|
PANORAMA No. 30 2 7 JULI
Het jonge Meisje in Modern Turkije
door Nazife Osman Pacha
T
oen Moestapha Kemal Pacha
beval, dat de harems moesten
verdwijnen, vonden duizenden
en duizenden vrouwen, die haar
leven lang in tegenwoordigheid van de
mannen sluiers hadden gedragen, dat
het haar thans veroorloofd was te
leven, zooals zij wilden. Feitelijk ging het nog drastischer toe,
want Moestapha brak letterlijk haar oude woning — de harems
— boven haar hoofden af. De vrouwen moesten dus anders leven,
Beweerden zij, dat zij niet voorbereid waren om anders te
leven, klaagden en huilden zij op wanhopige wijze ? In het algemeen
niet. De vrouwen trokken met geestdrift uit de harems. Zij kochten
korte rokken, zijden kousen en droegen gebobd haar. Haar avonturen gaven aanleiding tot de vermakelijkste, de geheimzinnigste
dingen, die zelfs een vrouw zou kunnen bedenken.
De vrouwelijke jeugd van Turkije drong de haar omringende
wereld binnen en verklaarde zich onafhankelijk van afstompende
eentonigheid, sociale gewoonten en onwetendheid. Thans wordt
haar stem gehoord in het zakenleven, in de wetenschap, in de kunst,
in de literatuur, op het tooneel en op sportgebied. Vrome oude
Mohammedaansche dames schudden vol berusting haar hoofd en
zuchtten bij de herinnering aan de dagen van voorheen, toen jonge
vrouwen niets te doen hadden dan babbelen, koken en geduldig
wachten op een man. Maar het getij van de onwenteling gaat hoog.
De ouden van dagen worden veranderd in schoolkinderen, die
vlijtig leeren lezen en schrijven in het vreemde, nieuwe Romeinsche
alfabet.
De stokouden en zeer
godsdienstigen schijnen
eenigen te zijn die zich
verzetten tegen . de
nieuwe orde van zaken.
Zelfs de mannen schijnen er niet afkeerig van,
dat een van hun voornaamste sociale lasten
van hun schouders genomen wordt. En de
jonge vrouwen — natuurlijk zwelgen zij in
haar nieuwe vrijheid.
Zij zijn niet langer
opgesloten binnen vier
muren, wanneer zij ontspanning willen zoeken,
en behoeven zich niet
te beperken tot lezen,
schrijven en naaien,
wanneer zij zich zoeken
te ontwikkelen, of tot
koken, wanneer zij werk
zoeken. Zij vullen de
universiteiten en alle
soort zaken; men vindt
ze — in modern costuum
en onder mannelijke begeleiding — in de
schouwburgen, clubs en
andere plaatsen van
vermaak. Het Turksche
jonge meisje verdient
haar eigen brood, leeft
haar eigen leven en —
Allah is genadig — zij
ontmoet den man harer
keuze, eer zij hem huwt.
Hare ambitie is ’t
uiterlijk te verkrijgen
van een degelijk zakenman. Jongenskleeding,
jongensmanieren, jongenshaar zijn de regel.
Zij draagt gebobd haar, draagt korte
rokken en zijden kousen, en zoekt
naar haar eigen weg op het gebied
van opvoeding, zakenleven en huwelijk.
en wanneer het korte rokje er niet was,
zou men haar moeilijk van een man
kunnen onderscheiden.
Wat al veranderingen in het oude
land van Sultans en Kaliefen!
In die vroegere tijden was het
leven van een Turksche vrouw een
paradijs voor de luie, maar een hartbrekende eentonigheid voor
de energieke vrouw. De jonge vrouw volbracht haar huishoudelijke plichten, of wanneer zij tot een rijke familie behoorde
had zij het oppertoezicht over het huishouden, te zamen met haar
moeder en zusters. Het overige van den dag werd doorgebracht
in ledigheid op de een of andere manier. Om uit te gaan was
toestemming van den huisheer noodig.
Men geloofde toen, dat de vrouwen niet voor zichzelf
konden zorgen. Conservatieve Turken geloofden, dat de afschaffing van het harem-systeem zou leiden tot den ondergang
van hun geheele maatschappij. Ergerlijke onzedelijkheid, meenden
zij, zou er het zekere gevolg van zijn en iedere vrouw zou iederen
dag willen scheiden. Geen enkel onervaren meisje zou in staat
zijn haar eigen man te kiezen.
Maar deze voorspellingen werden niet bewaarheid. Kort nadat
Moestapha Kemal zijn edict had uitgevaardigd, waarbij de polygamie werd afgeschaft, de staat van de kerk gescheiden, en de
vrouw op voet van gelijkheid met den man werd geplaatst, kwam
een conservatieve moeder tegenover het vraagstuk te staan, om
een vrouw voor haar ongetrouwden zoon te vinden. Haar keuze
viel op een zekere rijke jonge
vrouw, maar trots verbood
haar naar de ouders van het
jonge meisje te gaan om
de verloving in orde te
maken. Toen nam de
pas bevrijde dochter de
zaak in eigen handen,
en tot groot genoegen
van de moeder koos
zij denzelfden jongen
man uit.
Scheiding komt ook
niet meer voor dan
vroeger. De huwelijksband werd vroeger ontbonden door den man,
die eenvoudig behoefde
te zeggen: „Ik wil
van u scheiden! Ga
heen!” Maar de Profeet had gezegd „de
vloek van Allah rust
op hem, die zich willekeurig van zijn vrouw
scheidt”, en de scheiding werd beschouwd
als een familieramp.
Bovendien bestond er
de „nekyah”, een soort
van levensonderhoudplicht, zoodat scheidingen in Turkije altijd
zeldzaam waren.
NIEUW TURKIJE. Turksche
kinderen, nog in de traditioneele kleeding, leeren in hun
openluchtschool het Romeinsche alphabet, dat Mustapha
Kemal invoerde.
12
|