|
PANORAMA
IETS OVER SPIONNAGE
EN GEHEIMSCHRIFT
II. GEHEIMSCHRIFT DAT OP HET EERSTE GEZICHT NIET ALS
ZOODANIG TE HERKENNEN IS.
^^^^^§^]iets veroorzaakt ongetwijfeld aan de Censuur
' WQ’PN zo°veel zorgen en eischt zooveel van haar
«tnhftrnrinnicrhftid scherpzinnigheid, als al«5 Hdep geheimschrift-syste- aAhpirncrhrift-Qvcfi-#*.
men, waarover we thans spreken zullen. Al
is. het, door gemis aan de betreffende code,
aan den Censor niet mogelijk een der vroeger
besproken systemen te ontcijferen, hij kan tenminste verhinderen
dat het geheime bericht aan den vijand gezonden
wordt, wat alreeds een voordeel is. Bij de hieronder volgende
systemen is de kans op ontdekking, zoo niet uitgesloten,
dan toch zeer gering.
Stel u voor dat uw vaderland overweldigd wordt door
den vijand, een toestand die tegenwoordig zeker niemand
moeielijk zal vallen zich in te denken. Je bent een vurig
patriot en blijft in je land om met gevaar van je leven alle
inlichtingen over den vijand te verzamelen, die aan je vrienden
van dienst kunnen zijn. Een tijdlang gaat het goed,
doch eindelijk begint men je te verdenken, maar kan geen
bewijs vinden. Geen nood, men zal een spion op je afsturen,
die je gangen nauwkeurig zal nagaan. Op zekeren dag komt
er iemand, onverschillig of je fabrikant, financier of winkelier
bent, zich bij je aanbieden voor een vacante betrekking
op kantoor of werkplaats. De man is* voorzien van de gunstigste
referentiën van verschillende handelsvrienden, waaronder
er gelukkig één is, die zich een ware vriend toont.
Van dezen brengt de man je behalve zijn aanbevelingsbrief
ook een pakje monsters mee {Zie Afb. 10). Het pakje wordt
Afb. 10. Een pakje, dat meer zegt, dan men denken zou.
door u geopend, den brief gelezen, doch ze bevatten niets
verdachts. U verzoekt den man den volgenden dag om bescheid
te komen en als ge alleen zijt en zeker niet bespied
te worden, dan grijpt ge ... . niet naar den brief of het
monsterpakje, maar .... naar het touw dat om het pakje
zat en door u achteloos in de papiermand is geworpen. Ge
had reeds bij de ontvangst hieraan eenige bijna onmerkbare
maar voor u welsprekende vuile vlekjes gezien. Haastig
wordt door u uit een geheim laatje een eenigszins vreemd
uitziend stuk karton gehaald, hierop het touw gewonden
(Zie Afb. 11) en nu blijkt dat al die onaanzienlijke vlekjes
Afb. 11. Het Touwschrift.
letters beteekenen, die tezamen de waarschuwing bevatten
: Brenger dezes is een spion 1 Pas op {
Dit geheimschrift, dat meer vernuftig dan ingewikkeld is,
werd reeds eeuwen geleden, op de manier ongeveer, zooals
wij thans illustreerden, met succes toegepast.
Veel meer bekend, omdat dit systeem vaak in romans
of detective-verhalen wordt aangetroffen, is het Roosterschrift.
In een brief, die er oogenschijnlijk onschuldig uitziet
(Zie Afb. 12a), is een geheime tijding verborgen, welke door
Afb. 12a. De brief zonder rooster,
het opleggen van een rooster (Zie Afb. 12b) tevoorschijn
&
Afb. 12b. Het rooster op den brief gelegd.
treedt. Deze methode, die niet het karakter van geheimschrift
draagt, zou zich uitstekend leenen tot toepassing in een tijd
als dezen, waarin het gebruik van een geheime code verboden
is, ware het niet, dat hieraan verschillende bezwaren
verbonden zijn, zooals : de beperktheid van de over te brengen
tijding, wijl men aan het rooster gebonden is ; de moeielijkheden,
die het schrijven er van opleveren ; degrootekans
dat een scherpzinnig schriftkundige het geheim ook zonder
de code ontdekt en het bestaan van tal van systemen, die
deze bezwaren niet bezitten. Dit zal dan ook wel de reden
zijn, waarom van deze methode meer in romans, dan in de
werkelijkheid gebruik wordt gemaakt1).
Wijl ’s menschen vernuft schier onuitputtelijk gebleken
is in het uitdenken van methoden om geheimen alleen onder
de oogen te brengen van hen, voor wie ze bestemd
zijn, is het geen wonder, dat ook het Muziekschrift
hiervoor te hulp werd geroepen. Een voorbeeld hiervan is
hieronder afgebeeld met de erbij gegevene verklaring.
35
J < f o r ƒ
uuigang enword enbe spied
Afb. 13. Het Muziekschrift.
waardoor het den lezer niet moeielijk zal vallen het geheim
te ontsluieren.
Dit geheimschrift, dat al even weinig verdenking zal
opwekken, als het vorige, heeft boven de meeste systemen
dit onschatbaar voordeel, dat het na eenige routine zonder
sleutel onmiddellijk te lezen is. ïn dit opzicht komt het
overeen met Kortschrift of Stenografie, hetgeen, wat de
meeste 'lezers niet weten zullen, zijn ontstaan aan het geheimschrift
te danken heeft.
Mocht een muzikaal aangelegde lezer de opmerking
willen maken dat intervallen als lage a tot hooge / {zie
de tweede maat) wel wat al te onwaarschijnlijk zijn, dan
antwoorden wij, dat die gemakkelijk vermeden kunnen
worden, door een code te maken, waarin alle noten binnen
den balk blijven; de onderscheiding wordt dan verkregen,
door bij de kwarten en achtsten ook zestiende of halve
noten te bezigen, waardoor de compositie nog gemakkelijker
wordt.
Meer bekend, {in mijn schooljongenstijd wisselde ik met
mijn bentgenooten hierin reeds geheime confidenties),
is het Heraldisch schrift. De sleutel is heel eenvoudig:
twee horizontale lijnen doorsneden van twee verticale en
nog een tweetal kruiselings, zie zoo :
Afb. 14. Heraldisch schrift.
en de code is gereed! Plaatst men nu in elk vakje twee
letters, dan is men in staat zijn geheimen neer te schrijven.
Natuurlijk moet men waar men met elk teeken twee letters
heeft uit te beelden, ook deze nader aanduiden ; doch hiervoor
bestaan verschillende methoden. Men kan de eerste
letter aangeven door een vette liggende, de tweede door een
dito staande streep : bijv.
J=C;_l = é’; LJ=C; I_I = ; L = !_=ƒ«Wi.
Men kan ook, wat meer gebruikelijk was, de tweede
letter door een klein dwarsstreepje of door een punt kenbaar
maken ; bijv.
—I = ö-; jJ= ƒ; I----1= C- LJ = I__= £;
Voorts kan men deze beide methoden combineeren,
hetgeen het voordeel heeft, dat men, wanneer eenzelfde
letter in een woord tweemaal voorkomt, deze op verschillende
wijzen kan worden weergeven. Wil men bijv. het
woord Nederland schrijven, dan zet men:
ULLdLrLJ HU
zoodat de l en d telkens verschillend geschreven zijn.
Dit schrift, toegepast als boven zou niet de eer genieten
in ons tweede artikel voor te komen, immers, het is voor
iedereen duidelijk met geheimschrift te doen te hebben,
ware het niet, dat men om dit te maskeeren, de heraldiek
had te hulp geroepen. Wel is waar was men zeer gelimiteerd
in zijn mededeelingen, kon men slechts enkele woorden
overzenden, doch daar stond tegenover, dat ontdekking
vrijwel uitgesloten was. We zijn dan ook overtuigd dat er
slechts zeer weinige lezers zullen vermoed hebben, dat in
den brief, waarmee we ons vorig artikel besloten, het geheim
niet in de geschreven regels, maar in het onschuldige
wapentje gezeten heeft. Wanneer men nu weet. dat alleen
de vakken gelezen worden waarin een ster of een lelie
voorkomt, dat voorts een ster de eerste lette'- van het
vak, de lelie de tweede letter aanduidt, zal het den vlijtigen
onderzoeker, en dat zijn natuurlijk alle Panoramalezers,
niet veel moeite meer kosten achter het geheim te
komen, Hij ziet dan oogenblikkelijk. dat het 3de, 6de en
9de vak benut zijn en leest met behulp van de code het
woord : Fly — vlucht,
Als een waardig slot zullen we ons artikel beëindigen met
het meest vernuftige, meest ingewikkelde geheimschrift,
dat der Nihilisten, waarin, zooals we reeds eerder meldden,
verschillende vroeger gebezigde systemen zijn gecombineerd.
Iemand uit Petrograd zendt aan een vriend en samenzweerder
te Riga den op de volgende pagina gereproduceerden
brief. {Zie Afb, 16).
Deze brief die wat inhoud betreft (men kan ook eiken
anderen inhoud kiezen) er zeer onschuldig uitziet, heeft een
gebrek dat alle geschreven schrift aankleeft en waarvan hier
handig gebruik gemaakt is. Wij bedoelen, dat bij het schrijven
de letters niet alle regelmatig aan elkaar verbonden
worden, maar hier en daarsoms van elkander gescheiden zijn,
De geadresseerde, van dit geheim op de hoogte, laat den
inhoud voor wat hij is en begint nauwgezet de hiaten te
bestudeeren en den brief niet in woorden, maar in lettergroepen
te scheiden. Hij ziet dan dat het woord waarde
is verdeeld in twee groepen waar en de ; het volgende woord
in vier, Z, r, i en end. Voorts wetende dat het eind van een
woord alleen het eind van een groep beteekent als de
laatste haal naar boven wijst (zie de d van vriend, de r
van marter), doch indien dit niet het geval is met de
volgende groep verbonden moet worden, heeft hij den
aanhef terstond in de volgende lettergroepen verdeeld:
Waar de V r i end en 5 tudie mak ker
4 3 1 T 3 2 1 ?> 3 3
Zoo voortgaande den brief te verdeelen, komt hij tot het
volgende resultaat:
Waar de_V r i end en S tudie mak ker,
4 3; 1 1; 3 2; 1 5; 3 3;
In ant woord op Uw l aa £ ste sc. hrijv en. wa arin
r) Een aardig bedacht roosterschrift vindt men bijv. in
Jules Verne’s ,,Mathias SandorfG Deel I.
5 5; 5 2; l 5; 4 2; 2 4;
|