Panorama

Nummer	1916, nr. 16, 24 feb. 1916
Blad	04
Tekst	PANORAMA 12 MIRJAM G. DIETERLE irjam was n mooi I Hindoemeisje van \| ruim twaalf jaar. Warm-bruin was haar teint en donker, heel donker bruin bij zwart af waren haar groote amandelvormige oogen met daar boven de smalle, lange wenkbrauwen als twee kleine sikkels. Heur haar, dat als een sluier over haar rug viel, was zwart met ’n blauwen weerglans. Wanneer ik ’s morgens op de veranda van mijn bungalon zat, kwam zij veelal voorbij en lachte tegen mij en als zij zag dat de Hindoe, die haar steeds begeleidde, het merkte, deed zij alsof zij tegen den jongen panter lachte, die haar altijd als een hond op de hielen volgde. Eens had ik uit Engeland een pakket delicatessen gestuurd gekregen en toen zij daarna voorbijkwam, riep ik haar en gaf haar een doosje met chocolade. Ze bedankte mij op een wijze, die men niet verwacht van een kind dat in het oerwoud leeft, maar als een ,,well educated child,” zooals men dat in Engeland noemt. Vol verbazing staarde ik haar na, toen zij haar weg met den Hindoe vervolgde en bij de bocht van den weg zag ik dat hij haar het doosje afnam. Na dien tijd kwam zij nog geregeld voorbij en ondanks de berisping van den Hindoe lachte zij tegen mij en wuifde mij toe, maar op zekeren morgen stonden haar oogen droevig en haar lach was verdwenen. Voor mijn woning liet ze iets vallen en met een blik beduidde zij mij, dat het voor Opgegraven urnen. In ’t midden een urn die gevonden werd bij de Hunnebedden te Rolde. Deze urn is nog gedeeltelijk gevuld met beensplinters, die nè het verbrandings-proces overbleven. Links en rechts ervan een paar urnen uit de Hunnebedden te Drouwen, gem. Borger. Deze fraai versierde vaten bevatten de gaven voor de geesten der afgestorvenen, die in de Hunnebedden bleven rondwaren. Rechts erachter staat een drinkbeker; rechts daarvan een dubbele urn, een curiositeit op dit gebied. In het midden achteraan een urn op pootjes en met ooren; geheel links een zeldzaam voorkomende huisurn. mij bestemd was. De panter snuffelde er aan totdat hij door haar geroepen werd en sprong toen met allerlei capriolen als een jonge poes naar zijn meesteres. Ik ging naar buiten en raapte het op ; het was een stukje van een gedroogd palmblad waarop in het Engelsch met duidelijke letters geschreven stond : „Puntjabal is gevaarlijk voor menschen van de groote stad. Puntjabal slaat en trapt. Mirjam en haat mijn WesPRENTE EN ZIJN VOOR-HISTORISCHE MONUMENTEN EN CURIOSA. De heer M. A. Boer van het Haagsch Illustratie- en Persbureau heeft per motor een tocht gemaakt door Drente, waarbij hij werd vergezeld en voorgelicht door eenige leden van de Commissie van het bestuur van het Provinciaal Museum van Oudheden te Assen. Voor den oudheid-Iievende blijft Drente, met zijn eerbiedwaardige monumenten van het grijs verleden: zijn hunnebedden, grafkelders en tumuli; zijn geheimzinnige venen, waarin men nog heden ten dage de gruwelijkste vondsten doet, zooals de veenmummies van ter dood gebrachte menschen uit vóór-historischen tijd, een onuitputtelijk studieveld. — De foto’s, die wij op deze pagina in beeld brengen, werden door den heer Boer genomen tijdens zijn zwerftochten door deze provincie. Ook voor den leek, den niet-oudheidkenner, zijn ze van interesse, wijl ze spreken van een lang vervlogen tijdperk, waarin de mensch nog in zijn oerstaat verkeerde en de beschaving nog niet haar goddelijk licht ontstoken had. — De afbeelding hierboven geeft een der beruchte „vóór-historische” aardhutten weer, zooals men er nog vele op de Drentsche heide vindt. Deze hutten worden door den armen landman, die een stukje grond in erfpacht bezit, opgebouwd van plaggen, aarde en oude baksteenen. Dat deze woningen, waarin zich één kamer en een stal bevindt, in welken laatste men dan nog de slaapgelegenheid voor man, vrouw en kinderen aantreft, volmaakt onbewoonbaar zijn, behoeft wel niet nader gezegd te worden. terschen vriend. . . . Pas op !” — Na het lezen van dit vluchtte vleugelklappend briefje bleef ik liggen peinzen. Er wachtte mij ’n groot gevaar want ’t briefje waarschuwde mij daarvoor. ,,Mirjam schrijft goed Engelsch en Puntjabal die v$rmoedelijk de Hindoe is, die haar steeds vergezelt, haat mij en is gevaarlijk voor de menschen van de groote stad. . . . Deze groote stad is Karachie. Maar waarom die haat tegen een onbekende, die nog nimmer van Puntjabal geweten heeft?” Ik ging naar Radjawoppo, een dorpje waar ik tien minuten gaans vandaan woonde en informeerde daar eens bij de inwoners naar Puntjabal. Het bleek mij dat de Hindoe een bediende was en dat het meisje een pleegkind van hem moest zijn. Meer wist men niet of wilde men mij niet vertellen. Op den avond, die op dien dag volgde, maakte ik kennis met den ouden Hindoe Puntjabal. Ik lag in een rieten stoel. De maan wierp haar phosphor-glans over de reusachtige kronen der palmen en over de giganteske bladeren der waaierplanten, die voor mijn huis aan den weg stonden. Aan de lianen, die neerdropen van de palmen en zich kronkelden om de waaierplanten en groote varens, klemden zich veelkleurige kleine nachtvogels en klom soms een enkele brutale aap, die zich uit nieuwsgierigheid dicht bij de menschen waagde, naar boven. De stilte werd een enkele maal verbroken door den melancholischen schreeuw van een pauw of junglehoen, maar soms ook door den weerklank van het gebrul van een tijger, die heel ver weg in de jungle zijn wijfje riep. Ik hoorde dof klinkende voetstappen naderen en een oJgenblik daarna vlak bij mijn veranda roepen : ,,Puntjabal groet UI” ,,Ik groet U ook !”, riep ik uit terwijl ik voelde of ik mijn revolver bij mij had. ,,Puntjabal kan niet slapen en wil nu wat met u praten over de „big game” ”. —„Kom dan op de gaanderij !” Vlug als een kat sprong een Hindoe meteen langensmallen witten baard op de veranda en hurkte bij mijn stoel neer. Hij geleek veel op een bronzen beeld zooals hij daar zat in het blauwe maanlicht; hij was bijna geheel naakt met alleen om zijn lendenen een rood zijden doek met gouden bloemen bestikt, en een tulband van dezelfde kleur en met dezelfde versierselen op het hoofd. Wij spraken over niets anders dan over de jacht en de kansen om groot wild te vangen. Puntjabal bood mij twee tijgervellen te koop aan voor een pond sterling het stuk en hij zou mij morgen tegen het vallen van den avond afhalen om de huiden, die nu nog te drogen hingen, te komen zien. Ik stemde toe en hij ging weg. „Good night Sir”, riep hij mij toe, toen hij weer buiten mijn huis was en ik hoorde het verwijderen van zijn doffe schreden op denweg, maar ook hoorde ik in den stillen tropennacht een schaterlach. . . . In plaats van Puntjabal, had zijn bediende mij afgehaald met een kar, bespannen met twee karbouwen. De tocht ging door het oerwoud en was eentonig en vervelend. De karbouwen ploften met hun zware pooten in het mulle zand en verjoegen met hun staart de muskieten. De wielen knarsten en piepten en de Hindoe staarde droomend voor zich uit ; hij nam van mij geen notitie en gaf op geen enkele van mijn vragen antwoord... Na een goed uur rijden, hield de kar op een erfstil. Een paar kleine varkensliepen knorrend weg en het pluimvee deels den weg op en deels de vervallen bamboehut binnen. Rondom de woning stonden hooge palmen, waarvan de stammen door ijzerdraad mei elkaar verbonden waren en waaraan twee tijgervellen te drogen hingen. Vlak daarbij zat Puntjabal gehurkt op mijn komst Een zeldzame vondst: een turf. waaraan zich een mooie, kastanjebruine haarvlecht bevindt, ’t Is duidelijk, dat in het veen, waar die turf gestoken werd, een mummie lag, die echter door de turfgravers is vernietigd of opzijde gegooid. Naast den turf een mooi-bewaard, gaaf handje, dat zich om een stukje veen krampachtig vastgeklemd heeft. Verder eenige gebruiksvoorwerpen. te wachten. Hij groette overdreven vriendelijk en vertelde mij dat hij een slang van zeven yard lengte gedood had, juist op het oogenblik dat het ondier een van zijn varkens wilde rooven. 1 „Gaat U maar eens mee, dan kunt U het monster zien”! Ik stemde toe en volgde hem naar een vervallen Boeddhabeeld in de ruïne van een kleinen tempel, die geheel achter waaierplanten en lianen verscholen lag. Wij gingen in de ruïne en kwamen in een kleine vierkante ruimte ; de Hindoe liet ik vooraan gaan en in mijn hand, die in mijn Links: De oud-Germaansche grafkelder in de buurt van Eext. Deze kelder bevindt zich in den top van een heuvel, die wel een geopende tumulus lijkt; ’t is een langwerpige kuil, afgezet door groote steenen. Midden: Een boven den grond gebrachte veenmummie. Rechts: In het hartje van de venen: een geïmproviseerd, in verregaanden staat van ontbinding verkeerend watermolentje, zooals men er talloos-vele aantreft temidden der kleine meertjes, die zich in deze verlaten streken gevormd hebben.
PDF

Nummer	1916, nr. 16, 24 feb. 1916
Blad	05
Tekst	n PANORAMA DE WATERSNOOD TE 2AAN DAM. (foto's V.F.B.) Links: De kistdam, die voor den drang van het water bezweken is. Rechts: De Luthersche kerk ingericht als toevluchtsoord voor de slachtoffers. (Zie ook de foto’s elders in dit nummer). Dr. j. van DEVENTER Szn. t Te Amsterdam is op 67-jarigen leeftijd overleden de bekende psychiater Dr. J. v. DEVENTER Szn., in leven oud-directeur van ’t voormalige buitengasthuis, inspecteur van Staatstoezicht op Krankzinnigen en Krankzinnigengestichten. KAMPIOENSCHAP-BILJARTEN VAN NEDERLAND. Onder de auspiciën van de ’s-Gravenhaagsche Biljartclub is Donderdagmiddag 17 Februari in de Oranje-Societeit te Den Haag een aanvang gemaakt met het verspelen van het kampioenschap van Nederland 1916, eerste klasse, uitgeschreven door den Nederlandschen Biljartbond. De foto links geeft den heer Robijns die er voor de vierde achtereenvolgende maal in staagde het Nederlandsche Kampioenschap te winnen. Foto rechts: de heer Dommering, winnaar van den tweeden prijs, omgeven van eenige bestuursleden. • (V.F.B.) A. C. KREEFT. Den 28sten Februari zal de heer A. C. KREEFT, de bekende humorist, bij het publiek algemeen bekend onder zijn populairen naam Bart Kreeft, zijn 4O-jarig tooneek jubileum vieren. broekzak verborgen was, hield ik een revolver. Tegen een der muren stond een ladder en Puntjabal klauterde vlug naar boven terwijl hij mij toeriep even te wachten. Hij opende een luik, kroop in de opening, haalde bliksemsnel de ladder erin en sloot het luik weer. Ik wilde"terugkeeren, doch in den ingang van de ruimte stond zijn bediende, die vlug naar buiten ging en de deur sloot. In de kleine vierkante ruimte, die alleen verlicht werd door het daglicht,' dat door een scheur in een der buitenmuren drong, was ik gevangen en bij intuïtie gevoelde ik dat het hierbij niet zou blijven, want ik hoorde buiten voortdurend praten, terwijl iets dat zeer zwaar was, werd voortgesleept. Kostte dit avontuur mijn leven, dan was het nu mijn tijd om te sterven, was het mijn tijd nog niet, nu, dan zou ik het er levend afbrengen, zoo dacht ik, omdat ik fatalist was. Maar wat was het doel van mijn onderneming ? Heel vaag stond het mij voor den geest. . . . Waarom had ik den raad van Mirjam niet opgevolgd ? En waarom had ik zoo roekeloos gespeeld met het gevaar dat mij bedreigde? Ja, waarom....? Een groote vraag, die in ons leven zoo dikwijls onbeantwoord blijft.... Het daglicht, dat door de spleet drong, werd flauwer UNITAS STUDIOSORUM AMSTELODAMENSIUS. De Senaat van bovengen. A-’damsch studentencorps, dat Zaterdag 19 Februari en volgende dagen zijn eerste lustrum herdacht. ' uiterweer, Assessor I; Mej. Heti Hirsch, Ab-actis; K. P. C. A. Gramberg, Rector; H. E. Rosberger, Quaestor; R. F. Branbergen, Assessor II. (V.F.B.) en flauwer en langs de wanden gleed de duisternis neer, die op den grond samenvloeide. Ik ging tegenover de scheur staan en zag de diep-blauwe lucht, maar ik zag ook dat nu en dan een deel ervan verduisterde, waaruit ik kon afleiden dat men mij bespiedde. Weer hoorde ik het sleepen van een zwaar voorwerp over den grond, maar het was nu veel dichterbij en in de richting vanwaar dit geluid kwam wilde ik mijn revolver afvuren, doch ik deed het niet om de volgende logische redenen : schoot ik doelloos zonder te raken, dan zou mijn vijand mij waarschijnlijk hier laten doodhongeren en bleef ik kalm wachten op de dingen, die zouden komen, dan had ik zeker gelegenheid om een gevecht op leven en dood aan te gaan. . . . Ik besloot dus kalm te blijven en het gevaar, dat zich zou voordoen, moedig af te wachten. Een deksel van een korf werd geopend, ik hoorde dit aan het kraken van het riet. Daarna bleef het stil. . . . V.l.n.r.: J. H. Post GROOTE BRAND TE SCHIEDAM. ' Zondagmorgen werd door de politie brand ontdekt in de kunstaardewerkplaats „De Hagedis” van den heer H. J. Scholte, te Schiedam. De brand deelde zich mede aan een naast het perceel staande electrische groentendrogerij, die pas kort geleden was opgericht. Beide panden brandden geheel uit. HOOGWATER IN AALSMEER. Bovenstaande foto, genomen te Kudelstaart, daags vóór den hoogen waterstand op 16 Februari, geeft weer het leegpompen door middel van een brandspuit der ondergeloópen huizen aan den Westplas vóór den bedreigden dijk, die door burgers en militairen werd versterkt.
PDF

Nummer	1916, nr. 16, 24 feb. 1916
Blad	06
Tekst	PANORAMA 14 OM DE ZILVEREN H.A.V.-M EDA! LLE, Zondag 20 Februari had de eerste der drie tochten van 40, 50, 60 K.M, om de H.A.V.-medaille plaats. Er werd afgemarcheerd van Houtrust; de marsch ging over Loosduinen, Monster, Poeldijk, Wateringen, Delft, Rijswijk, naar den Haag terug. Door 148 personen werd aan den tocht deelgenomen. Op het terrein waren eenige dokters aanwezig, die het gewicht en de maat der ioopers vóór het vertrek en bij de terugkomst opnamen. Verscheidene militaife en burger-autoriteiten hadden van hun belangstelling voor dezen tocht, die weder een groot succes had, doen blijken. — Onze foto geeft een groep der deelnemers, {foto Hijmans). Eensklaps verstijfde \| mijn bloed. . . . Het angstzweet voelde ik uit de poriën van m’n lichaam persen. . . . Een afschuwelijke dood wachtte mij; een dood waartegen ik mij in die duisternis niet zou kunnen verdedigen.......... Daar in dien hoek naderde hij, langzaam, zoekend naar zijn prooi............... Ik wilde schreeuwen, mij bewegen. . . . mij zelf een kogel door het hoofd jagen. . . . maar ik was machteloos; alleen mijn gehoor functionneerde nog. . . . Daar in dien hoek schuifelde een slang over den grond. Het monster moest zeer lang zijn, want ik hoorde de mand nog kraken, terwijl ik het ondier al bij de spleet hoorde bewegen. Even dacht ik, dat alles slechts een hallucinatie was, maar neen, duidelijk zag ik nu de silhouet van den slangekop tegen de spleet; van buiten kreeg het dier een tik met een bamboe op den bek. De kop trok zich snel terug en nu hoorde ik overal hetschurend geluid over den grond. . . . Oh, daar buiten was het mooie leven. . . . de vrije nacht. ... ik dacht aan festiviteiten, die ik had meegemaakt in Londen, Calcutta en Bombay, aan de vrouwen die ik had liefgehad, aan de toiletten die mijn oogen, en aan de parfums, die mijn reukorganen gestreeld hadden . . . ik dacht aan mijn jeugd. . . . hoe ik op school gespeeld had, ik dacht aan al die frivoliteiten van het leven op het oogenblik dat ik den kop van de monsterslang mijn beenen voelde, bestrijken. . . . Onbeweeglijk bleef ik staan, het dier scheen zijn prooi elders te zoeken, want snel gleed het over mijn voeten. ... De maan wierp haar phosphor-licht door de spleet en verlichtte de groote gevlekte slang, die nu in het midden van het vertrek lag, opgerold en met opgeheven kop. ... Ik trok mijn revolver en wou op den kop schieten. . . . maar mijn wilde gedachtengang van daareven was gekalmeerd. . . , Ik had nog iets gezien, heel even was het te.onderscheiden: maar daar in dien hoek stond een korf en daarachter zat een kerel, ik hoorde hem ademhalen en hteel fluisterend de slang ophitsen. Aan het gevaar van de slang dacht ik niet meer; vermoedelijk was op dat oogenblik elke menschelijke emotie in mij gedood en had zich alleen een dierlijke woede van mij meester gemaakt, want voor ik mijzelf rekenschap ervan kon geven had ik den kerel uit zijn schuilhoek bij de slang gesleurd. Oersterk was mijn tegenstander, want soms tilde hij mij hoog van den grond op, doch door mijn trappen tegen zijn borst kon hij mij niet op de slang werpen, die ons in haar kronkels trachtte te vangen. . . . De Indiër maakte ’n zijwaartsche beweging en greep mij bij den strot; ik voelde dat ik zou bezwijken, maar door mijn angst voor den dood moet ik een ongelooflijke kracht gehad hebben, want met den arm dien ik nog vrij had, gaf ik hem een vuistslag, die zoo hevig was, dat hij voorover tuimelde en voor hij kon opstaan greep ik hem om zijn middel en wierp hem op de slang. Het monster blies en onmiddellijk had hij den Hindoe gegrepen. De kerel schreeuwde, sloeg met zijn armen, stond op en struikelde weer door de zwaarte van de slang, trachtte zich los te wringen maar het ondier trok zijn kronkels samen ; een lange smoor-kreet klonk, EEN 25-JARIG SPORTJUBILEUM. Den 15en Februari vierde de heer A. Kok te ’s-Gravenhage zijn 25-jarig sportjubileum. In de sportwereld is de jubilaris een zeer geacht en bemind persoon. Met hardloopen, worstelen, gewichtheffen, zwemmen en boksen wist hij vele le en 2e prijzen te behalen, terwijl hij thans — hij is 42 jaar — zich met veel succes oefent in touwtrekken, {foto Hijmans.) die gevolgd werd door een dof gekraak Daarna bleef het stil. .. Buiten bij de spleet hoorde ik een schaterlachen en een oogenblik later een zacht eentonig gefluit, waarvan de korte melodie telkens en telkens herhaald werd? De slang richtte zijn kop op, begon zich van zijn slachtoffer los te maken en kroop door de spleet naar buiten. Ik hoorde nu buiten een rieten korfsluiten en een oogenblik later zag ik Puntjabal uit den hoek, waar ik den Hindoe vandaan gesleurd had, tevoorschijn treden. Hij ging naar het lichaam, dat in den breeden strook maanlicht lag, en boog zich voorover. .,,Handen op of ik schiet,” riep ik. Bliksemsnel greep hij zijn • mes dat hij tusschen zijn tanden hield en wilde zich op mij werpen, doch ever snel schoot ik mijn revolver af en kreunend zakte hij inee ' Ng maals vuurde ik op hem en daarna hoorde ik niets Uitgeput viel ik in slaap en toen ik wakker werd s de ruimte hel verlicht door de weerkaatsing van de zor blanke zand van den weg. Puntjabal lag voorovc; mét een schot door zijn hoofd en borst en de Hindoe die e afgehaald had, was een vormlooze bebloede massa: alL i zijn hoofd scheen niet door het monster gegrepen te zi . Nu moest ik Mirjam trachten te vinden. > * * * Een uitgang had ik spoedig gevonden, deze was > den hoek waar de leege korf stond en niet afgesloten. De zon brandde al flink op m’n gelaat en handen en mijn oogen moest ik even sluiten voor het felle licht, toen ik buiten kwam. Instinctmatig ging ik naar het erf bij de bamboe-hut. waar Puntjabal mij opgewacht had. Daar wilde ik Mirjam zoeken. Ze moest er zijn, want de jonge panter lag voor den ingang in de zon te dommelen. Het dier tilde zijn kop op en keek mij met half gesloten oogen aan, terwijl het uiterste puntje van zijn staart traag op en neer ging. Toen ik dichter bij kwam sprong het schuw op en sloop de hut in. Ik begreep dat het dier naar zijn jonge meesteres ging en volgde het zoo snel mogelijk. Het intérieur der hut was donkeren door een bamboe-schot in tweeën gedeeld ; door een opening in de afscheiding verdween de panter. Groot was mijn verbazing, toen ik in het andere gedeelte voor een grooten kuil stond, waarboven een brandende lantaarn hing. De kuil was ruim een manslengte diep en de wanden waren met planken tegen verzakking gestut. De verlichting was erg zwak en in het donkerste gedeelte stond een zeer groot vat, dat van boven met een ijzeren traliewerk was afgesloten. De panter wreef voortdurend met zijn rug tegen het vat. . . . ,,Mirjam 1” Uit het vat klonk een gilletje en toen in het Engehoh • „Pas op voor Puntjabal, Nassam en den python.” DE WAAGPLE’N-KWESTIE TE ALKMAAR. Het bekende Waagplein te Alkmaar, bekend in en buiten Europa, moet door een breede straat verbonden worden met het Hofplein, aangezien het verkeer dit eischt. Het gevolg ervan kan zijn een zestien meter breede straat met blinde muren, waardoor het pleintje uit een aesthetisch oogpunt onherstelbaar geruïneerd zou worden. Om dit te voorkomen heeft een raadslid, architect, ruim twee jaar geleden een plan ingediend, dat in handen is gesteld van B. & W, om praeadvies. Door den heer G. T. M. van den Bosch, eveneens lid van den Alkmaarschen raad, is nu den Raad een idee aan de hand gedaan, waarvan hij een schetsteekeningetje heeft gemaakt dat hij onderworpen heeft aan het oordeel van bekende architecten, die het plan aanvaarden. Op herhaald en dringend verzoek van den heer Bosch is dit idee nu door den gemeente-architect, den heer G. Looman, in teekening gebracht waardoor een zeer mooi bouwplan is ontworpen, dat de ontsiering niet alleen voorkomt, maar zelfs de schoonheid bevordert. Nu stellen B. & W. echter voor om voorloopig die straat te maken en dan later, als de tijdsomstandigheden gunstiger zijn, met andere plannen te komen. De heer Bosch heeft in antwoord daarop het voorstel gedaan, het plan Looman te aanvaarden, dat zijn gedachten weergeeft. — Wij vonden de kwestie belangrijk genoeg om er in ons blad eens de aandacht op te vestigen. De foto links geeft het mooie pleintje weer. Het gedeelte tusschen de kruisjes zal. gaat het voorstel van B. en W. door, moeten verdwijnen voor een straat met blinde muren. Volgens de teekening van den heer Looman echter zal deze ruimte worden benut om er een tweetal oud-Hollandsche kantoorgebouwen te zetten, terwijl de verbinding dan door een r dort zou worden tot stand gebracht. De rechter afbeelding is de reproductie naar een aquarel, die vrij goed weergeeft, wat het gevolg zal wezen, als het voorstel Bosch-Looman wordt aangenomen. {foto's Blokker).
PDF

Nummer	1916, nr. 16, 24 feb. 1916
Blad	07
Tekst	15 „Er is geen gevaar meer, Mirjam . . . , Hoe kan ik het vat openmaken ?” „Met den sleutel der vier hangsloten van het traliewerk, die in den hoek achter het vat ligt”, was haar antwoord. Zonder verder te vragen sprong ik in den kuil, vond den sleutel en opende het vat. Vlug als een kat klom zij eruit, ik nam haar in mijn armen en bracht haar in het voorste gedeelte der hut, waar zij zonder een woord te spreken mij met groote angst-oogen bleef aanstaren. „Mirjam”, zei ik,,,Puntjabal en Nassam zijn dood. Beiden wilden mij door den python laten dooden, maar Nassam is door de slang en Puntjabal door mij gedood. .... Waarom wilde Puntjabal mij vermoorden en hield hij jou in een vat gevangen ?” „Hij wilde je het leven ontnemen om mij ... . Ze dachten dat jij door mijn vader gestuurd was om hem gevangen te nemen. Mijn vader is de vorst van Hydrabadah. Puntjabal heeft mij twee jaar geleden, toen ik mij in den indus baadde, geroofd om mij tegen een hoogen losprijs terug te geven. ... Al tweemaal heeft DE NEDÈRLANDSCHE AMBULANCE IN DUITSCHLAND Het personeel van de Nederlandsche ambulance onder leiding van prof, Lanz, gefotografeerd in het lazareth te Gleiwitz in Silezië. stand uitgebroken te zijn, want al de hutten in den omtrek stonden in brand en langs den weg lagen doode en gewonde inlanders. Met veel gejoel, en onder stompen en slagen werd ik naar een olifant met een rieten huisje op zijn rug gebracht. Ik werd in dat huisje getrokken. Een kerel met een dunne ijzeren staaf hurkte bij mij neer en beduidde mij door de staaf tegen mijn mond te slaan, dat ik dezen moest openen. Eerst bleef ik weigeren, maar het slaan was zoo pijnlijk, dat ik mijn mond opende; hij wierp er een poeder in dat wrang en bitter smaakte en waardoor ik mijn bewustzijn verloor. * * * PANORAMA Hoe lang mijn bewusteloosheid geduurd had, wist ik niet, doch toen ik bijkwam lag ik in een kleinen kelder. Door een tralievenster, dat bij de zoldering en gelijk met den weg was, en waarvoor een menigte inlanders zich verdrongen om mij te bespotten, viel een zwak licht naar binnen. Enkelen zaten gehurkt voor de tralies en lieten zich door anderen allerlei straatvuil geven om mij er mede te gooien. Ik was niet meer geDE TOESTAND TE ZAANDAM. Te Zaandam is de toestand nog steeds uiterst critiek;op verschillende plaatsen staat het water in de huizen. De Zuiderzee heeft op verscheidene plaatsen danig huisgehouden en het gevaar dreigt nog steeds, dat als de wind zijn wild-woeste triomfen vieren gaat, ook de Westelijke dam zal worden vernield en dan zal het water met noodlottige kracht een nieuw brok van Noord-Holland veroveren. Foto links; een der straten-, die in een formeele rivier herscha- (foto's V.F.B.) mijn vader het geld betaald, maar den brenger hebben ze door den python laten dooden en het geld behouden zonder mij vrij te laten. . . . Maar ik zal je later alles vertellen, laten we vluchten ... De geheele bevolking leeft van den roof van Puntjabal. Als ze het ontdekken dan is alles verloren. ... ïk weet de boot te liggen waarmede Puntjabal naar Hydrabadah ging. ...” Eensklaps klonk buiten een geschreeuw, gevolgd door geweerschoten. ... Er naderden woest-tieren.de ruiters, . , . „Men heeft ons ontdekt,” riep Mirjam, terwijl ze van angst ineenkromp. Ik trok mijn revolver en ging naar buiten, doch voor ik er op bedacht was werd ik ontwapend en door een aantal Hindoes aan handen en voeten gebonden en meegesleurd. Een paar rijk getooide inlanders te paard reden ons tegemoet, een van hen gaf mij met zijn karwats een paar striemen over mijn gelaat. Er scheen een ernstige oppen is. Foto rechts: de groote kerk, waarin de dakloozen tijdelijk zijn ondergebracht. VER HOOGDE WERKING VAN DEN BROMO IN NED.-INDIË. Omstreeks 20 November 1915 werd op Tosari, het wonderschoone herstellingsoord op Oost-Java, een aardbeving waargenomen, welke gepaard ging met een verhoogde werking van den Bromo. Onafgebroken werden dikke steenen honderden meters hoog in de lucht geslingerd terwijl een enorme aschwolk elke paar minuten werd uitgestooten, wat tot heden nog steeds voortduurt. De aschregen, die hiermede gepaard gaat en die alles met een laag zeer fijn poeder bedekt, doet aan de kruinen der boomen geen schade. Een nadeel voor de gewassen is het echter, wanneer het zonlicht aanzienlijk door de aschwolk wordt getemperd. De opname van den Bromo, die wij hierboven in beeld brengen, werd gemaakt in December 1915. boeid en mijn wapens waren mij ontnomen. Tegen den avond werd in den kelder een luik geopend. Een hand schoof mij een kruik vuil water en een bak gekookte rijst toe. ’s Nachts werd het tralievenster bewaakt. Door wien kon ik niet zien, want ik zag niets meer dan twee donkere beenen, die voortdurend heen en weer gingen. Den geheelen nacht had ik op den steenen vloer gelegen en gedacht aan mijn leven, dat nu wel voorbij zou zijn, want dat mij niets anders wachtte dan een marteldood was voor mij buiten allen twijfel. Ik berustte in mijn lot, mijn tijd was nu gekomen, hetnoodlot had met mij gespeeld als een kat met een muis. . . Hoe zou men mij dooden en waarom ? Den morgen, die volgde, dacht ik dat ik gek zou worden. Dat iemand van smart waanzinnig wordt, geloof ik niet meer, maar wel, van een onbegrijpelijk gebeuren. Al vroeg hoorde ik gejoel voor het tralievenster en
PDF

Nummer	1916, nr. 16, 24 feb. 1916
Blad	08
Tekst	PANORAMA 16 een buitengewone, feestelijke drukte. Men verwachtte schijnbaar mijn executie, maar hoe groot was mijn verbazing toen een paar mooie Oostersche vrouwen voor de tralies hurkten en geurende bloemen en delicatessen in mijn kerker wierpen. De duffe atmosfeer werd verdrongen door den geur van Indische bloemen en rozen, van muskus en sandel. De deur van mijn kerker werd geopend en een Indiër, gehuld in met goud en edelgesteenten versierde zijde, trad op mij toe en omhelsde mij in het schijnsel der flambouwen, die gedragen werden door dienaren in pompeuze kleedij. De rijke Indiër was ontroerd en zijn emotie was zoo groot dat hij begon te wankelen en door twee mindeV rijk gekleede Oosterlingen ondersteund, werd weggevoerd. Voor het eerst, zoo lang ik het fatalisme beleed, verloor ik mijn cynische kalmte en ik schreeuwde terwijl ik mijn armen met een smeekend gebaar ophief naar de menschel*, die bij de geopende deur waren blijven staan : ,,Oh. . . . Oh. . . . zeggen jelui toch wat er met mij gebeurd is. . . . anders word ik gek !” Een Engelschman in Europeesch ambtsgewaad, klopte mij op den schouder en zeide : „Volg hen, de vorst wacht U. . . . Men zal U kleeden. ” Mijn kalmte keerde terug en ik volgde de fakkeldragers de trap op, die naar een ruime hal leidde waar zij de flambouwen doofden. In de hal werd ik met zes Indiërs alleen gelaten. Ik moest mij baden in geparfumeerd water, mijn gelaat en handen werden bestreken met welriekende oliën en daarna werd ik gekleed in een wit zijden Oostersch kleed, geborduurd met gouden vogels. Op mijn hoofd zette men een tulband met aigrette, waaraan de edelsteen ontbrak, die meestal den gesp tooit, waardoor de rijgerkuif aan den tulband bevestigd is. Mijn kleedij was gereed en men opende nu een zwaar gordijn. Een vestibule werd zichtbaar, waar tal van danseressen en priesters mij opwachtten, om mij, naar ik nu vernam, aan het volk te toonen. Ik moest achter de priesters gaan, die op een paar stokken een korf droegen ; ik herkende den korf, het was dezelfde waarin Puntjabal den python geborgen had. ’t Monster scheen er nog in te zijn, want de dragers gingen onder den zwaren last gebogen. De stoet zette zich in beweging, de vrouwen dansten, de priesters zongen eentonige liederen en mij wierp men van de daken en balkons met bloemen. Nu eerst zag ik dat ik in een groote Oostersche stad was. De daken, balkons en de straten waren gevuld met menschen; De Niagara-Watervallen, ï-Jet gaat met beroemde plaatsen dikwijls als met beroemde personen: bij 1 1 kennismaking vallen ze ons tegen. De verbeelding is rijker dan de werkelijkheid, en wie zich van iets een schoone voorstelling heeft gemaakt, moest die maar nooit voor de aanschouwelijkheid gaan ruilen. — Wie de Niagara in den zomer ziet, ontkomt niet aan de bovenbedoelde teleurstelling. Hij had het zich overweldigender gedacht, ongerepter vooral. Nu, de tijd dat de Indiaan zich, in zijn schuitje van boomschors, door de waterversnellingen liet meevoeren, is dan ook lang voorbij. De waterval is een goed geëxploiteerd schouwspel geworden, een vertooning, waarbij de bezoeker aan deskundige hand wordt rondgeleid. Als een beestenspel-leeuw zit hij in een ijzeren hok; op commando van zijn bewaker springt hij door een hoepel. Lichtfabrieken hebben hem met een hoog-spanningskabel omwonden; zijn geweldige kracht wordt aan banden gelegd en benut om raderen, molens, motoren te drijven. De rook van honderd nijvere schoorsteenen verduistert zijn majestueuzen aanblik; moderne hotels verdringen zich om hem heen en beloeren hem uit tallooze venster-oogen. Een Kermis van kramen en tenten krioelt langs zijn oevers, den bezoeker noodigend op voorwerpen van Indiaansche huisvlijt, die bij kisten vol uit Duitschland komen. Neen — in den zomer vraagt de Niagara slechts uw medelijden. Maar de winter komt aan uw illuzie tegemoet Met een meterdikke sneeuwlaag bedekt hij al het teelijke, kunstmatige, kwetsende der omgeving; hij bevriest het buitenste deel der neerstortende wateren tot een fantastischschoone apotheose. De Niagara wordt een grillig tooverpaleis, vol flonkerende grotten, die uit edelgesteenten schijnen opgebouwd; veelkleurig kaatst zich de zon in de glinsterende ijskristallen. — Onze Canadeesche correspondent trachtte zijn indrukken van den winterschen waterval met den Kodak weer te geven, en zond ons de foto’s die wij hierbij afbeelden. zij die op straat stonden, vielen, als ik langs hen ging, op de knieën en bogen hun gelaat naar den grond, anderen drongen de priesters op zij om mijn kleed te kussen. We gingen een groote poort door en kwamen op het binnenhof van een paleis. De albasten en met gouden ornamenten versierde balkons, waren gedrapeerd met kostbare tapijten en versierd met guirlandes van geurende rozen. Overal stonden reukvaten, waaruit een blauwige walm spiraalde. die het plein vulde met een aroma van muskus en sandei. Onder een luxueus baldakijn zaten de aanzienlijke Oosterlingen, hun bruine koppen geleken wel van mahoniehout, zoo donker en onbeweeglijk waren ze, en de kleurnuanceering van hun kleedij smolt samen als een groote veelkleurige wolk, waarin de edelsteenen fonkelden en de paarlen glansden. Ik moest achter den korf op ’n dik tapijt blijven staan. Recht tegenover me zat de oude Indiër, die in mijn kerker geweest was en aan zijn voeten Mirjam, leunend tegen een jongen Oosterling. Zij was gekleed in zijde, kunstig gekleurd als de vederdos van een pauw, droeg gouden armbanden met diamanten en robijnen bezet en om haar hals lag een dubbel snoer blanke paarlen. Mirjam wierp mij kushanden toe en de jonge prins, naast haar, hield niet op met salueeren. Een neger hief zijn gespierden arm op en het werd stil op het binnenhof. De oude Indiër kwam van zijn troon naar mij toe en sprak : ,,Ik, vorst van Hydrabadah, ben niet meer dan een nietig insect tegenover den Engelschman James Harrison. Een groot onrecht heeft de vorst U aangedaan en indien U het hem niet vergeeft dan zou hij weenen totdat zijn tranen den Indus uit zijn boorden zouden doen treden en het land door overstrooming verwoesten, om het onrecht te straffen, dat hij alleen gepleegd heeft. Geen danseres zou meer dansen, geen muziek zou meer klinken, alleen de stilte van den Boeddhatempel zou in mijn paleis zijn. Gij, redder van mijn dochter, werd beschuldigd haar geroofd te hebben, het was niet mijn wil maar die der booze geesten. Mijn trawanten grepen U en ik was te gelukkig om mijn dochter den tijd te laten over U te spreken. Eerst toen ik haar over Uw straf sprak hoorde ik dat James Harrison, Puntjabal, den verrader, den arglistige die mij mijn dochter ontroofd had en ook mijn rijk wilde stelen, gedood heeft. Wat zou de vorst van Hydrabadah geweest zijn zonder zijn dochter en wat zou de jonge vorst van Pyambahad geweest zijn zonder Mirjam ? — Niets meer dan het stof der wegen. Maar breng ons geluk terug, James Harrison, laat mij dezen saffier onder Uw aigrette bevestigen, als een teeken dat U het onrecht vergeten hebt.” Ik boog, met bevende handen bevestigde de vorst den saffier aan mijn tulband en mompelde eenige woorden, die de geheele menigte herhaalde. „Voeg U naast mijn troon als „Raja de Geluksaanbrenger.” ïk volgde hem, ik werd gecomplimenteerd en men luisterde naar mijn verhaal; hoe ik Mirjam gevonden, hoe de slang Nassam verpletterd en hoe ik Puntjabal neergeschoten had. De plechtigheid werd besloten met de verklaring dat elk jaar ter eere van den python een feest gevierd moest worden. Het ondier kreeg een verblijfplaats in den tuin van het paleis, waar het in een groote glazen kiosk werd opgesloten. Een maand later keerde ik beladen met geschenken aan goud en edelgesteenten, kostbare tapijten uit Afghanistan en met een schat van zeldzame paarlen naar Engeland terug. Het noodlot had ’t zoo gewild ! NEDERL. ROTOGRAVURE-MAATSCHAPPIJ, LEIDEN.
PDF