|
P A N G R A M A No. 3 4 2 4 A U G U S T U S
☆
A
fstand is niet meer dan een woord. De Hollander, die van
Vlissingen naar Groningen reist of van Den Helder naar
Maastricht in één, zegge één dag, vindt dit een prestatie,
waarop noodzakelijk een behoorlijke dosis vermoeienis volgen
moet. Gaat het toevallig om een buitenlandsche reis al is het maar
Aken of Brussel of Londen dan suggereert de grens, die hij passeeren moet er onbewust de noodige kilometers bij en hij vindt den
afstand, dien hij heeft afgelegd: „enorm"! Toch kennen wij in
Europa geen afstanden. De ontwikkeling van de techniek heeft ten
aanzien van het groot-toerisme en internationale verkeer een dusdanige omwenteling teweeg gebracht, dat wij van afstanden niet
meer kunnen spreken. Alle hoofdsteden van Europa zijn heden ten
dage op de meest comfortabele wijze per vliegtuig binnen twaalf
uur te bereiken. Het woord: „afstand'’ begint dan ook voor de
oudere generatie, die nog met eenigszins beklemd hart naar het
vliegtuig kijkt, doch gaarne gebruik maakt van de blauwe luxetreinen, die hen binnen een etmaal door het hartje van Frankrijk
naar de zoogeliefde Riviera brengen, te vervagen en voor de jongere
generatie, die met het vliegtuig is opgegroeid bestaat dit woord
niet meer. Deze inleiding moet noodzakelijk aan mijne beschrijving
vooraf, opdat, wanneer ik den lezer uitnoodig eens een bezoek
aan Shanghai te brengen, hij niet beginnen zal, mij naar het hoofd
te gooien: „’t Ligt nogal naast de deur!”
Naast de deur ligt het inderdaad niet bepaald, maar het ligt
wel in de groote reisroute van en naar de Oost voor hen, die
eens wat anders wenschen te zien dan het klassieke Port Said,
Suez-kanaal en. . .. daarna niets meer dan zee. tot aan Indië toe.
Shanghai heeft, als metropolis van het Oosten, zulk een uitzonderlijk
cachet, dat de uitgifte van ettelijke honderden dollars — Mexicaansche — in onze munt omgezet pl. m. F. 1.40, ruimschoots opweegt
tegen wat men er aan breederen kijk op het leven in het algemeen en
aan dieperen blik in de Oostersche psyche en mentaliteit in het
bijzonder voor in de plaats krijgt,
Shanghai, de voornaamste handelsplaats van China, wier zeehaven genoteerd staat als derde op de lijst van ’s werelds groote
zeehavens, ligt in de provincie Kiangsu, nabij de Noordelijke grens
van Chekiang, ongeveer een zestien mijl van zee aan de Whangpoorivier, China’s grootste rivier, die van de vroegste tijden af de
voornaamste handelsverbinding vormde met het binnenland.
Men kan zich van de ontwikkeling van Shanghai gedurende
de laatste jaren een denkbeeld vormen, wanneer ik hier neerschrijf,
dat ongeveer 40 millioen menschen voor hun levensonderhoud direct
op Shanghai zijn aangewezen. In 1842 maakten de Engelsche
kanonnen, die een welsprekender geluid deden’ hooren dan alle
diplomatieke onderhandelmgen, een dusdanige bres in de antieke
historische houding tegenover den buitenlandschen handel, waarmede
zich de Chinees in aristocratische zelfgenoegzaamheid tot nu toe
als met een hechten muur had omgeven, dat door ..de barbaren
van over de zee” zooals ze in het historische testament van China
niet al te vleiend stonden genoteerd, aan het isolement van dit rijke
land voor goed een einde was gemaakt. De haven van Shanghai
werd formeel geopend in 1843. Voor de buitenlandsche nederzettingen werd een speciaal gedeelte der stad gereserveerd, waar na
de Engelschen, al spoedig de Franschen en Amerikanen hun eigen
kolonie stichtten. Met Westersche voortvarendheid streek de hand
uit het Westen de antieke Chineesche coulissen weg van het
groeiende handelskwartier: „de Bund” en smeedde er schakel na
schakel de gouden symbolen van zijn machtigen handel, een keten
van bankpaleizen en kantoren.
De reiziger, die nu, na een tiendaagsche trip met een der
prachtige Empress-booten vanaf San Francisco, de Whang-Poorivier opvaart en voor het eerst kennismaakt met wat volgens zijn
opvatting een „Oostersche stad” zijn moet, wrijft zich de oogen uit
van verbazing, als hij op de groote rivier, waarop nog kort geleden
de Chineesche junk alleenheerscheres was, een activiteit ontwaart,
die voor die der Theems niet onderdoet en welke deze laatste
rivier door het typische Chineesche cachet der vele vaartuigen in
schilderachtigheid verre overtreft. Op de drabbigbruine Whangpoo
ontplooien zich de vlaggen van alle naties der wereld; elk schip,
dat men passeert bevat een conglomeraat van rassen. Op den JavaChina-Japan stoomer, die mij eens van Batavia naar Shanghai bracht,
— een reis van nauwelijks veertien dagen — telde ik niet minder
dan 34 verschillende nationaliteiten. Shanghai is de meest cosmopolitische stad ter wereld. Men heeft er dertien kamers van koophandel en niet minder dan 48 bankinstellingen, die als vertegenwoordigers der verschillende naties het meest fantastische coloriet
te zien geven, dat zich denken laat. De geest van dat coloriet komt
dan ook op de meest treffende wijze tot uiting in wat de stad
zelf te aanschouwen geeft. Op de Bund rijen zich aaneen als een
bont mengelmoes van de meest uiteenloopende stijlen de geweldige
bankpaleizen, afgewisseld door clubgebouwen, handelskantoren en
de bureaux der dagbladen, waarvan het oudste is het gebouw van
de „North China Daily News” door de Engelschen gemoedelijk
betiteld als: „The old lady of the Bund.” Een hoogst interessant
gezicht bij het opvaren der rivier, als het schip de ..Bund’ nadert
is wel het fiere wapperen der ontelbare consulaire vlaggen op hunne
standaards aan de zijde van het water, waar de meeste kantoren
gevestigd zijn. Men ziet er de vlaggen van Engeland, Amerika,
Japan, Duitschland, Frankrijk, Holland en al de verdere noembare
en onnoembare consulaten, welke in het internationaal settlement
gevestigd zijn. Heeft men eenmaal voet
aan wal gezet, dan wordt het opnieuw tijd
zich te verbazen over wat hier in
enkele jaren werd tot stand gebracht,
een der meest daadwerkelijke Westersche matter of factnesses, welke ooit
in het Oosten werden gedemonstreerd.
Op Bund en Nanking-road klopt
op de meest intensieve wijze, maar
met een regelmaat en een beheerscht
tempo, die de meest natuurlijke erfenis zijn van eeuwen van zelfdiscipline. het hart van de moderne
metropolis, die met nooit falende
zekerheid de geweldige gaven der
twee rijkste provincies van China,
Chekiang en Kiangsu, verwerkt en
via zijn grooten slagader, de Whangpoo, uitzendt naar alle deelen der
wereld.
De internationale nederzetting
van Shanghai heeft haar eigen vlag,
een rood St. Andrew s kruis op een
SAMPANS (kleme overzet-vaartuigen) op
de rivier.
2
|