Panorama

Blad 
 van 2380
Records 2241 tot 2245 van 11897
Nummer
1916, nr. 17, 28 feb. 1916
Blad
01
Tekst
No. 17 (35a) 28 FEBR. 1916 AFZONDER. LIJKE NUMMERS 7'/2 CENT A.W. SIJTHOFF’S UITGEVERS MAATSCHAPPIJ - LEI DEN ABONNEMENT PER KWARTAAL 26 NUMMERS f. 1.30 WINTER EN WINTERVERMAKEN Een vroolijk troepje bij den start, dat heel wat belangstelling heeft. Winter in het Haagsche Bosch. Een tochtje met de ar: een gezond en heerlijk wintervermaak. HET HAAGSCHE BOSCH DOOR DEN JONGSTEN SNEEUWVAL W1TGEVERFD.
PDF
Nummer
1916, nr. 17, 28 feb. 1916
Blad
02
Tekst
PANORAMA 2 D aar nu en dan ook een kijkje bij feitelijk niet-strijdende gedeelte van ons leger, met name bij den „trein”, gewenscht is, vragen wij thans de aandacht der lezers voor eenige foto’s, die zoo’n afdeeling te velde in beeld brengen. Al wordt door een trein-onderdeel niet gestreden, werk is er genoeg. Het Duitsche rijmpje: Die schönste Waffe ist der Train, Er führt den Sabel nur zum Schein, moge eenigszins spottend bedoeld zijn, de tegenwoordige oorlog heeft afdoende bewezen, dat de trein al bijzonder goed ingericht moet zijn, wil het leger tijdig van al het noodige voorzien kunnen worden. Het Legerbestuur, dat zijn trein verwaarloost en als een quantité négligeable beschouwt, handelt dan ook kortzichtig, waarvan de troep later de wrange vruchten plukt! De afdeeling, welke op de foto’s vereeuwigd werd, kon blijkbaar niet langer den gebaanden weg volgen. Misschien stond deze zoo hevig onder vijandelijk vuur, dat het noodig was het terrein in te gaan. Dit heeft men gedaan met het gevolg, dat ook nog een watertje overbrugd moest worden, dat toevallig op de marschroute lag. Vlug wordt wat hout in de nabijheid gekapt, de noodbrug in orde gemaakt, waarna de colonne kan passeeren. Dat hierbij verrassingen niet altijd zijn uitgesloten, bewijst een der foto’s, waarop de manschap druk bezig is een in het water getuimelde caisson op het droge te brengen. Doch ook bij den keukenwagen laten ze zich niet onbetuigd. Reeds zooeven mocht ik er op wijzen, dat de trein in dezen oorlog onschatbare diensten heeft bewezen, zoodat het zeer ongepast zou zijn, smalend op zijn prestaties neer te zien. Wel strijdt zoo’n afdeeling niet met de wapens in de vuist, maar aan de taak, die ze te verrichten heeft, is daarom niet minder gevaar verbonden. Hoe kwetsbaar is b.v. een lange treincolonne voor de bommen uit vliégmachines, hoe gemakkelijk staat zoo’n voertuigensleep aan een vuuroverval van artillerie bloot, zooals we meer dan eens in de verschillende communiqué’s lazen. En moet hij ook niet op het gevechtsterrein zelf optreden? Munitie brengen, waar het nijpt, gewonden opsporen en verplegen, telegraafverbindingen leggen tusschen diverse commandoposten, bruggen slaan in het gezicht van den vijand, enz. Heden ten dage worden aan treinafdeelingen de hoogste eischen gesteld. Zij zijn het, die de vechtende troepen in staat stellen hun taak naar behooren te vervullen. Waar zou het heen moeten, als de strijdende deelen b.v. niet tijdig levensmiddelen en fourage ontvingen? Geen enkele landstreek is zoo onuitputtelijk, dat ze maar steeds in de voeding van den troep zou kunnen voorzien, De „vivres” moeten dus aangevoerd worden, allereerst uit het étapengebied langs spoor- en waterwegen, later door auto’s en met paarden bespannen voertuigen. Een en ander moet dus minitieus in elkander grijpen. Gebeurt dit niet, dan functionneert de „trein” niet naar behooren en laat hij de vechtende troepen in den steek. Tot welke schromelijke gevolgen zulks aanleiding kan geven, weet ieder, die er van op de hoogte is, dat slechts die soldaat goed vecht, die goed gevoed is. Natuurlijk is de taak van de treinafdeelingen in een klein land als het onze met tal van goede verkeerswegen veel geringer dan in de groote Rijken, die elkaar thans beoorlogen. Hoe moeilijk is b.v. het transport in Polen, dat arm is aan gebaande wegen. Zooals het er hier op het oogenblik in Brabant buiten de heirwegen uitziet, zoo stel ik mij Polen voor. En waarschijnlijk is het dan nog veel erger. Door zulk een onafzienbaar modderland alles te moeten aan- en afvoeren en dat maar niet, wanneer men wil, doch op tijd, als de strijdende troepen daaraan behoefte hebben, dat is een reuzentaak, waarvoor men niet genoeg respect kan hebben. Denk maar alleen eens aan het artikel „munitie”. Enorme kwantums zijn hiervan dagelijks noodig, vooral als een aanval voorbereid moet worden. En niet slechts de lichte veldprojectielen, doch ook de zware houwitsers- en mortier-granaten van 40, 200 en zelfs van 1000 K.G. Van de spoorwegwagons in de artillerie-munitie-treinen, van die treinen, gelijk in Duitschland, in de lichte munitie-colonnes. vervolgens in de gevechtstreinen der batterijen en daarna in den vuurmond: ,.It is a long, long way”, vóór het eindelijk tot verschieten gekomen is. En dan die duizenden en duizenden infanterie-patronen voor geweer en mitrailleur. Onze foto’s brengen juist een infanterie-munitietrein in beeld, waarin een stevige reserve-voorraad is opgehoopt. Die kleine, lichte patrooncaissons door twee paarden getrokken, zijn een snel vervoermiddel. En is het in Polen a! moeilijk, hoe ingewikkeld moet dan wel het transport in de Karpathen of aan de Isonzo zijn, waar de voorraden langs vrijwel onbegaanbare bergpaden naar de strijdende troepen worden gebracht. Schitterend was de prestatie van het Duitsche legerbestuur, toen het in Polen plotseling een groot gedeelte van zijn trein-voertuigen door sleden moest vervangen, omdat het voor de arme paarden eenvoudig onmogelijk was de zware wagens door de sneeuw te trekken. Daarmee toonde het zich even soepel, ais in het wijzigen van zijn operatie-plannen. In Servië moesten de Centralen eveneens de zware transport-colonnes vervangen door lichte en er zelfs hier en daar toe overgaan alleen lastdieren te bezigen, omdat het gebruik van wagens ten eenenmale buitengesloten was. Ook de Geneeskundige Dienst moest hieraan meedoen. De verbandmiddelen en instrumenten werden op lastdieren verpakt, daar het gebergte totaal ongeschikt was voor het bezigen van voertuigen. Een groote vooruitgang in den treindienst was het invoeren der auto-tractie. Vooral bij de Groote Mogendheden legde men zich er op toe practische vrachtauto’s te construeeren. Bekende maatschappijen, die zich verbonden dergelijke wagens te fabriceeren, kregen subsidie en dientengevolge beschikte men in het buitenland spoedig over een groot aantal alleszins bruikbare lastautomobielen. Ook in ons land is men sinds den oorlog in dit opzicht een heel eind verder. Talrijke personen-auto’s werden in vrachtauto’s herschapen en bij de firma Spijker bestelde het Legerbestuur een zeker aan tal zware lastautomobielen. De auto-tractie mag zich dan ook in aller sympathie verheugen. Want het gaat goed en vlug. Dit legeronderdeel hoop ik bij gelegenheid eens in een apart artikel te behandelen. Vooral bij den treindienst zal de auto-tractie meer en meer het paardentransport vervangen. Met name in Frankrijk is men op dit gebied zeer ver. De munitie-treinen der zware houwitsers zijn van motorische beweegkracht voorzien. En het moet uitstekend gaan. Deze auto’s behoeven toch niet buiten de wegen te komen. Alleen in Polen zouden ze niet veel presteeren. Doch dit is voor het Fransche leger van ondergeschikt belang. Ik hoop door dit artikel weer eens de aandacht gevestigd te hebben op een legeronderdeel, dat nog maar al te dikwijls niet au sérieux wordt genomen. De tegenwoordige oorlog heeft hieraan, hoop ik, als aan zooveel andere wanbegrippen, voor goed een einde gemaakt. (VAN ONZEN MILITAIREN MEDEWERKER) :: (NADRUK VERBODEN) :: DE "TREIN"
PDF
Nummer
1916, nr. 17, 28 feb. 1916
Blad
03
Tekst
3 PANORAMA YPEREN NA DE JONGSTE GEBEURTENISSEN DE RUINES VAN YPEREN. De op deze pagina gereproduceerde foto’s demonstreeren op sprekende wijze de verwoesting van het eens zoo schoone en aardige stadje Yperen in de Belgische provincie West-Vlaanderen, Het gansche plaatsje is thans één ruïne: van de meeste huizen staan nog slechts enkele muren overeind. Vooral de schoone, in gothischen stijl opgetrokken kathedraal, die een groote bekendheid geniet, is één puinhoop. De opname hierboven, die vanaf een der muren aan de noordzijde van de kathedraal genomen werd, geeft een overzicht van de verwoesting van het stadje. Uit ’t dagboek van n Fotograaf I. De geheimzinnige Brandstichter Ik ben fotograaf bij den Veiligheidsdienst en was, (wat ik 1 vertellen ga, is reeds eenige jaren geleden) juist aan de DE VERWOESTING VAN DE KATHEDRAAL. Op zijn zwerftochten door de ruïnes van de kathedraal, ontdekte onze fotograaf een granaat, die niet ontploft was en tusschen de steenklompen was blijven steken. retouche van eenige schedelopnamen bezig, toen ik bezoek kreeg van inspecteur Meissen, een in dien tijd reeds gezien en ervaren beambte van de recherche. ,,Zeg, Zijlstra, ik heb je hulp weer eens noodig,” zei hij, na de gebruikelijke begroeting. „Kun je er tusschenuit breken? Ik moet op onderzoek uit. Misschien heb je er reeds van gelezen dat er in Nederbosch den laatsten tijd een reeks van branden heeft plaats gehad. Neder bosch is een klein, kalm stadje met kalme inwoners, een schoorsteenbrandje is daar een gebeurtenis. Je zult dus begrijpen, welk een beroering het gegeven heeft, nu er de laatste weken tal van groote branden zijn uitgebroken, waarvan men tot nog toe de oorzaken niet heeft kunnen opsporen. In den afgeloopen nacht is er een boerenhofstede aan de grens der gemeente aan drie of vier zijden in brand gestoken, zonder dat men den dader of de daders heeft kunnen vatten. De plaatselijke politie staat hiertegenover machteloos ; dit is de reden waarom de hulp van de recherche is ingeroepen en ik de opdracht gekregen heb, de zaak in onderzoek te nemen. Ik heb hierbij misschien je hulp noodig. Ik geloof overigens niet dat het geval moeilijk zal op te lossen zijn.” Wij vertrokken in gezelschap van een adjunctinspecteur naar het Overijselsche stadje. Het was het saaiste, stilste plaatsje, dat ik tot nog toe gezien had. De kleine gelijksoortige huisjes met schuine roode daken en groene blinden voor de smalle ramen, geleken wel op huisjes uit een speelgoeddoos. De eenige gebouwen van iets meer aanbelang waren behalve het stadhuis en een tweetal kerken, een openbare leesbibliotheek en een bank. Ik vestig de aandacht op de bank, omdat hiermede onze geschiedenis in verband staat. Het was een groot vierkant gebouw en stond in het midden van het stadje. Door de inwoners „de Bank” genoemd, luidde de DE VERWOESTING VAN DE KATHEDRAAL. Een „intérieur-opname” van het Oostelijk gedeelte der verwoeste kathedraal. 17 (35a)
PDF
Nummer
1916, nr. 17, 28 feb. 1916
Blad
04
Tekst
PANORAMA 4 naam echter „Lismans Bank” en de directeur der Bank, de heer Lisman, was tevens burgemeester van hetstadje. Dadelijk na aankomst begaven we ons naar hem toe en werden vol blijdschap ontvangen. Hij was een nog betrekkelijk jonge man, wellevend en aangenaam in den omgang, stelde zoo als te begrijpen was, het grootste belang in de zaak en aanvaardde met dankbaarheid onze hulp. ,,Het is een zeer ernstige zaak,” zei hij, „niet alleen voor de stad, maar ook voor mij als haar eerste magistraat. Geen enkel eigendom is er meer veilig en wat het ergste is: er zijn reeds een paar onschuldige inwoners het slachtoffer van geworden. Onze politie, hoe ijverig ook, staat machteloos tegenover deze reeks van misdaden. De belooning, die wij hebben uitgeloofd voor dengene die zulke aanwijzingen zou kunnen doen, dat ze tot ontdekking van de daders zouden kunnen leiden, heeft tot nog toe geen resultaat gehad.” Terwijl de heer Lisman aldus tot ons sprak, merkte ik iets eigenaardigs op, dat mij als fotograaf bijzonder interesseerde. Hij had een zeer beweeglijk gelaat en uit zijn donkere oogen schoten woedende blikken, alsof hij persoonlijk beleedigd was; doch dat was niet het voornaamste wat mijn belangstelling wekte. Ik merkte op dat zijn anders glad gelaat somtijds veranderde in een netwerk van lijnen en rimpels, dat hem enkele oogenblikken ouder maakte dan hij klaarblijkelijk was. Die veranderingen waren evenwel zoo vluchtig, dat ze misschien aan anderen, die niet zulk een studie van het menschelijk gelaat maakten als ik, niet opvielen. Vergezeld van den burgemeester en den majoor van de Nederbossche politie bezochten wij de plaats van een der laatste branden n.1. de school, waarbij helaas twee kinderen van den conciërge het leven verloren hadden. Meissen nam het tooneel der ramp nauwkeurig op en mopperde over de stommiteiten van de plaatselijke politie, die het hem onmogelijk gemaakt hadden eenig spoor te vinden. Mijn aanwezigheid was vrijwel nutteloos ; het was ondoenlijk ADMIRAAL. POHL, die bij het uitbreken van den oorlog chef van de Duitsche Admiraliteit was en sedert om gezondheidsredenen zijn ontslag nam, is thans te Berlijn overleden. fotografische opnamen van hand- of voetafdruksels te nemen, eenvoudig omdat honderden handen de vensteren deurposten hadden beetgehad en de aarde door dozijnen voetenparen was platgetrapt. De eenige zekerheid die we ons wisten te verschaffen was, dat de brand op drie plaatsen tegelijk was aangestoken. Eén getuige werd voor ons gebracht, dat was de door smart gebroken conciërge, wiens beide kinderen het slachtoffer van de ramp geworden waren. Hij was een man met een eerlijk open gelaat, die eenige weinige maar belangrijke aanwijzingen gaf. Hij had op den avond van de ramp een man rondom de school zien sluipen, met een pet diep over het voorhoofd en gekleed in een oude versleten overjas. Het gegluur en het geheele uitzicht van dezen man was hem niet bevallen en daarom had hij hem nog aan zijn vrouw gewezen. Hij wist zich omtrent het uiterlijk van den man overigens niets meer D£ CENTRALEN. Koning Ferdinand van Bulgarije (1) brengt een bezoek aan het Oostenrijksche leger. 2, Aartshertog Friedrich; 3, Generaal Jekow: 4, minister-president Radoslawow. te herinneren dan dat deze een paar groote starende oogen had en hangkoonen, terwijl uit zijn halfgeopenden mond een paar tanden te voorschijn kwamen ; alles bij elkaar het uiterlijk van een krankzinnige. De conciërge noch zijn vrouw hadden dezen ongunstig uitzienden kerel ooit te voren in het stadje gezien, en ze kenden bijna iederen inwoner. Bovendien had de conciërge, toen hij door den brand gewekt werd een man in zoo’n jas en met zoo’n pet op ’t hoofd zien wegloopen. Ik deed verschillende opnamen, die Meissen voor het onderzoek noodig oordeelde, en daarop verlieten we in gezelschap van den burgemeester de plaats des onheils. Terwijl we de stad doorwandelden kwamen we voorbij het gebouw van de Bank en nu noodigde de heer Lisman ons uit binnen té komen. Het was dien dag bitter koud en daarom verwonderde het ons dat in het kantoor van den heer Lisman geen kachel stond. Hij begreep onzen verwonderden blik en zei: ,,Ik brand nooit een kachel, ik ben doodsbang van vuur, dat dateert uit mijn jongenstijd, toen ik bijna verbrand ben. Ik ben een eenzaam man, en dus heeft niemand er last van, ook thuis gebruik ik op mijn eigen kamers nooit vuur.” Ik merkte op dat de heer Lisman bij deze woorden rilde en zenuwachtig in de handen wreef; voorts bemerkte ik dat Meissen hem met een half verwonderden, half nieuws- \0QmuMer$ -^SF/aSi. Consenvoye öpincourtk. Cro/niuy ^onnes^'^ÜXauroinco, ironcoüü> Qrne Ginefe, Fbelkviile/ l jMfe tfSWidlH c/x^-^ Ij Dra9 ^FfdeBelrtige «,*“ sW* 'SoUly > 'F*da7royon ?Io Cro/x .HU-X tWo«?w7/e ZercwKz/JeS Commeren/ HET DUITSCHE OFFENSIEF. Een overzichts-kaartje van het terrein, waar de Duitschers verleden week hun offensief hervatten. gierigen blik aanzag, en klaarblijkelijk een oordeel trachtte te vormen omtrent dezen man. Na nog over verschillende zaken gesproken te hebben en inlichtingen te hebben gevraagd, verlieten we met ons drieën den gemoedelijken burgervader en begaven ons naar een hotel in de nabijheid van de Bank gelegen. Het zal zoo ongeveer tusschen twee en drie uur in den morgen geweest zijn, toen ik door een hand op mijn schouder gewekt werd en ik tot mijn verwondering mijn vriend Meissen over mij heengebogen zag. „Sta op, Zijlstra,” zei hij, „en kleed je dadelijk aan. Ik zie een rooden gloed in de lucht; er is bepaald brand even buiten de stad.” Het duurde geen vijf minuten of ik was in de kleeren, en weldra waren we op straat, die nog als uitgestorven was; geen der burgers scheen nog van de nieuwe ramp iets te weten. Op den gloed afgaande moesten wij het bankgebouw voorbij. In een kamer van het huis naast de Bank, het woonhuis van den heer Lisman, zagen we licht branden. Plotseling greep Meissen mij bij den arm. „Stop even,” fluisterde hij. „We gaan niet verder 1 We zullen hier wachten !” Verwonderd keek ik naar mijn metgezel, die onderwijl de straat was overgestoken en aan de woning aanschelde. Een huisknecht gekleed alsof bet tien uur in plaats van drie uur in den nacht was, opende de deur. Ik herinnerde mij dezen man gezien te hebben, toen we des middags een bezoek aan de Bank gebracht hadden. Op kalmen toon vroeg de inspecteur den heer Lisman te spreken. De knecht, hoewel niet in het minst verwonderd over het bezoek op dit ongewone uur, aarzelde even met zijn antwoord en zei eindelijk, dat zijn heer op dit oogenblik afwezig was, maar wel spoedig zou thuiskomen. „Goed,” zei Meissen weer, „dan zullen we zijn thuiskomst afwachten, We moeten hem dringend spreken.” We werden in de kamer van den heer Lisman gelaten en DE CENTRALEN. Koning Ferdinand van Bulgarije gekiekt bij zijn aankomst aan het hoofdkwartier van het Oostenrijksche léger. namen plaats. De kamer had slechts één raam, waarvan de gordijnen waren opgehaald. Het ameublement was eenvoudig, bijna sober. Een groote oud-modische boekenkast tegen den wand, een bureau-ministre, een divan en eenige stoelen vormden de geheele aankleeding van het vertrek. Ik was nog te verbaasd om een woord te zeggen. Wat, in ’shemelsnaam, bezielde Meissen toch om hier zijn tijd te verspillen, terwijl daarbuiten een brand woedde? Ik kende de bekwaamheden van mijn vriend echter te goed, om niet te begrijpen, dat hij voor zijn handelingen afdoende redenen hebben moest. Terwijl ik aldus mijmerde, werd ik opgeschrikt door het geluid van snelle voetstappen ; de brand scheen dus ook door anderen bemerkt te zijn. „Verberg je!” fluisterde Meissen plotseling, terwijl hij achter de boekenkast wegkroop.
PDF
Nummer
1916, nr. 17, 28 feb. 1916
Blad
05
Tekst
PANORAMA DE TOESTAND TE BUIKSLOOT. Door den Oostelijken sneeuwstorm is de toestand te Buiksloot zeer verscherpt. Talrijke huizen zijn ingestort; er staan nog slechts een twintigtal huizen aan den Meeweg. Het gedeelte, dat van de Gereformeerde Kerk nog overeind staat, dreigt eveneens in te storten. Buiksloot is wel het zwaarst getroffen; vooral aan den Meeweg heeft men zeer te lijden gehad. (V.F.B.) WINTERVERMAAK. Hoe de jeugd zich met bobben vermaakt en de belangstelling van de ouderen ervoor. Instinctief, zonder in het minst te begrijpen wat mijn vriend zoo handelen deed, volgde ik zijn voorbeeld en knielde achter het bureau neer. Opeens zie ik voor het raam, duidelijk en klaar, een gezicht, een afschuwelijk menschengelaat met hangkoonen, een half geopenden wreeden mond en gloeiende, krankzinnigwoeste oogen naar binnen gluren. Een enkel oogenblik zag ik dit gelaat, doch dit was voldoende om het onuitwischbaar in mijn geheugen te prenten. Het volgende moment was het visioen verdwenen en staarde ik met verschrikten blik mijn vriend Meissen aan. ,,De brandstichter van het schoolgebouw,” hijgde ik. „Wat doet die hier?” Op straat was het onderwijl levendiger ; er werd aan de deuren gescheld, we hoorden nu een druk geloop en geroezemoes van stemmen ; de stad was ontwaakt en voor het huis van den burgemeester verzamelden zich groepjes menschen. Juist wilde ik Meissen vragen wat hij dacht te doen, toen de deur openging en de heer Lisman binnentrad. Hij zag er uit of hij, door hetstraatrumoer gewekt, pas was opgestaan en keek ons ten zeerste verrast aan. Achter hem in de deuropening stond de huisknecht, die ons had binnengelaten. „Heeren, het spijt mij zeer,” begon hij op aangenamen toon, ,,dat ge het slachtoffer zijt geworden van een vergissing van Spijker. Hij dacht dat ik uit was en in plaats daarvan lag ik te bed. Hij kwam mij zoo even wekken met de boodschap dat er twee heeren waren, die mij op dit ongewone uur wenschten te spreken. Ik hoor leven op straat. Wat is er aan de hand ?” WINTERVERMAAK. Met een flinken gang wordt de helling afgegleden. . WINTERVERMAAK. Een typisch tafereeltje: een „gevecht” met sneeuwballen tusschen het zwakke en sterke geslacht DE SNEEUWOPRUIMINGTE ROTTERDAM, Terwijl Amsterdam en Den Haag auto-sneeuwruimers hebben, moet in de eerste handelsstad des rijks de enorme oppervlakte van straten en pleinen, waar druk verkeer is, met gewone paardenbespanning van sneeuw worden gereinigd.
PDF
Blad 
 van 2380
Records 2241 tot 2245 van 11897