|
11 PANORAMA
wil laten uitlachen ?” — „Wie zou dat wagen u
uit te lachen ?” riep hij overmoedig.
„Kom mee eten,” vermaande de oude dame, „dat
is veel gewichtiger.”
Aan tafel was zij over den eetlust van haar kleinzoon
in het geheel niet tevreden.
„Je eet al weer als een zieke vogel. Ik zou me schamen.
En zooals je er trouwens uitziet. Als de zeven
magere jaren !”
„Niet schelden, grootmoeder!”
„Houd maar op. Ik beleef wat met je. Wat heb je
dan toch eigenlijk ? Waarom zie je er zoo beroerd uit
„Meer in den hoftoon, grootmoeder !” lachte hij.
„Maar ’t is immers waar,” riep ze geërgerd, en legde
vork en mes weg.
Na een tijdje vroeg zij teer en vriendelijk :
„Waarom is de bruiloft nu alweer uitgesteld,
jongen ?”
„Ja, ziet u, ’t ging zoo moeielijk, vanwege den
generaal.”
„Dat heb ik je direct gezegd !”
„Hedwig kan hem nu niet alleen laten. Hij is pok
ziek.”
„Wat mankeert hem dan ?” vroeg zij boos.
„Nerveuze hartaandoeningen.”
„Dat hem de duivel spoedig hale,” riep
zij met een donkeren blik.
„Maar grootmoeder !”
„Och kom ! Ik spreek zooals mijn hart
mij dat ingeeft. Met iemand die tegen
jou lafaard zegt, heb ik geen medelijden.”
„Hij wist immers niet hoe de zaak in
elkaar zat.”
„Nu, en wat gebeurt er nu verder ?”
„In het voorjaar kunnen we trouwen/
„Hoe dat zoo ?”
„Dan zal ik met den generaal spreken.”
„Dat begrijp ik niet.”
„Ik heb daarover mijn eigen plan.”
„Wat voor een plan ?”
„Dat zal ik u vanavond vertellen. Nu
zou ik eerst gaarne wat willen gaan slapen.”
Zij sprong vol ijver op en zeide :
„Ja, doe dat, jongen. Je hebt gelijk.
Ga maar in mijn kamer, daar staat een
goede rustbank.”
Zij bracht hem dadelijk in die kamer en
dekte hem zorgzaam met een dikke reisdeken
toe.
„Zoo, slaap wel! Ik ga intusschen naar
den zaagmolen.”
Zij streek hem teeder over zijn haar en
sloop toen op haar teenen de deur uit,
alsof hij reeds sliep.
Heinersdorff lag doodstil en blikte
nadenkend naar de zoldering. Het was
hier warm en gezellig. In den haard
knapten de houtblokken en de wind voer
huilend, met zware stooten, tegen de
vensters.
De kamer rook naar lavendel en dennenhout.
Wat sluimert er veel verborgen
verlangen naar behaaglijke rust en vreedzame
huiselijkheid in ieder mensch, dacht
hij glimlachend. In deze zachte lavendellucht
zou men lui en onverschillig worden,
dof en zelfzuchtig, berustend en
Oostenrijksch. Maar heerlijk was het
toch, zoo te droomen tot de slaap je in
zijn armen nam.
Toen hij wakker werd, lag de blauwe
schemering reeds in de kamer. Hij richtte
zich op en keek bewegingloos in het verglimmende
vuur. Een luie aangename
slapte hield hem vast en liet machtelooze,
kleine gedachten in hem opkomen.
Het leek hem plotseling onbelangrijk en belachelijk,
den vrede van zijn thuis te verlaten en zich moedig
te willen toonen. Waarvoor? Waarom ? Over dertig
jaar was alles toch weer hetzelfde. Hij stond plotseling
op, om die laffe, verraderlijke gedachten van
zich te schudden, en opende het raam. De koude
winterlucht woei binnen en staalde zijn wil.
Hij ging naar de schrijftafel, waaraan zijn grootmoeder
placht te werken en trok werktuiglijk, gedachtenloos,
een laatje open. Hij bladerde in de papieren,
die rekeningen en onverschillige zakenbrieven bevatten.
Dan stootte hij op documenten die zijn aandacht
in de hoogste mate opwekten. Het waren geboorteen
woonplaatsbewijzen, die bij de werklijsten van de
onderhoorigen van het landgoed lagen. Hier vond
Heinersdorff zonder moeite wat hij zocht. Hij kon zich
den weg naar den pastoor besparen. Het lot zelf had
de benoodigde papieren in de schrijftafellade van de
lavendel-kamer gelegd. Hij behoefde maar toe te grijpen.
Het was diefstal, maar de wetten golden niet
meer voor hem. Zonder weifeling nam hij de papieren
van een der knechts, ten name van Jozef Brugger,
die toevallig in hetzelfde jaar als hij geboren was.
Het doel van zijn reis was bereikt. Hij kon nu eigenlijk
weer vertrekken. Hij had in Heinersdorff niets
meer te doen.
Toen hij stappen op het portaal hoorde, deed hij
snel de schrijftafellade dicht en verborg de papieren
in zijn jaszak.
De grootmoeder kwam binnen, rood van de scherpe
winterlucht en vroeg lachend :
„Heb je goed geslapen, jongen ?”
„Prachtig, grootmoeder.”
„Mooi zoo. Frisch je dan nu op, dan gaan wij soupeeren.”
. „Ja grootmoeder.”
Zij zaten samen in de groote, met hout betimmerde
zaal waar het voltallige college van kardinaals uitstekend
plaats had kunnen vinden. Uitgezóchte spijzen
dampten op de schotels, en edele, oude wijn
glansde in de glazen.
De oude barones zeide met glinsterende oogen :
„Laat ons eten en vroolijk zijn, want morgen zijn
wij dood !”
Heinersdorff herhaalde nadenkend :
„Want morgen zijn wij dood!”
Hij hief zijn glas op en dronk de grootmoeder toe :
„Lang zult u leven !”
„Jij ook, jongen.”
Toen hij zijn sigaret had aangestoken, leunde hij
behaaglijk achterover en zeide :
„Het is eigenlijk verbazend gezellig bij ons. Nergens
op de wereld kan het mooier zijn.”
Berkenlaantje te £aag Soeren.
„Het doet me plezier dat je zoo spreekt, jongen.
Er is niets beters dan een stuk land waaraan je hart
hangt.” Diep in gedachten voegde ze er aan toe :
„Ik zou het leven niet hebben kunnen uithouden
als ik Heinersdorff niet bezeten had. Op de menschen
valt niet te vertrouwen. Alleen de aarde is trouw en
eerlijk.”
„U wordt toch niet melancholiek, grootmoeder?”
„Ik denk er niet aan. Ik ben alleen dankbaar
gestemd. Alleen de jeugd ontbreekt ons nog hier.
Wij moeten hier een jonge vrouw hebben en kinderen,
veel kinderen.”
„Die zullen wel komen, grootmoeder,” lachte hij
vol vertrouwen.
„Ik wilde dat ik het nog beleven kon.”
„Dat zult u, grootmoeder.”
De oude barones keek nadenkend de rookwolkjes
na.
„Blijf je met Kerstmis hier, jongen ?”
„Neen, grootmoeder, ik kan niet. Ik moet morgen
weer weg.”
„Zoo. Dat spijt mij. Ik ben tegenwoordig soms wat
angstig als ik zoo alleen blijf. Dat komt wel door den
ouderdom.”
„Ik kom spoedig terug,” troostte Heinersdorff
haar. „En dan blijf ik voor goed hier.”
„Prosit ! Maar je moet je woord houden !”
„Op mijn eerewoord, grootmoeder.”
„Wilde je me niet van je plan vertellen ?”
„O ja, dat is waar ook.”
Hij weifelde even.
„Wat is dat voor een plan ?”
„Ik moest er u eigenlijk niets van vertellen, want
u zult ’t niet begrijpen kunnen.”
„Wees maar niet bang ; ik zal ’t best begrijpen.”
„Ik wil naar Rusland gaan, grootmoeder.”
„Waarvoor ?”
„Ik heb daar een en ander te doen.”
„O zoo.”
Zij schonk zich een glas vol en dronk het in één
teug leeg.
„Je bent gek, mijn zoontje.”
„ïk moei het doen, grootmoeder. Het gaat om mijn
geluk.”
„Dat is een belachelijke ijdelheid.”
„Ik wist het wel dat u mij niet zoudt begrijpen,”
zeide hij ongeduldig.
„O, ik begrijp je zeer goed.”
„Wanneer ik terugkom . . . .”
Zij viel hem hard en meedoogenloos in de rede :
„je zult niet terugkomen !”
„Wanneer ik terugkom,” ging hij koppig voort,
„kan ik zonder schaamte generaal Buschgar tegemoet
gaan en mijn bruid mee naar mijn huis
voeren.”
Zij stond op en begon met groote
stappen door de zaal te marcheeren. Dan
schreeuwde zij woedend en verbitterd :
„Dat is waanzin! Dat is aartsdom!
Een Heinersdorff heeft het niet noodig
de beschuldiging van lafheid door zulke
bravourstukjes te weerleggen. Een Heinersdorff
is altijd dapper, juist omdat hij
een Heinersdorff is. Wanneer je een vonkje
van trots in je hadt, zou je dat niet
doen !”
Hij ging op haar toe en trachtte haarde
kalmeeren.
„’t Moet toch gebeuren,- grootmoeder.
Maak ’t mij niet te zwaar, laat het mij
niet spijten u de waarheid te hebben gezegd.”
„Ik kan er immers niets tegen doen.
Je bent je eigen baas. Doe wat jé niet
laten kunt.”
Zij ging weer «zitten en vroeg rustig :
„Wat moet er met het landgoed gebeuren
?”
Hij antwoordde verbaasd :
„Dat begrijp ik niet.”
Ze herhaalde met een steenen gezicht :
„Ik vraag wat er met het goed moet.
gebeuren. Na je dood ; want terugkomen
doe je niet.”
Hij lachte :
„Niet bang maken, grootmoeder !”
Zij zeide onbewogen :
„Ik laat het noch aan de kerk noch
aan den staat achter. Je moet toch de een
of andere beschikking treffen.”
„Ik denk er niet aan. Ik hoop nog tamelijk
lang te leven.”
„En wanneer de duivel je in Rusland
haalt ?”
Hij riep vroolijk :
„Dan geeft u het goed aan den eersten
den besten bedelaar die aanschelt.
Zij stond op en sprak ernstig :
„Dan is het goed. We gaan naai bed,
goeden nacht.”
Zij kuste hem op het voorhoofd.
„Goeden nacht, grootmoeder.”
Hij keek haar na, hoe zij krachtig en
rechtop door de groote zaal, die dreunde
onder haar voetstappen, en de deur uit-
(Foto Tepe.) ging.
Den volgenden dag nam hij afscheid.
De sneeuw was opgehouden en de zon lachte aan
den helderen vorst-hemel.
De grootmoeder stond vriéndelijk en gelijkmoedig
bij het rijtuig. Zij had nu geen woord meer beproefd om
hem van zijn voornemen af te brengen.
Hij was bedrukt toen hij over haar hand boog
om die te kussen. Zij streek zachtjes over zijn haar
en hief zijn hoofd op en drukte hem tegen zich aan
als wilde zij hem nooit meer loslaten.
„Zoo, ga nu, anders loop je den trein mis.”
Hij stapte in het rijtuig.
„Vaarwel, mijn jongen,” riep zij dapper.
De paarden trokken aan.
Heinersdorff zwaaide met zijn hoed.
„Tot weerziens, grootmoeder!”
„Wij zullen elkaar nooit weer zien,” fluisterde zij
tusschen haar vastgekletfide lippen.
Zij keek met gloeiende oogen het rijtuig na, dat door
de lange laan reed, tot het door de poort het park
verliet. Ze stond nog een lange poos als wezenloos,
en haar mondhoeken trilden. Dan ging zij langzaam
en gebogen met vermoeiden stap, over de krakende
sneeuw diep het park in, tot zij bij de witte vlakte
kwam waar de baronnen van Heinersdorff hun laatsten
slaap sliepen. Zij opende de met sneeuw bedekte
deur en ging de kapel binnen die stralend hel door de
winterzon werd verlicht.
( Wordt vervolgd.)
4 (28b)
|