Panorama

Blad 
 van 2380
Records 2231 tot 2235 van 11897
Nummer
1916, nr. 15, 21 feb. 1916
Blad
07
Tekst
7 PANORAMA daad bekend had. De bijzonder* heden die hieruit openbaar geworden waren, hadden mij diep terneergeslagen. Toen ik in een geïllustreerd tijdschrift voor het eerst het portret van de ongelukkige gezien had, was mijn hart opgesprongen van vreugde, want hoewel het bleeke gelaat met de groote oogen wel eenige gelijkenis vertoonde met mijn vroegere verloofde, had ze niet dien overvloed van haar, die het grootste sieraad van Charlotte uitmaakte, terwijl volgens de beschrijving in de dagbladen de moordenares zwart, mijn meisje blond was. Doch nu bleek uit de bekentenis van de moordenares dat ze zich onherkenbaar wist te vermommen en vaak een fraaie blonde pruik droeg met vergulde haarnaalden versierd. Dit sloeg de zwakke hoop op een vergissingmijnerzijdsden bodem in en ik zocht nu in een drukken werkkring afleiding voor mijn verdriet. Zoo waren er eenige maanden verloopen, de winter naderde met rassche schreden, toen ik voor zaken naar Amsterdam moest. Ik hernieuwde daar de kennismaking met een oud-studiemakker, die mij op een avond uitnoodigde met hem naar den schouwburg te gaan. Hoewel mijn hoofd er niet naar stond, zwichtte ik voor zijn aandrang, om een nieuw stuk te gaan zien, dat veel menschen trok en mij als rechtsgeleerde wellicht interesseeren zou. Zoo bevond ik mij dan des avonds om acht uur in de stalles. Met onverschilligen blik sla ik de spelenden gade, tot ik opeens bijna opspring van ontroering bij het zien van een dame die zoo juist is opgetreden? Krampachtig de stoelleuning vasthoudende, zit ik voorovergebogen haar aan te staren. Dat lijkt, neen, dat is Charlotte Beermans, ondanks den schmink herken ik haar duidelijk ! En nu ik haar stem hoor, is de laatste twijfel verdwenen. Hoe is dat mogelijk. Het hoofd duizelt mij ! Ik kijk het affiche in: Lotte Reinhart, hm, een tooneelnaam. UITVAART J. R. WUSTE. Onder talrijke blijken van belangstelling werd verleden week op de gemeente-begraafplaats van Velsen „De Biesen” teraardebesteld het stoffelijk overschot van wijlen den heer J. R. Wüste, in leven president-commissaris van „Het Nieuws van den Dag” en commissaris van tal van industrieele en financieele instellingen. Onze foto werd genomen terwijl de heer Funke (X) namens het Nieuws van den Dag de verdiensten van den overledene herdacht. Dat vond ik ze al toen ik nog als jong meisje op school was, en zoo denk ik er nog over. ’t Zijn juist die dingen die jullie mannen tot zulke idioten maakt. Iedere vrouw met een theelepel gezond verstand kan jelui mannen om den vinger winden.” „Schat!” antwoordde de heer Holtrop, een jong, ambitieus inspecteur van den veiligheidsdienst, „je vergeet je zelf door zoo te spreken. Je vergeet voorts dat ik mij jarenlang beijverd heb om mij in mijn vak te bekwamen. Ik wil de discussie niet voortzetten, — ’t is onwaardig.” „Heel goed,” antwoordde zijn vrouw. „Je kunt gemakkelijk de discussie afbreken, woorden bewijzen niets. Er is echter nog een andere weg om te zien wie gelijk heeft. Laat ons de proef op de som nemen, hier en op dit oogenblik." „Hoe kan dat nu ?” „Heel eenvoudig! Jij beweert, dat het niet mogelijk is een voorwerp,zelfs het kleinste, zóó te verbergen, dat het niet door een bekwamen speurder, zooals natuurlijk mijn man is, zou kunnen gevonden worden. Ik waag het echter, ik zwakke vrouw, deze bewering in twijfel te trekken en te zeggen, dat het zeer gemakkelijk is èn mijn man èn den detective te foppen, ondanks zijn kennis der wiskunde. Willen we wedden ? Ja? — Ik zal een kostbaar kleinood, laat zien .... mijn trouwring verstoppen”, (ze nam hem van haar vinger). „We gaan beiden de kamer uit, ik keer terug en veroorloof je een minuut, zegge zestig seconden later mij te volgen. Ik geef je dan een halfuur den tijd om den ring te zoeken. Vind je hem binnen dien tijd dan heb jij gewonnen, zoo niet dan win ik. Ik waarschuw je evenwel dat ik winnen zal en dat je je straf niet zult ontgaan ! Stem je toe?” Holtrop dacht even na. „En wat zal de straf zijn ?” vroeg hij. „O, niets verschrikkelijks ! Twee plaatsen in de stalles voor de opera van avond en een lekker soupeetje daarna!” G SNIJDELAAR.t Mr. L.. J. A. TRIP. Mr. J. A. LEVY. In den ouderdom van bijna 68 jaar is te Amsterdam overleden de heer GERARD SNIJDELAAR, oud-voorzitter van den Nederl. Typografenbond. Hij was in de typografenwereld een zeer bekende figuur en een der krachtigste voorstanders van de vakbeweging. - Mr. L. J. A. TRIP, referendaris aan de administratie der generale thesaurie, is benoemd tot opvolger van Minister Van Gijn, als thesaurier-generaal aan het departement van Financiën. — Een der meest bekende Amsterdamsche advocaten, Mr.J.A. LEVY, bereikte den 17en Februari den tachtigjarigen leeftijd. UIT DE FOTO-COLLECTIE SPAANDER. Het hotel Spaander te Volendam, met zijn jovialen kunstzinnigen eigenaar en familie, is sinds jaren het middelpunt van allen die Volendam bezoeken. Vooral de buitenlanders vertoeven er gaarne. Velen lieten er als souvenir een hunner werken achter, vandaar dat de heer Spaander de bezitter is van een unieke collectie schilderijen, aquarellen, teekeningen en foto’s. zoudt, en verwachtte je hier te zien.” Bemoedigd door haar toon, .deed ik een stap nader. „Wat ik heb geleden door mijn brutaliteit, zul je nimmer raden. Waarom gaf je mij geen verklaring?” Ze lachte een weinig droevig. — „Ik had het gewild, maar je beleedigde mij te zeer door je vreeseiijke beschuldiging. Ik had mijn beroep voor je familie geheim gehouden, dat was mijn fout en de aanleiding tot ons misverstand !” „En je wilt me vergeven, liefste?” vroeg ik bevend. „Ja, Karei, je hebt genoeg verdriet gehad en ... . ik ook I” fluisterde zij. Ik riep een rijtuig aan en in de schaduw daarbinnen kuste ik haar, ons verheugend in de gelukkige toekomst die ons tegenlachte. ZOO’N KLEINE HEK door Piet Verschuur UIT DE FOTO-COLLECTIE SPAANDER. Van deze verzameling was een keur geëxposeerd in het sierlijke clublokaal der Nederl. Amateur-fotografenvereeniging te Amsterdam, welke onder de bezielende leiding van den voorzitter den heer Ign. Bispinck, deze tentoonstelling benutte om voor het zwaar geteisterde plaatsje aan de Zuiderzee zooveel mogelijk geld bijeen te verzamelen. k zeg je dat het onmogelijk is !” „En ik herhaal: het is de eenvoudigste zaak van de wereld I” — „Maar m’n lieve kind, zonder wiskunde....” „Och wat maal ik om jouw malle wiskunde I ’t Is nonsens ! En nu volg ik met gespannen aandacht het verdere verloop van het stuk en zie nu tot mijn groote verbazing in ’t tweede bedrijf een tafereel zich afspelen in een treincoupé, een tafereel dat ik al eens gezien had. De spelenden waren mijn vroegere, diepbetreurde verloofde en de schurk uit het stuk: Deze laatste wilde haar belangrijke papieren ontrooven, doch zij greep hem bij de keel, terwijl hij trachtte haar naar de deur te dringen. De geheele onschuldige waarheid drong thans tot mij door, wat ik voor werkelijkheid gehouden had, was slechts de repetitie van een komediespel geweest. Nog voor het scherm viel; was ik, zonder een woord aan mijn vriend te zeggen, naar buiten gesneld en wachtte aan den artistenuitgang vol ongeduld de komst van Charlotte af. Daar kwam ze, een elegante, slanke figuur in het zwart. „Charlotte,” begon ik zenuwachtig, „ik kom je vergiffenis vragen en ... . wil je weer dadelijk verlaten.” Z*e keek mij met schitterende oogen aan, daarna zei ze vriendelijk : „Ik zag je van avond zitten, ik wist, dat je nu al het geheimzinnige begrijpen VOÓRBURGS VROEGER STADHUIS BEHOUDEN. Tegenover zooveel andere plaatsen, die armer worden aan typisch-stedenschoon, weet Voorburg zijn oude gebouwen steeds te behouden. Wist men eertijds Hofwijck, dat met ondergang werd bedreigd, te redden, nu dreigde „Het Zwaantje”, het restaurant dat vroeger stadhuis was en een der oudste gevels (1632) heeft, tegen den grond te gaan om plaats te maken voor een melkinrichting. Gelukkig is door tusschenkomst der Rijkscommissie de gevel gespaard gebleven „Ha, ha !” riep hij glimlachend uit. terwijl hij zijn krant op zij wierp. „Een kleine comedie dus !” „Een kleine comedie, als je ’t zoo noemen wilt,” gaf ze hem eveneens glimlachend terug. „Laat ons dan eerst een paar voorwaarden stellen, want je hebt den tijd voor het onderzoek zeer beperkt.” „Wat ? En den tijd voor het verbergen dan? Een minuut!” hernam zij. „Enfin, ik wil zeer grootmoedig zijn, want ik weet toch dat ik winnen zal. Welnu, ik verbind mij den ring niet te verbergen op mijn lijf, want ik wil persoonlijk niet in het onderzoek betrokken worden. Ik zal hem voorts niet verbergen in een spleet of naad van kleed of meubelen, kortom nergens waar door het te voorschijn halen iets beschadigd zou kunnen worden. Je zult inderdaad mijn edelmoedigheid bewonderen. Stem je toe?” „Je zult hem toch in deze kamer verstoppen ?” vroeg hij opstaande. „Ja,” zei ze eveneens opstaande. „Ik zal spelen voor gauwdief of smokkelaar, verdacht in het bezit te zijn van contrabande. Je volgt mij op de hielen en ik
PDF
Nummer
1916, nr. 15, 21 feb. 1916
Blad
08
Tekst
heb slechts één minuut om de smokkelwaar te verbergen. Je klopt na verloop van de minuut aan de kamerdeur en ik zal je toestaan binnen te komen.” „En je zult mij den ring dadelijk toonen als mijn onderzoek geen resultaat heeft gehad ?” „In twee minuten 1” was het antwoord. De inspecteur lachte medelijdend. „Kindlief, ’t is onmogelijk !” hield hij vol, terwijl hij naar de deur liep. „De eenvoudigste zaak van de wereld,” was het even stellige antwoord van het jonge vrouwtje, terwijl ze haar echtvriend volgde de kamer uit. Hij haalde zijn horloge te voorschijn en keek naar den secondewijzer. „Wacht nog even 1 . . . . Nu ga 1” kommandeerde hij. Ze liet hem den ring zien, opende de deur, wipte vlug naar binnen en sloot de deur weer. De heer Holtrop, de oogen op zijn horloge gericht, luisterde intusschen scherp naar het minste gerucht dat uit de kamer tot hem doordrong. Hij hoorde heel duidelijk het ritselen van krantenpapier en glimlachte. Daarna hoorde hij heel eventjes den kolenbak aanraken en onderscheidde de lichte voetstappen van zijn vrouw, terwijl ze door de kamer liep. Hij telde haar stappen, zonder nochtans een oog van zijn horloge af te wenden. De tijd was om. In een oogenblik was hij aan de kamerdeur en klopte aan. „Binnen 1” klonk het onmiddellijk. Hij trad binnen en vond zijn vrouw hem wachtende aan de deur met een spottend lachje. „Ik hoop,” zei ze, terwijl ze haar arm om zijn hals sloeg en hem kuste, „dat het een fijn soupeetje wezen zal.” „Kom, kom,” antwoordde hij met een dienstgezicht. „Geen vleierijen, hoor, jouw kleine heks I Waar heb je het kostbare kleinood verborgen ?” Zij boog spottend beleefd voor hem en zei: „U heeft de vrijheid te zoeken.” Hij liep recht op de tafel af ; zijn ooren hadden hem niet bedrogen : van de krant was een hoekje afgescheurd. Toen liep hij naar den schoorsteen: in den kolenbak lag een stukje krantenpapier ineengefrommeld. Aha 1 Dat was spoediger dan hij gedacht had. Hij haalde het papierballetje uit den bak, deed het open — niets ! Hm! Wacht, in een oogenblik was het gladgestreken en aan den afgescheurden hoek gepast. J a, daar hoorde het, maar er ontbrak de helft aan. Hij keek eens naar zijn vrouw. Deze had op den divan plaats genomen en deed alsof ze zat te handwerken onbewust van wat er om haar heen gebeurde. Weer liep hij naar den schoorsteen, knielde voor den haard neer en keek er in en om. „Maak je handen maarniet smerig, manlief,” klonk het opeens spottend. „Het ligt niet in den haard.” . Hij stond weer op, keek oplettend de kamer rond en — daarop het toilettafeltje lag de boel niet zoo ordelijk als hij dat van zijn vrouw gewoon was. Haastig onderzocht hij de verschillende toiletartikelen : speldenkussen, fleschjes, doosjes ... . „Het ligt niet op de toilettafel,” klonk het weer, „noch in een van de laden. Als je ’t vinden wilt, moet je ergens anders zoeken.” Hij hield op en begon met woede de verschillende vloerkleed}es op te lichten. „Doe dat niet, lieve,” klonk weer de rustige stem van zijn vrouw, „’t maakt zoo’n stof in de kamer. Wat je zoekt ligt niet zoo laag, minstens twee voet van den grond 1” Dat was een belangrijke wenk. PANORAMA Hij keek naar het plafond. „Het hangt niet aan den zolder 1” „Noch aan de muren 1” vervolgde hij op sarcastischen toon en blijkbaar met de bedoeling zooveel mogelijk aanwijzingen te krijgen. 8 Bnj Louis Bouwmeester. VI Ze zijn eens even bij hem opgeloopen, Leidsche straat, A dam, boven den boekwinkel. We waren tevreden, onzen grooten tooneelspeler thuis te vinden, ** en dat in een blakende gezondheid. Sjonge, iemand, die dan toch volgende week 55 jaar tooneelspeler is.... zoo iemand stel je je als een ouden-heer voor. Maar een ouden-heer en Bouwmeester... ziehier een fondamenteele tegenstelling. Pittig en vlug beweegt hij zich bij het praten en gaan; zijn gebaren zijn snel en rustig tegelijk. In zijn grijs geruit pakje, met zwart fluweelen kraag en manchetten afgezet, is zijn figuur eer dat van een gespierden jonkman, dan van iemand van.... Ja, van? Ik weet het niet, maar zijn leeftijd intrigeerde me toch wel. En ook öf hij hem zéggen zou. Daar Goethe de bescheidenheid het monopolie van „Lumpen” noemt, en ik voor geen geld een Lump wil wezen, vraag ik op den man af: Hoe oud bent u, mijnheer Bouwmeester? De aangesprokene praatte genoeglijk verder. Maar, ja. daar kon ik het niet bij laten, hè. En ik vroeg of hij zijn leeftijd niet zeggen wou. Neen, dat dééd hij niet, verklaarde hij glimlachend. — Een mensch is zoo oud als hij zich voelt, beweerde hij terecht — En hoe oud voélt u je wel? — ’n Jaar of dertig. Op zijn hoogst... veertig. — U bent nooit ziek, hè? — Ik weet niet wat het is in den laatsten tijd. — Nooit geweest ook? (De scherpzinnige lezer bemerkt, dat mijn interview van huishoudelijken aard was; omtrent Bouwmeester’s verleden, heden en toekomst als Kunstenaar schrijven de dagbladen overvloedig, en dat alles mag bij mijne lezers als bekend worden verondersteld.) De heer Bouwmeester verhaalde mij dan op mijn vraag of hij nooit was ziek geweest, dat het de weinige malen, dat het gebeurde, ook brutaal geweest was, op het kantje af. Eens tengevolge van een opgedane kou in een ondergesneeuwde kleedkamer te Rotterdam, toen hij zweetend van inspanning en dun gekleed van het tooneel was gekomen. Een anderen keer was een Chineesche barbier te Soerabaia de schuldige. Hij wondde Bouwmeester, een bloedvergiftiging trad in, en maakte het zóó bont, dat het niet veel scheelde of Louis was niet meer levend naar Holland teruggekomen... — Hij kan van die en zooveel andere dingen zoo levendig en gezellig zitten te vertellen, dat het een pleizier is naar hem te luisteren. En naar hem te kijken ook. Het bruine, krachtig gesneden gezicht, met de zwarte, dwars neergestreken haren, en de vaste, vonkelende oogen is daarbij als een mooi grootsch spel, dat vóór u, in uw onmiddellijke nabijheid geschiedt, De beheersching van gebaren, gelaatstrekken en stem, het deed me zelfs ook in die huiselijke omgeving geyoelen, welk een machtig tooneelspeler Bouwmeester is. Maar bij die sterke beheersching, welk een teerhartigheid tevens. Ge moest hem, zooals ik, zijn ól/z-jarig dochtertje Wiesje zien instoppen — mantel, muts, bouffante om en om geknoopt — nu ze, na een beetje ziek te zijn geweest, weer eens voor het eerst uit mag; ge moet hem zelf het aardige, blonde ding in het rijtuig zien dragen, en het is een lust om erbij te zijn, als hij met de krachtige bruine hand de kleine langs de wangen streelt, als hij ten afscheid haar knuffelend nog eens kust Dan is er op het sterke mannengelaat een uitdrukking van groote teederheid. Want die Wiesje is het kleine zonnetje in dat groote leven; zij is de vreugde van Bouwmeester’s jong-ouden dag. En als het maar eventjes kan, zijn ze bij elkaar, op de wandeling of elders; en -zoo ook is zij in dit aanstaand jubileum betrokken, eigenlijk jubileeren zij sèmen. De gedachte, de opbrengst der reeks jubileum-voorstellingen bijeen te houden als een kapitaaltje voor de kleine Wiesje, een kapitaaltje dat met rente op rente vermeerderd op haar 21e jaar aan haar kan worden uitgekeerd, een soort van bruidschat, laat ons zeggen, — de gedachte dat zóó te bedisselen, is net iets voor Louis Bouwmeester. Het heeft iets van de schoone romantiek, temidden waarvan de tooneelspeler leeft, en doet óns Bouwmeester als een even teergevoelig als zorgvol vader kennen. Moge het resultaat boven elke verwachting zijn. Zoo hoop ik. Kyf-Kyf. „Noch aan de muren,” bevestigde zij monotoon, terwijl ze met de tanden een draad afbrak. Komaan, dat gaf een groote beperking aan het veld van onderzoek. Even nadenken : niet op den grond, niet aan den zolder, noch aan de muren, dus midden in de kamer. Daar stond een guéridon met een schemerlamp en eenige boeken erop. Sapristi! Hij kreeg een ingeving I Hij schroefde den brander van de lamp los. „Ik heb toch eigenlijk niet veel zin om de peer leeg te visschen . . . begon hij besluiteloos. Maar nu klonk er beslist uit haar mond : „Ik beantwoord geen vragen meer.” O, dat was voldoende ! Hij liep met de lamp naar de keuken, haalde den brander er af, goot de olie er uit —wel, vervloekt, de peer was zoo leeg als een trommel. Hij keerde haastig naar de kamer terug en keek nu min of meer schaapachtig rond. De tijd begon te draaien. Hij nam ieder boek op en schudde het. Zonder resultaat! Hij keek met een blik vol achterdocht naar zijn vrouw. „Wil je eens even opstaan, lieve?” „Met genoegen !” Ze rees op van den divan en hij onderzocht de zitting en de kussens, in de hoop dat zij den ring verbórgen hield, door er op te gaan zitten, doch geen spoor van den ring. Toen zij weer ging zitten, keek ze op haar horloge. „Nog tien minuten !” Daar kreeg hij opnieuw een idee. Hij ruimde de tafel leeg, keerde deze om en inspecteerde het onderstel zeer nauwkeurig, doch vond niets dan in den hoek aan een der pooten een verlaten spinneweb. De tafel werd weer op haar plaats gezet en de jonge man keek hulpeloos de kamer rond ; ten einde raad. „Nog vijf minuten,” klonk hem weer tartend in de ooren. Ha, een laatste glimp van hoop ! Het werkmandje van zijn vrouw 1 Hij had dit tot nog toe genegeerd als te onwaarschijnlijk, doch hij wist niet meer waar te zoeken, zijn logica liet hem in den steek en hij beging nu de domheid, hieraan de hem nog resteerende minuten te vermorsen. Hij rolde eenige paren kousen open, die op herstelling wachtten ; hij deed haar naaidoos open, onderzocht elk laatje, ieder vakje ; hij brak zelfs een stukje onschuldige was open — resultaat nihil I „Nog één minuut!” zei de tergende stem. Zenuwachtig keerde hij de mand om, zoodat een regen van knoopen, spelden en ander naaigerief over de tafel en op den grond rolde en juist had hij minutieus maar nog steeds met hetzelfde ongunstige gevolg den geheelen inhoud onderzocht, toen zijn vrouw haar horloge wegborg met de woorden : „De tijd is om, jongenlief!” Wanhopig en beschaamd viel hij in een clubstoel neer, doch sprong weer op, omdat iets op zijn rug hem pijn deed. Hij bekeek de rugleuning doch vond niets; doch toen zijn vrouw in een schaterlach uitbarstte, kreeg hij een ingeving. Hij voelde met zijn hand langs zijn rug, ja, daar zat iets. Nog steeds klonk het geschater van zijn vrouw hem in de ooren. „Keer je om !” riep ze hem eindelijk toe, hij deed dat en nu nam zijn vrouw van zijn rug een vastgespeld papiertje en in dat papiertje zat........ de langgezochte ring. „Ik zou maar gauw plaatsen gaan bespreken, mannetje?” „Maar ik begrijp niet, hoe dat daar . . . .” „O, heel eenvoudig! Ik spelde hem op je rug, terwijl ik je een zoen gaf, toen je binnenkwam !” Hij zei niets meer, maar ging haastig heen, om kaarten te koopen. BERICHT. Abonnés die klachten hebben over de bezorging van ons blad, gelieven deze met opgaaf van den boekhandelaar, bij wien zij geabonneerd zijn, rechtstreeks te richten tot de Administratie van PANORAMA, DOEZASTRAAT 1-3-5, LEIDEN. HET BEKENDE HOLLANDSCHE STRIJKKWARTET, bestaande uit de heeren H. Leydensdorff, Cor Kint, Thomas Canivez en Bram Mendes, dat in muzikale kringen zoo veel waardeering ondervindt en dat vooral door zijn kamermuziekavonden zoozeer de aandacht trekt. (V.F.B.) ,,MAAR ’N DROOM.** Van links naar rechts: Enny Vrede - Anna Stabrin, Eduard Verkade - Eugen Sponholz en Philip la Chapelle - Kanicky in „Maar ’n Droom” dat door „Die Haghespelers” wordt ten tooneele gebracht. (foto Couoée.) NEDERL. ROTOGRAVURE-MAATSCHAPPIJ, LEIDEN.
PDF
Nummer
1916, nr. 16, 24 feb. 1916
Blad
01
Tekst
No. 16 (34b) 24 FEBR. 1916 AFZONDERLIJKE NUMMERS 7*/2 CENT VERSCHIJtNT 2 MAAL. PER W ES ES K A . W . SIJTHOFF’S uitgevers maatschappij - leiden ABONNEMENT PER KWARTAAL 26 NUMMERS f 1.30 öavid Teniers de "Jonge - lustende Werklieden, David Teniers de Jonge, geboren den 15en December 1610 fe Antwerpen en gestorven te Brussel den 25^|en April 1600, was als schilder en graveur een der sieraden van de Vlaamsche school. Men plaatst hem in rang onmiddellijk na Rubens en Van Dijck. Het schilderij dat wij hierboven weergeven, bevindt zich in het Rijksmuseum te Amsterdam.
PDF
Nummer
1916, nr. 16, 24 feb. 1916
Blad
02
Tekst
PANORAMA 10 DE OORLOG IN HET DUISTER ROMAN VAN LUDWIG WOLFF (Vervolg) ebt u ’t een of ander vermoeden ?” „Neen, dat niet, maar ik ben zoo onrustig.” Hij streelde teeder de hand van zijn zoon en verzocht deemoedig : „We moeten de zaak opgeven, Ilya!” De luitenant keek zwijgend in het lamplicht. „God was ons zoo lang genadig. Men mag niet te veel van hem verlangen.” Ilya draaide een sigaret. De onrust van zijn vader begon langzaam in zijn bloed over te vloeien. „Wij hebben geld genoeg,” ging Milan voort. „Hoeveel hebben wij dan ?” vroeg Ilya nadenkend. „Zestig duizend kronen.” „Wat beteekent dat !” zeide de luitenant verachtelijk. „Als wij naar Servië gaan, zijn wij daar millionnairs !” Ilya stak zijn sigaret aan. verontrusten, en was er zeer tevreden mee dat Milan alle betrekkingen had afgebroken. Hij wilde tot zijn ontslag uit het leger, op eigen hand werken. De donkere voorgevoelens van zijn vader maakten alleen in zooverre indruk op hem dat hij met dubbele voorzichtigheid en slimheid te werk ging. Honderd gretige oogen beloerden maandenlang eiken stap van den luitenant Vidakovitch gedurende en buiten den dienst, zonder een verdachte handeling te kunnen bespeuren. Majoor Homann, die het onderzoek leidde, nam alle middelen te baat die de autoriteiten te zijner beschikking konden stellen. De correspondentie van den luitenant werd zorgvuldig bewaakt. Hij kreeg slechts onschadelijke, rooskleurige minnebrieven. Hij ging met niemand om die eenigermate verdacht kon zijn. In het café zat hij alleen met regimentskameraden. De kamerverhuurster bij wie hij woonde, was een onschadelijke oude vrouw, de weduwe van een wachtmeester der gendarmerie. Er waren oogenblikken waarin majoor Homann en zijn vrienden aan het slagen Van hun onderneming begonnen te twijfelen. Zij waren rotsvast overtuigd van de schuld van den luitenant, maar de vos was zoo sluw dat zij hem niet vangen konden. Op een Vrijdagavond, toen de officieren van den generalen staf in het kleine oude café bijeenwaren en weder krijgsraad hielden, zeide kapitein Woldrich : „Wij zullen nooit tot een resultaat komen, wanneer wij ons niet op één enkel punt concentreeren.” kan ons niet helpen. Het zal u zelf ook gaan vervelen, altijd diezelfde domme liefdesbrieven te lezen.” De beambten vertrokken, in hun eergevoel gekrenkt, en gingen aan het werk. Een week later meldde de inspecteur Elkan zich aan bij majoor Homann, en reikte hem met een ernstig overwinnaars-uiterlijk een brief over. „Wat is dat ?” vroeg de majoor. „Dat moet een brief van luitenant Vidakovitch aan Golubjef zijn,” antwoordde de agent met overtuiging. De majoor zeide, aangenaam verrast: „Als het waar is, Elkan, beleef ik vandaag den gelukkigsten dag van mijn leven.” Hij bekeek het adres. De brief moest naar Kopenhagen aan een poste-restante-adres. Majoor Homann riep opgewonden uit : „Golubjef is in Kopenhagen ! Daarover hebben wij gisteren bericht gekregen.” De oogen van den inspecteur schitterden. „Wij zullen den brief toch openen, majoor?” „Natuurlijk, hoewel wij er, naar ik vrees, niet veel wijzer door zullen worden.” De brief was in cijferschrift. „Dat dacht ik wel,” zeide Homann en hij haalde er schriftproeven bij die hij met den brief vergeleek. Hij verklaarde triomfantelijk : „Het is zonder twijfel het handschrift van Vidakovitch. Ik dank u, Elkan. Dat zal nooit vergeten DE WATERSNOOD. DE KISTDAMMEN TE PURMEREND BEZWEKEN. Ter bescherming van den Overmeerschen polder heeft men door soldaten nabij Purmerend een dam van klei en zandzakken doen opwerpen, waardoor het ook mogelijk was Purmerend bijna geheel droog te malen. Ongelukkig echter had men voor de melkfabriek Hollandia een klein stukje in den dijk opengelaten teneinde de melkvaten te kunnen halen. (Zie de foto). Dit is noodlottig gebleken: het is het zwakste punt geworden en toen de kistdam er bij eiken golfslag achteruitschoof, werd er vergeefs gepoogd, den dam te houden. Het water stortte er zich met geweld naar binnen en weldra zag men het in de stad zeer snel rijzen. . {foto H.l.P.B.) „Geloof mij, hoe vroeger wij vertrekken, des te beter is het.” „Ik kan niet van nu op morgen mijn ontslag nemen.” „Waarom niet ?” „Omdat ik mij daardoor verdacht zou maken.” „Dat moet je beter weten dan ik.” Hij zweeg bedrukt. Na een poos zeide hij zacht: „Maar de zaak zullen wij nu toch maar vast opgeven.” „Goed. Zooals u wilt.” Milan kuste dankbaar zijn zoon. „Zoodra ik kan, misschien na de volgende promotie, neem ik mijn ontslag.” „Ik zal niet eerder slapen kunnen, vóór ik in Servië ben !” „Dat zal niet lang meer duren, vader,” troostte hem Ilya. Milan Vidakovitch vertrok, van den ergsten angst bevrijd. Ilya bleef in nadenken en bedrukt achter. Een vage beklemming zat hem in den nek. Den volgenden dag ontving hij de benoeming tot bataljonsadjudant. De spoken van den nacht waren weggeblazen als een ademtocht. God zelf wees hem den weg. Men moest de ongehoopte voordeelen van deze nieuwe positie benutten. Wat had hij in Servië te zoeken ? Hij wilde zoo snel mogelijk zooveel geld verdienen dat hij in Parijs kon wonen. Hij vertelde zijn vader niets van zijn bevordering om hem niet te „Hoe meen je dat ?” vroeg majoor Homann. „Dat zal ik uitleggen. Wat weten wij zéker van den Servischen schurk ?” „Dat hij met Golubjef in verbinding staat,” antwoordde kapitein Fankhauser. „Zeer juist. Men moet dus alle hefboomen op dat eene punt zetten. Men moet er achterkomen op welke manier het varken die verbinding in stand houdt.” „Dat was toch het allereerste wat we gedaan hebben,” verklaarde Homann ontmoedigd. „Wij onderzoeken eiken brief dien hij krijgt.” Kapitein Woldrich lachte : „Je gelooft toch niet dat hij zich de gevaarlijke brieven naar zijn woning laat sturen ?” „Zoo wijs was ik al lang, amice,” antwoordde majoor Homann. „De man gaat echter ook nooit naar de post om poste-restante brieven te halen.” „Dan moet hij een tusschenpersoon hebben”, zeide kapitein Woldrich. „En dien te vinden zou de naastliggende en moeielijkste opgave zijn.” Met deze uiteenzetting waren allen ’t eens. Den volgenden dag liet majoor Homann twee detectives van de rijkspolitie bij zich komen en zei tot hen : „Mijnheeren, sedert een half jaar staan wij op het doode punt. Wij komen geen stap vooruit, ofschoon ik beslist weet dat luitenant Vidakovitch in correspondentie staat met Golubjef. U moet nu uitvorschen hoe hij die brieven verzendt en ontvangt. De post worden !” De majoor bood den inspecteur een sigaret aan en verzocht hem te gaan zitten. „Vertel mij nu eens, Elkan, op welke manier u in het bezit van dezen brief is gekomen ?” „Door een lomp toeval, majoor. Ik bemerkte op een middag dat luitenant Vidakovitch uit den barbierswinkel, waar hij gewoonlijk heengaat, na slechts een paar minuten terugkwam, zonder dat hij geschoren was. Dat viel mij op, want wat had de luitenant bij den barbier te doen, wanneer hij zijn baard of haar niet in orde brengen liet ? Het was wel is waar mogelijk dat de winkel overvol geweest was en dat de luitenant niet langer wachten wilde. Ik besloot, mij zekerheid te verschaffen en den officier dien dag niet verder na te gaan. Ik ging den scheerwinkel binnen, waar behalve de eigenaar noch een bediende noch een klant aanwezig was. Deze omstandigheid versterkte mijn verdenking. Ik liet mij scheren en trachtte vergeefs met den kapper, die een nurksch zwijgzaam mensch was, een gesprek aan te knoopen. Hij schoor in elk geval uitstekend. Toen ik later te weten kwam dat deze kapper een Serviër was en Jermolajèf heette, werd het mij duidelijk dat deze man en niemand anders de tusschenpersoon van den luitenant moest zijn. Drie dagen lang observeerde ik nu Jermolajèf en kreeg de zekerheid dat hij de correspondentie bezorgde. Hij ontvangt op het postkantoor in de Taubstummengasse poste-restante-brieven die het merkteeken Karl Wintermann 1213 dragen.”
PDF
Nummer
1916, nr. 16, 24 feb. 1916
Blad
03
Tekst
11 PANORAMA OE WATERSNOOD TE PURMEREND. De dam dien men vóór de sluizen dwars door het Noordhollandsch Kanaal heeft gelegd, teneinde het wild-opstuwende water tegen te houden en een doorbraak van den Beemsterpolder te voorkomen. Een paar malen heeft de dam op punt gestaan door te breken, citch 'ehrgens ond. ,,Uitstekend, ’ ’ riep majoor Homann en glimlachte vergenoegd., ,Maar ik begrijp nog niet hoe u dien brief machtig geworden bent/' ,, Dat wastoevalligniet moeielijk, majoor. Jermolajèf verliet gisterenavond kort voor tien uur zijn huis en ontmoette een bekende, die hem eenigen tijd ophield. Nadat hij weer alleen was wierp hij dezen brief in de brievenbus. Het was kwart over tienen. De bus werd dus eerst om ’s morgens zes uur geleegd. Ik liet door een kameraad den chef van het betrokken postdistrict uit zijn bed halen, en had nog in den loop van den nacht den brief in handen. In de toekomst zullen wij het gemakkelijker hebben, daar wij het teeken nu kennen.’' MajoorHomann reikte den inspecteur de hand en zeide : „Ik dank u, Elkan. Copieer nu dezen brief en laat hem dan door de post aan zijn adres bezorgen. Luitenant VidV. mag op geenerlei wijze verontrust worden/ Op een der volgende dagen kwam kolen brugg op het bataljonsbureau, waar zich. een afspraak, luitenant Vidakovitch alleen b ,,Is de bataljonscommandant niet hier r „Neen kolonel.” „Dat is lastig,” antwoordde de kolonel en trok zenuwachtig aan zijn grijze snor. De oude soldaat Was een slechte comediant. Hij ging besluiteloos door het vertrek, als overlegde hij wat te doen stond. Eindelijk bleef hij voor Vidakovitch staan en zeide : ,,U kunt overigens het werk ook wel overnemen, luitenant.” „Tot uw dienst, kolonel.” „Het gaat er om, de oorlogs-reisroute voor het eerste corps, voor zooverre die ons regiment betreft, na te zien. Ik behoef u wel niet te zeggen, dat die stukken streng geheim zijn.” „Tot uw dienst, kolonel.” „Ik moet nu tot mijn spijt naar het ministerie, anders had ik het werk zelf kunnen doen. Over twee of drie uur kom ik terug. Inmiddels kunt u daarmee gereed zijn. Verlaat onder geen omstandigheden het bureau voor ik terug ben.” „Uitstekend, kolonel.” Kolonel Wehrbrugg verliet, bevend van opwinding, het bureau en liet den luitenant vijf uur lang ongestoord werken. Aan dit spek moest Vidakovitch bijten. De oorlogs-reiswijzer was een flinke som gelds waard. Twee dagen later had majoor Homann een brief in handen, die bestemd was voor Madame Golubjef in Kopenhagen en den reiswijzer van het eerste corps bevatte. = Luitenant Vidakovitch was gesnapt. De val sloot zich. Op den avond dat hij in hechtenis genomen zou worden, wilde toevallig de oude Milan zijn zoon bezoeken. Ilya was niet thuis. Toen de oude man, nadat hij zich een poos met de huisjuffrouw van zijn zoon onderhou- • den had, wegging, viel hef hem op dat een auto, waarin twee officieren zaten, nog steeds op den hoek van de straatwachtte. Ook de twee mannen die, trots den stormenden regen, voor het huis patrouilleerden, kwamen hem verdacht voor. Een razende angst overviel hem. Hij begreep wat zijn zoon bedreigde. Zijn voorgevoelens hadden hem niet bedrogen. Men liet den oude rustig passeeren, daar hij niet onder verdenking stond. Jermolajèf, de kapper, zat reeds achter slot en grendel. Milan Vidakovitch vloog als een bezetene tVeg om zijn zoon te zoeken en te waarschuDE WATERSNOOD TE PURMEREND. De kistdam door het overstroomde gebied; aan de overzijde (rechts op de foto) ziet men de tweede doorbraak aan den anderen kant van de Hollandia-fabriek. Aan twee zijden van genoemde fabriek is de kistdam n.1. bezweken, (foto's H. I. P. B.) DE WATERSNOOD TE PURMEREND. Aan de Oostzijde van Purmerend tracht men- het water door middel van zandzakken tegen te houden. Op het oogenblik dat bovenstaande foto werd gemaakt, begon het echter op te zetten. De Stationstraat, welke onze afbeelding weergeeft, begon toen reeds ernstig te verzakken. Duidelijk is te zien hoe het water, dat rechts van den dam hooger staat, reeds onder de zakken doorvloeit. wen. Hij liep alle café’s binnen die Ilya placht te bezoeken, hij vroeg naar hem in de hotels, hij belde allerlei vrouwen op, maar Ilya was niet te vinden. Hij stormde ademloos, met kloppend hart, doornat van den regen naar de kamer van zijn zoon terug. Toen hij die na middernacht bereikte, zag hij, verlamd van ontzetting, dat het te laat was. Luitenant Vidakovitch was per auto naar. huis gegaan. Een meisje bevond zich in zijn gezelschap. Toen hij uit den auto stapte, traden de twee officieren op hem toe. Het waren majoor Homann en de bataljonscommandant. Vidakovitch salueerde. De officieren beantwoordden zijn groet niet. Nu eerst begreep hij wat geschieden zou. Zijn gezicht werd bleek. Een plotselinge duizel greep hem aan. Hij had een bitteren smaak op de droge tong. De chauffeur zeide gemoedelijk : „Het is twee kronen vijftig, mijnheer.” Vidakovitch betaalde met bevende vingers. „Zend die dame weg,” beval majoor Homann. De oude Vidakovitch kwam langs de muren tastend naderbij. Zijn beenen weigerden hun dienst. Als een doodelijk getroffen dier blikte hij naar zijn geliefden zoon, die zijn sabel aan de officieren afgaf. Hij wilde het uitschreeuwen, maar een ijzeren ring perste zijn keel dicht. Hij brulde : „Ilya!”, maar geen geluid klonk door den nacht. Toen Ilya Vidakovitch in den auto der officieren steeg, zag hij het gruwzaam vertrokken gelaat van zijn vader, die de armen naar hem uitstrekte. De aanblik van den ouden, zwijgenden vader brak hem het hart. Hij begon als een klein kind.te weenen. Zoo zag Milan zijn zoon voor ’t laatst. Het onderzoek duurde nietlang daar de verrader alles bekende. Hij had geen medeplichtigen behalve den kapper, die voor den krijgsraad niet verder van belang was, zoodat de zaak reeds einde Februari behandeld kon worden. Ilya Vidakovitch werd veroordeeld tot verwijdering uit het leger en achttien jaar celstraf. Generaal Buschgart had een slecht geweten, toen hij zijn dochter de veroordeeling van den spion vertelde. Hedwig hief het hoofd niet van haar werk en zeide slechts : „Dat is die man, met wien kapitein Heinersdorf niet duelleeren wilde.” Anders niets. De generaal keek bekommerd naar het smalle, bleeke gelaat van zijn kind en zweeg bedrukt. Den volgenden dag vroeg hij, een weinig verlegen, aan majoor Homann : „Kunt u mij niet zeggen waar Baron Heinersdorff zich tegenwoordig bevindt ?” „Ik heb er geen flauw idee van, excellentie. Geen mensch weet waar hij is. De chef vroeg ook al naar hem. Heinersdorff is als verdwenen van den aardbodem.’’ Generaal Buschgart bedankte en trok zich terug. Hij had ’t gevoel, dat hij een onrecht goed te maken had. In de eerste dagen van Maart werd het vonnis tegen Vidakovitch bevestigd. De straf kon voltrokken worden. Op een stralend lichten voorj aarsmorgen had de openbare bekendmaking van het vonnis plaats. Eenige honderden menschen stonden op het reusachtige, door de zon overschenenkazerneplein en wachtten het schouwspel af. Ook de oude Vidakovitch was daar gekomen in de hoop zijn zoon nog eenmaal te kunnen zien. Hij leunde tegen een paal en staarde zonder tranen in de blauwe lucht. ( Wordt vervolgd.) 16 f34b1
PDF
Blad 
 van 2380
Records 2231 tot 2235 van 11897