1 En als dat gezang weerklonk door een joelende kinderschare, waarvan een zich een dikken buik van lappen had gemaakt en een grooten bochel, dan lachten ook de ouden, want algemeen was het bekend, dat men hier een lofzang hoorde op den in zijn dagen zeer beruchten Mr. Willem de Bont, Schout van Leiden. Zoo werden alle schandaaltjes berijmd door de kinderen met den foekepot gezongen, maar het waren niet alleen de kleinen, die met dit elementaire muziekinstrument een rondgang maakten, ook volwassenen deden daaraan mede, wat het misnoegen opgewekt heeft van den Amsterdamschen rijmelaar Jan Zoet, die zijn verontwaardiging luchtte in : Maar dat mannen loopen mallen Aan de deuren : „Ho, man ho 1” Dat is buiten ’tspoor vervallen. Toen nu ook het loopen met den foekepot — een aarden potje, half vol water, overspannen met een varkensblaas, waarin een rietje is gestoken, dat met twee vochtige vingers bestreken wordt, zoodat de blaas op en neer .... omhoog, omlaag... al op al neer... nu hoog, dan laag. . . een ronkend rommelgeluid maakt — verboden werd, stierf in de stad de herinnering aan dit speeltuig van den vastenavond toch niet uit, want de dichters ontrukten het aan de vergetelheid en zelfs Vondel nam dit narreninstrument eveneens ter hand toen hij in zijn beroemd gedicht: „De Rommelpot van het Hanekot” eens flink zekere toestanden hekelen wilde. O, er zou over deze „neske deuntjes enkin derlycke dinghen”, gelijk Brederode in zijn Moortje het loopen met den foe- Vroegsomer. — ‘Xsstary'eboomen in bloei. (foto Bern. F. Eilers). kepot noemt, heel wat te vertellen zijn; er zou een boek zijn te vullen met alle liedjes en alle deuntjes, die, naar gewest en plaats verschillend, op vastenavond door de jeugd gezongen werden, maar we volstaan met deze weinige woorden bij het plaatje, waarop we naast den vastenavondgek, die rommelt, den dikbuikigen, bultigen op groote klompen dansenden knecht zien afgebeeld, dien Vondel ook niet vergat, toen hij zong : Opa, wei op, myn soete Marton Help my neuriën, suyver knecht ! Evenals de heele feestviering is ook het narrenspeeltuig onder verschillende namen over heel Europa verspreid, terwijl het werpen met serpentines en confetti, dat zulk een vroolijkheid brengt onder feestvierders en toeschouwers en dat zulk een integreerend deal van de Carnavalspret is, eveneens internationaal genoemd mag worden, al komen er ook verschillende varianten bij voor. Zoo bekogelde men oudtijds in Rome elkaar met kleine kalkbailetjes, die bij een krachtige gooi nog al eens hard konden aankomen. Maar dit bombardement is nog niets vergeleken bij den eierenslag van Arequipa in Peru, die lederen vastenavond gehouden werd (wordt durf ik niet schrijven). Aan een levendige beschrijving van dit zonderlinge feest ontleen ik. wat statistici van Peru hebben uitgerekend, n.1, dat er alleen op dien dag voor 800.000 francs eieren pardon, eierschalen wordt vergooid. Het geheele jaar door worden de eierschalen - na voorzichtig ontdaan te zijn van dooier en wit opgezameld. Tegen carnavalstijd worden ze gevuld met water, waarin guttegom, vermiljoen of indigo is opgelost, de opening der schaal wordt met een stukje vloeibare was gedicht en de bom is voor het feèst klaar. Het feest begint al dadelijk b'ij het opstaan. Die het vroegste op is. heeft de eerste pret. Hij toch kan de huisgenooten den eersten eierengroet brengen, bestaande in het stukslaan van drie of vier schalen op de gezichten der slapenden, die er natuurlijk al ontoonbaar uitzien. Ook worden elkaar duizenden zakjes met meel toegeworpen en ook dit artikel vindt gereede aftrek. Heer en knecht, mevrouw en dienstmeid, ze gooien en bepoederen elkaar, dat het een aard heeft. Maar dat is slechts een voorspel, want omstreeks 12 uur verandert ieder balkon in een duchtig versterkte verschansing, worden er overal batterijen met glazenspuiten en wateremmers opgesteld en begint het gevecht met de'overburen. Nu wordt het ook op straat drukker en heele drommen menschen ziet men met de zonderlingste regenschérmen en parasols gewapend zich in het gevecht mengen. Muziek en zang houden de geestdrift er in, die door de stortbaden niet bekoeld schijnt te worden, neen veeleer neemt het rumoer nog toe, wordt de strijd heviger gestreden en omstreeks drie uur neemt dit gevecht een nog grootscher karakter aan, want dan hebben de dandy’s de rossinanten bestegen, die van de pampilla in de stad zijn gevoerd en op de Plaza major voor belachelijk lage prijzen van de hand zijn gedaan. Heele ruiterbenden maken thans charges om de balkons te kunnen be-eieren en be-meelen, tusschen al het gewoel kruipen de ammunitiejongens door met steeds weer volle mandjes eieren en meel, de strijdlust der schoone sekse’ wordt zoo aangewakkerd, dat weldra niet alleen water, maar ook bloempotten, ja wat niet al, tusschen een waren regen van gekleurde eieren naar beneden gesmeten wordt en eerst het luiden van het Angelus kan een einde maken aan dezen in waarheid ..dollen” 3 vastenavondjool, waarvan onze afbeelding een zeer levendige voorstelling geeft, een voorstelling, die iedereen wel verzoenen zal met ons surrogaat van confetti en serpentines. PANORAMA Joost van den Vondel als Rommelpotspeler met Marlen Janszoon Brandt als de knecht in het Hanekot. Wij zullen hier niet dieper ingaan op de vele vastenavondgebruiken, want het is ons niet te doen geweest een overzicht te geven van oude volksvermaken die in den vastenavondtijd zich burgerrecht hebben weten te verwerven bij vele volkeren der oude en nieuwe wereld. Wij willen ook geen geleerde verklaringen zoeken voor het ontstaan van al deze dwaasheid, omdat er eigenlijk geen geleerdheid achter zit, omdat we het meest voor de hand liggende feit als het eenvoudigste gaarne aanvaarden willen, als de belangrijkste factor in het ontstaan van het vastenavondfeest. En die factor is te zoeken in de herlevende natuur, in de voor-lente, die de eerste bloemkes brengt als „vastenavondzotjes”, die de aarde ontdooit en weer vruchtbaar maakt en die bij „de oude Germanen ontvangen werd met de helopvlammende vreugdevuren en vereerd werd ïn rijke feestmaaltijden.’’Tot op den jongsten dag is van dit alles nog iets blijven voortbestaan, want de Engelschen noemen Vastenavond-Dinsdag nog Pancake-day, en in de rommelpotliedjes komt steeds de pannekoek in het refrein en wordt door de jeugd overal om worst gevraagd en in Limburg is nog het spreekwoord : „zoo druk als de pan op Vastenavond” een volksgezegde. In Vlaanderen worden veel bloem- of kruidkoeken gebakken, waarbij de veische molsla een groote rol speelt en elders werd bij al dat gebak thee gedronken van de bessen, bloemen en wortels van het Lelietje der dalen, die gedurende heel den winter gedroogd, in de vastenavondweek zijn heilzame kracht bezat tegen vallende ziekten en zenuwlijden. Nog heel veel meer zou er te noemen zijn, waaruit de dankbaarheid van de menschheid blijkt voor het terugkeeren van de lente, ontelbare voorbeelden waren te geven over dwaze of zonderlinge vreugdeuitingen, maar de schoonste hulde brengt toch het jonge leven zelf in bosch en veld aan de jonge lente in de wondere pracht van de eerste voorj aarsbloempjes in katjes van wilgen, elzen en iepen, in blanke sneeuwklokjes en gouden blijhartige crocusjes, die het den natuurvriend thans buiten toejubelen, het ieder jaar weer ontroerende: „es ist ein Geist erwacht, der sich in Blüthen nun will offenbaren.” 5 Februari 19I&. 19 (36
PDF

Nummer	1916, nr. 19, 6 mrt. 1916
Blad	04
Tekst	PANORAMA 4 JUBILEUM STICHTING ’S-HEEREN LOG. Vrijdag 3 Maart was het 25 jaar geleden, dat de stichting ’s-Heeren Loo te Ermelo werd opgericht. Talrijke autoriteiten en genoodigden woonden de herdenking van dit heuglijk feit bij. ’s-Heeren Loo met haar zusterstichtingen Rozenoord en Groot Emaus zijn inrichtingen waar talrijke kinderen een liefderijke verpleging ondervinden. Links: buiten-aanzicht van Paviljoen 10 van’s-Heeren Loo. Dit gebouw is bestemd voor 56 jongens. Rechts: De eetzaal van Paviljoen 4 van de stichting Groot Emaus, waar 40 meisjes worden verpleegd. Mi]n laatste Bal Masqué DOOR P. S. :: f H,i!.. 'esluiteloos stond ik rond te zien op het perron van het station te St. Gaudens. Niemand scheen mij daar te verwachten en na mijn wel afwisselende, doch ontzettend vermoeiende spoorreis van Parijs door de schoone provincies Nivernais, Bourbonnais en Auveronne, ware het mij toch wel aangenaam geweest hier iemand te treffen, die mij welkom heette. Na voltooiing van mijn rechtskundige studiën vond mijn vader het noodig dat ik, met het oog op mijn gezondheid, eenigen tijd rust nam. Hij schreef daarom aan zijn boezemvriend, Monsieur Granville, die op een oud kasteel in de Pyreneeën woonde, en per keerende post Volgde een allerhartelijkste invitatie aan mijn adres, een invitatie voor onbepaalden tijd. Met gemengde gevoelens was ik vertrokken. Wat moet ik eigenlijk beginnen op zoo’n voorwereldlijk slot ? dacht ik het eene oogenblik en dan weer stelde ik het mij machtig interessant voor, dat „kasteel in de bergen.” Ik stond juist op het punt inlichtingen in te winnen bij den stationschef, toen ik een vluggen tred achter mij hoorde en, mij omwendend, tegenover een koetsier in livrei stond. „Is U Monsieur Paul Duchard ?” vroeg hij, beleefd den hoed afnemend. „Jawel,” antwoordde ik, „die ben ik en ik moet naar Monsieur Granville, maar zie geen kans daar zonder gids te komen.” „Juist, mijnheer, wilt u mij maar volgen? Ik zorg voor de bagage. Het rijtuig wacht buiten.” Handig pakte hij mijn beide zware koffers op en, hem volgend, zag ik werkelijk na een oogenblik het bewuste rijtuig, dat ons naar het kasteel van Monsieur Granville zou brengen. „Is het ver, Jean?” In Gascogne heet namelijk elke koetsier onvoorwaardelijk Jean en hij keek ook in het geheel PHILIPS’ NIEUWE GLASFABRIEK. Een kijkje in de nieuwe Philips* Glasfabriek te Eindhoven. De bouw der fabriek, die het eigendom is der bekende N.V. Philips’. Gloeilampenfabrieken, werd begonnen op 15 Augustus 1915 en op 17 Januari 1916 voltooid. niet vreemd op toen ik ,hem met dien naam aansprak. „Anderhalf uur rijden, Monsieur,” antwoordde hij prompt. Anderhalf uur rijden en dan waarschijnlijk op een kronkelend bergpad ; ik zag er wel wat tegen op, maar enfin, ’t ging nu eenmaal niet anders. Ik stapte in en begon met de achterste kap neer te laten. Toen we na een half uur rijden volkomen buiten de stad waren had ik geen spijt van den rit. Altijd hebben mij de bergen geboeid en schoonere dan hier in Gascogne zag ik nooit. Heerlijk staken de woeste, donkere bergen tegen de blauwe lucht af. Hier geen benauwende parfums als op de boulevards te Parijs, hier geen schreeuwende krantenventers, slechts het geratel der wielen verstoorde de gewijde stilte en, bijwijlen, het woest gebruis der Garonne die, beneden in den afgrond, soms wilde watervallen vormde en haar weg zocht door afgronden en bergen naar den eindeloozen Oceaan. „Daar ligt het kasteel, Monsieur,” zei plotseling Jean, en hij wees met zijn zweep schuin in de hoogte, waar ik werkelijk een slot als ’t ware tegen de bergen zag hangen. „Wat moet het heerlijk zijn daar te wonen,” zei ik onwillekeurig. „Ja, mijnheer,” zei Jean, „’t is er mooi.” Na een half uur draaiden wij een scherpen hoek om en stonden tot mijn verbazing plotseling voor het prachtig kasteel, dat tegen een bergwas aangebouwd en, volgens mij, veel te dicht bij een breede kloof uit welker diepte men weer duidelijk de woeste muziek der Garonne kon hooren. Nauwelijks scheen men in het huis het geratel der wielen gehoord te hebben of . wijd werden de deuren opengeworpen en een allervriendelijkste oude heer, naar mijn schatting een goede zestiger, kwam mij reeds halverwege de oprijlaan met uitgestrekte handen tegemoet. Jean hield de paardenin en ik steeg haastig uit. Dit moest de vriend mijns vaders, Monsieur Granville zijn. Hij vatte mijn beide handen. „Welkom, welkom, mijn jongen,” riep hij hartelijk en klopte mij vaderlijk op den schouder. „Wat ben jij een kerel geworden, ’t Is verwonderlijk,” vervolgde hij eenigszins peinzend en nam mijn arm. „Weet jij wel, Paul, dat je twintig jaar geleden op mijn knie zat? Neen, hè,” lachte hij, „dat weet je niet meer?” EEN MOOI STUKJE ROTTERDAM, DAT VERLOREN DREIGT TE GAAN. Wij brengen hierboven een tweetal foto’s van het zoo' mooi gelegen „Schoonoord”, op den hoek van Kievitslaan en Parklaan, dat binnenkort waarschijnlijk onder den hamer komen zal. Het zou te betreuren zijn, indien dit stukje natuur, waaraan Rotterdam toch reeds zoo arm is, zou moeten verdwijnen om plaats te maken voor huizenrijen. Vele Rotterdammers zullen dan ook hopen, dat de verkoop anders zal beslissen. Rotterdam heeft waarlijk niet veel op dit gebied te missen.
PDF