Panorama

Blad 
 van 2380
Records 3051 tot 3055 van 11897
Nummer
1917, nr.15, 11 april 1917
Blad
04
Tekst
PANORAMA 4
PDF
Nummer
1917, nr.15, 11 april 1917
Blad
05
Tekst
5 PANORAMA tisch denken heeft tot stand gebracht: het heeft vaak de oogen geopend voor veel lijden onder de menschheid, en daarom is ook die strooming in het denken noodig geweest, maar daarom zijn we nog geen pessimist en zouden we niet gaarne willen onderschrijven dat de wereldorde berust op verkeerden grondslag of dat alles, op zichzelf genomen, slecht of leelijk is. In het universum en dus bijgevolg ook in de geschiedenis der mensch heid, heeft alles plaats volgens vaste wetten en wij voor ons zijn ervan overtuigd, dat deze wetten de eenig goede zijn om ons te brengen op het niveau, waarop we moeten komen, We willen dus niet zeggen, dat deze oorlog een anachronisme is, of dat hij in den gang der dingen overbodig is of ons slechts lijden brengen zall Wij kunnen en willen het niet geiooven, omdat er een verjongde, gelouterde measchheid uit verrijzen zal, die dichter bij haar doel zal wezen, dan wij. Wat dit doel zijn zal, kan niemand zeggen, maar eén ding is zeker, dat de ontwikkelingsgang der menschheid steeds stijgt, dat ze steeds haar hoogtepunt meer nabij komt. Deze wetenschap kan ons voldoende wezen en reden tot pessimisme geeft ze allerminst. We hebben in dit artikel dan ook alleen erop willen wijzen, dat we goed doen, niet al te zeer op onze beschaving te vertrouwen! En we er nog niet „trotsch” op-behoeven te zijn! Het luttel beetje van ons kennen beteekent, we zeiden het hierboven reeds, . tegenover het vele dat we niet kennen,.niets, en straks' komt een nieuwe theorie, een nieuwe wijsbegeerte en werpt onze stelsels omver. En wanneer het in den gang van het heelal, • waarvan wij toch deel uitmaken, noodzakelijk is, dat we nog een leerschool als deze oorlog is, doorloopen, dan getuigt het wel van zelfoverschatting, dat wij ons nü reeds Voor beschaafd houden! Want dit sluit meer in, dan we ooit naar buiten getoond hebben! C S. W. ONTGOOCHELING DOOR CISSY VAN MARXVELDT FAahlia’s en mooie roze !” riep de bloemenventer langs de straat. „Dahlia's en mooie roze,” herhaalde hij, de Een Russisch priester-aalmoezenier. bloemen omhooghoudend, toen hij een wit figuurtje naar zich toe zagtrippen. BettyVerschure bleef aarzelendstilstaan. Zou ze wat bloemen koopen ? Ze was slecht bij kas ; ze had al zooveel geld uitgegeven voor koekjes, een pijpenrek, sigaretten —- La Hollande, waar Tom zooveel van hield — en nu nog bloemen ook ! Maar ’t zou zoo feestelijk staan, en ze had Tom toch ook in vier weken niet gezien. Dan waren bloemen juist leuk, gezellig, hoewel mannen dat toch nooit 200 voelden. „Kom, dame, de heele bos voor vijftig cent,” drong de venter, een bouquet rood-fluweelige dahlia’s omhooghoudend. „Nee,” zei Betty, „’k heb liever rozen. Wat kosten die?” „Roze?” De man haalde een bouquetje zoetgeurende bloemen uit zijn mand. „Hier hebt u tien stuks voor veertig cent.” „Veertig cent?” zei Betty onthutst. De kerkgang der Polen in Lida op Paaschmorgen. Aan den ingang der kerk een oude bedelaar met een crucifix. „Ja, wat dacht u dan? Ze koste mezelf zooveel.” De man keek zoo eerlijk, en Betty durfde niet dingen, en de bloemen geurden zoo sterk-verleidelijk. . . .Ze strekte haar hand er naar uit. „Goed, geef ze dan maar hier.” Ze telde haar veertig cent neer in de groezelige hand van den man, die, aan zijn pet tikkend, beleefd zei: „Dank u dame,” om dan direct weer zijn roep „Dahlia’s en mooie roze” uit te galmen. Betty liep naar huis. Eerst berekende ze in zichzelf, hoeveel ze die maand nog zou kunnen uitgeven, ’t Was een bitter schijntje hoor. Ze moest vreeselijk zuinig zijn, ze kon zich niets extra’s meer veroorloven, en de nieuwe das, die ze had gedacht te koopen, die zou ze. . , .Midden in haar overpeinzingen schoten plots haar gedachten uit in een blijden jubel naar den komenden avond. Hoe kón ze nog denken aan geld en dassen, terwijl ze over een paar uur Tom al zien zou, Tom, die vier weken weggeweest, en nu eindelijk, eindelijk weer terug was. Ze voelde zich inwendig groeien van blijdschap, ’t Was alsof een vogeltje in haar binnenste zong, als wilde ’t haar geluk uitgalmen. Haar voeten tripten lichter over de straat; haar oogen, die zooeven zorglijk-bekommerd rechtuit gestaard hadden, straalden weer blij in het smalle, onregelmatige gezicht, waarvan juist de oogen, de heldere, oprechte, levensblije oogen, de bekoring uitmaakten. Toen ze thuiskwam op haar pensionkamer vond ze de tafel al gedekt. Ze at haastig, ze had geen trek en ze wilde na den eten tijd hebben, veel tijd om zich langzaam te kleeden, zich met zorg klaar te maken, zooals ze altijd deed wanneer Tom zou komen. En nu had ze hem in geen vier weken gezien! De juffrouw ruimde de tafel af, terwijl zij in de alkoof de rozen, die ze zoolang in haar lampetkan gezet had, bijpuntte. Ze had geen zin de zeurige, vervelende praatjes van haar juffrouw aan te hooren, en ze toonde zich ijverig bezig, zacht neuriënd, terwijl ze voorzichtig de bloemen hanteerde, af en toe liefkoozend strijkend over de satijnige rosé blaadjes. Ze zuchtte oolijk, toen de juffrouw het tafellaken weggeborgen had in het buffet, en langzaam met den ouden verveloozen dienbak de kamer uitschoof. „Hè, Goddank, die is af.” Toen gooide ze rits-rats haar witte japon uit. Tom zag haar niet graag in het wit. Ze zou haar hel-blauwe zijden blouse aantrekken met den donkeren geplisseerden rok. Dat flatteerde. In haar kimono vulde ze haar lampetkan opnieuw onder het gangfonteintje, liet dan dartel het water plassen in haar waschkom. Rozig van het frissche wasschen, lachte ze zichzelf toe in den spiegel : „Dag malle meid. ja, ik weet wel, waarom je zoo blij bent. Je behoeft voor mij geen geheimpjes te hebben hoor ! ’t ïs alleen omdat Tom weer in de stad is, en omdat Tom vanavond bij je komt. . . .” Terwijl ze nog keek in den spiegel, verdoften haar oogen onwillekeurig, verstrakte haar gezicht. Als de avond maar geen teleurstelling werd ! Ze had er zich zooveel van voorgesteld, dan viel het licht tegen. Maar kom, ze zou niet aan een voorgevoel toegeven. Toch, zij alleen wist, hoe down ze soms kon zijn na een avond met Tom. Hoe ze vaak uren, uren snikte in desombere, donkere alkoof, diep drukkend haar hoofd in de kussens, om het geluid van haar wilde snikken te temperen. Zij alleen wist het. Tom niet. Hem toonde ze alleen den glans van haar vroolijke oogen, hem gaf ze alleen den rijkdom van haar zonnigen lach. Want Tom Jiield niet van melancholieke, huilende vrouwen, en ze wilde in elk opzicht een goede kameraad voor hem zijn. Een goede kameraad ! Moedeloos haalde Betty den kam door ’t bruine haar. Zou ze nooit meèr voor hem kunnen worden dan dat ? Zou er ooit een tijd komen, waarin ze hem zou kunnen geven haar innige liefde, die haar geheele leven beheerschte ? Soms vond ze den toestand, zooals hij was, onhoudbaar. Maar steeds wist ze. dat ze alles, alles beter zou kunnen dragen, dan Tom te moeten missen. En dan zocht ze vol optimisme de lichtpuntjes op in de toekomst; Tom hield wel niet van haar, maar er was toch ook geen ander, en wie weet, of niet eèns de ongekend-zalige dag zou aanbreken, waarop hij zou bemerken, dat zijn gevoei voor haar niet meer het gewone vriendschapsgevoel was. En dan. . . . Haar gedachten, volgend denzelfden cirkelgang van altijd, bleven hier rusten. Haar oogen staarden peinzend, verlangend uit naar dien dag, die misschien eens komen zou. . . .En haar gezicht leek vermoeid, alsof er reeds op weerspiegeld werd het geluk, het groote, intense geluk, dat dan haar deel zou zijn. . . . Een schel deed haar opschrikken, ’t Was bij zevenen, om acht uur zou Tom komen. Haastig nu stak ze beur haar op, kleedde zich aan met nerveuze, drukke beweginkjes, Dan ging ze theewater opzetten, daarvoor zorgde ze altijd zelf. Ze had een eigen theetafeltje, en het was veel gezelliger zelf voor de thee te zorgen, dan verplicht te zijn Een bejaard Joodsch-Russisch echtpaar. het pensions-gootwater te drinken. Ze schoof een kleine tafel bij in het hoekje. Toms stoel aan den eenen kant, den hare daartegenover. Op het tafeltje zette ze de koekjes klaar en de sigaretten en het aschbakje met de lucifers. Ze was toch blij dat ze rozen gekocht had, want toen ze neerzakte in haar stoeltje, wachtend, tot het water zou koken, en rondkeek in de kamer, zooals ze altijd deed, wanneer* Tom zou komen, om te zien, of alles wel in orde was, toen troffen haar
PDF
Nummer
1917, nr.15, 11 april 1917
Blad
06
Tekst
EEN DRIJVEND HOTEL. De stoomvaartmaatschappij „Nederland” te Amsterdam is op de gedachte gekomen een harer nieuwste booten, de „J. P. Coen”, in het Noordzeekanaal te leggen en als hotel in te richten. Een uitstekend denkbeeld, dat in verband met den heerschenden woningnood en de talrijke gasten in hotels, wel navolging zal vinden. de feestelijke, glanzende kleuren der bloemen, diehaar tegengloeiden in wondere . pracht. ... O, de avond zou goed worden ! Het straatgeruisch drong van beneden flauwtjes tot haar door; ze vond het zoo zalig-rustig in haar hoekje. Ze kon nog zoo prettig even droomen, voor Tom kwam. Ze kenden elkaar nu twee jaar. Ze had hem voor het eerst in den trein ontmoet, toen zij met vacantie naar huis geweest was, en weer naar de stad terugreisde. Ze had zitten peinzen, hoe druk en her rieachtig het thuis was, met de vele broertjes en zusjes, wier willetjes en karakters zoo vaak tegen elkaar indruischten. En ze had verlangd naar haar kalme, rustige pensionkamer, naar haar leven van veel alleen, maar tochheelemaalvrij zijn. Ze was telégrafiste en ze hield van haar werk, dat ze in tegenstellingmet haarcollega’s interessant bleef vinden. Toen was hij bij haar in den coupé gestapt. Ze waren de eenige reizigers. Een open raam, dat tochtte, was het begin van hun gesprek geweest. En daarna hadden ze de verdere reis gepraat als oude bekenden. Hij’ was zoo eenvoudig, zoo heel gewoon, ze had direct kunnen vertellen van haar werk en haar ambities. Hij had ook gesproken van zijn leven, hoe hij een Handelsschool afgeloopen had, eft nu bij zijn vader in de zaken was. Ze woonden in dezelfde stad, en alsof het vanzelf sprak was hij later met haar mee naar huis geloopen, had haar koffer gedragen, en hadden ze elkaar als goede vrienden ferm de hand geschud. Dat was het begin van hun vriendschap geweest, van hun mooie, hechte vriendschap. Ze zag het nu weer opeens in dat licht, en ze bedacht hoe dankbaar ze moest zijn voor de groote gave van zijn vriendschap. Steevast was hij eèn avond per week bij haar gekomen ; was het weer mooi, dan gingen ze wandelen of roeien of fietsen, en ’s winters zaten ze knus voor het roodgloeiende kacheltje, en lazen samen of praatten alleen, of schaakten soms. De hospita had eerst heel bedenke.lijk gekeken, wilde van geen heerenbezoek weten ; maar Betty had zoo kordaat gezegd : „Goed, dan moet ik om andere kamers rondzien,” dat ze bijgetrokken was. Nu informeerde ze vaak quasiguitig, wanneer het nou eens een engasjement werd. Dan lachte Betty would-be vroolijk : „Nooit hoor ! Mijnheer is alleen een goeie vriend van me,” ofschoon ze graag de hospita in het béte, ongeloovige gezicht geslagen zou hebben, omdat ze wist, dat de bekrompen hersens van het mensch hun vriendschap nooit zouden kunnen begrijpen, en omdat ze voelde, hoe hun mooie, reine verhouding later door de hospita zelf besmeurd zou worden. Terwijl ze in haar hoekje zat voor het raam, en vaag luisterde naar het zingende theewater, bedacht ze, waarom het niet altijd zoo had kunnen blijven, zooals het in het begin geweest was, toen zij en Tom werkelijk goede kameraden waren. Toen was alles zoo vroolijk en goed en prettig geweest. Waarom toch was ze van, hem gaan houden ? Het had haar immers niets dan verdriet gegeven. O, de moeilijke strijd steeds, dat hij niets mocht merken van haar veranderde gevoelens. Dat was toch haar kracht, dat ze steeds zoo sterk geweest was, dat hij niet vermoedde haar groote, groote liefde. ... PANORAMA Ze schokte opeens als onwillig haar schouders, ze wilde niet meer denken nu, Tom kon elk oogenblik komen, ze wilde genieten van elke minuut samenzijn. Dezen eersten avond zouden ze wel niet uitgaan. Tom zou zooveel te vertellen hebben. Hij was vier weken met zijn vader op reis geweest, en hij had de gave om interessant te kunnen spreken over alles wat hij gezien had. Ze verlangde naar zijn reisverhalen. 6 Het theewater opgietend, hoorde ze zijn bekend schelletje. Haar hand, die het keteltje vasthield, trilde plotseling ; ze zette het haastig neer, stak, om zich een houding te geven, langzaam het lichtje aan onder den trekpot, het vroolijke, flikkerende vlammetje dat haar theetafel prettiger, intiemer schijnen deed. Ze hoorde zijn stappen naar boven klimmen, dan zijn klop aan de deur.,,Ja!” riep ze, zich oprichtend. ïn de deur stond Tom, groot, flink, robust. Ze liep hem tegemoet, niet te haastig, haar bewegingen leken haar zélf bestudeerd. 'Dan voelde ze zijn fermen handdruk, hoorde zijn sonore stem : „Betty, hoe gaat het ?” „Best! En jij ? Je ziet er goed uit zeg. Ga gauw zitten. Je krijgt direct thee. Ze moet nog even trekken.” Ze sprak haastig, nerveus, tegen haar willen in. Hij, kalm, legde zijn hoed neer, zette zich op zijn gewone plaats, leunde even zijn stoeren, blonden kop tegen het verschoten trijp van zijn grooten stoel, vroeg dan : „Vertel nu eens, hoe heb je het gemaakt in die vier weken?” „Ik ? Och niets bijzonders.” — Ze wreef haar nagels tegen de palm van haar hand. — „’k Heb het nogal druk gehad op ’t kantoor. Zooals altijd hè ? Maar jij, jij hebt natuurlijk massa’s nieuws. Je moet me alles vertellen hoor ! En bij het begin beginnen.” „Tja.” zei hij. „Er is zooveel gebeurd. Enfin, vooruit dan maar.” — Terwijl hij sprak, schonk Betty thee, schoof hem de koekjes toe, de sigaretten, terwijl hij voor haar het kleine roode doosje damessigaretten neerzette, dat hij altijd meebracht, elke week een nieuw doosje. Ze rookten en hij vertelde. Ze luisterde stil, de armen op de leuningen van haar stoel; af en toe trekkend aan haar sigaretje. In de schemerende kamer gloeiden alleen het theelichtje en hun sigaretten. Het was, alsof in de schemering om hen, de rozen sterker geurden. Hij vertelde van Zwitserland, enthousiast, levendig, dan zichzelf in de rede vallend, zei hij : „O ja, ik heb nog een Zwitsersch souvenirtje voor je meegebracht.” Haar hart sprong op van plotse verrukking. „O, wat leuk van je; wacht, ik zal licht maken.” Ze stak het schemerlampje aan, zette het bij hun tafeltje neer. Hij schoof haar een pakje toe, haar trillende vingers konden het touwtje niet lospeuteren. „Laat ik je helpen,” zei hij, kalm met zijn mes het touw doorsnijdend. Ze trachtte zichzelf te beheerschen, vouwde langzaam het papier los, bekeek eerst het doosje nog, voor ze dit opende. Op een blauwfluweelen kussentje lag een klein elegant broche : twee teerwitte Edelweis-bloempjes, waaraan een kittig, zilver miniatuur-klokje bungelde. „O wat schattig,” zei ze blij, „wat vreeselijk snoezig. Dank je wel hoor!” Over de tafel heen stak ze hem haar hand toe, en ze herhaalde innig: „Dank je wel.” „Och,” zei hij opeens verlegen, „je weet, ik houd niet van cadeaux en zoo. Maar dit is wel een exceptioneel geval, ’t Is meteen een soort afscheidscadeau zie je.” Ze keek hem aan, verschrikt, niet-begrijpend. Hij trachtte den toestand te beheerschen, ’t was zoo verdraaid moeilijk om het haar te zeggen, en tóch moest het. „Afscheid?” vroeg ze. „Ja, ik had het je eerst willen schrijven, maar dat vond ik zoo. . . . och, ik weet niet. Ik dacht, ik vertel het haar liever. Je weet, dat we in Genève waren hè ? Vader en ik. „We ontmoetten daar een zakenvriend van vader uit Soerabaia, die zijn verlof in Zwitserland doorbracht.” Zijn stem klonk eentonig. Betty miste den warmen klank van anders. Het was haar of hij een van buiten geleerd lesje opzei. Ze voorvoelde wat komen zou. ze wilde alleen, dat het maar gauw, gauw voorbij was. Ze zat onbeweeghjk. hem aankijkend met oogen, waaruit alle zonnige glans geweken was. En om haar hart snoerde zich een band van haast onduldbare smart. . . . Zoo wachtte ze. „Enfin, en toen. . . hij morste asch van zijn sigaret, veegde dat nog bedachtzaam weg, voor hij verder sprak. „En toen is er besloten, dat ik met hem mee terug ga naar Soerabaia, om eens iets van de wereld te zien, en meer handelskennis op te doen en zoo. Als het me daar nu goed bevalt, blijf- ik er waarschijnlijk. Er is veel geld te verdienen in Indië en. ...” Hij haperde. „Wanneer ga je?” vroeg ze. Haar stem klonk zoo dof, dat ze, zich inspannend, wat luider herhaalde : „Wanneer ga je weg ?” „Vandaag over twee weken al, met de „Coen”. Vader kan me wel missen, zie je, want Harry, mijn oudste broer, dat weet je, is hier heelemaal ingewerkt. ” „Ja natuurlijk,” knikte ze. „Ik krijg het nog druk nu,” zei hij meer geanimeerd, nu hij gelukkig gezegd had, dat hij wegging. „Voor mijn uitrusting zorgen, en overal afscheidsvisites maken, en. . . .” „Je zult zeker wel geen tijd meer hebben om hier te komen,” zei ze bewust-wreed, in een vreemden drang om hem pijn te doen. „Ja, natuurlijk kom ik nog!” hij keek haar bevreemd aan. Dan opeens inniger : „Betty, we zijn toch zulke goede kameraden geweest, we hebben toch zoo’n prettigen tijd gehad, laten we met die herinnering ook van elkaar gaan. (Zie vervolg op pag. 10.) DE STAKING DER AMSTERDAMSCHE MELKBEZORGERS. Naar aanleiding van de staking der melkbezorgers geven wij van het Amsterdamsche melkbedrijf bovenstaande foto’s. Links: In gewone tijden heerscht in den vroegen morgen’n groote bedrijvigheid van uitrijdende melkwagens. Rechts: Kisten met flesschen melk klaar om de stad ingebracht te worden.
PDF
Nummer
1917, nr.15, 11 april 1917
Blad
07
Tekst
PANORAMA EEN RUGBY-WEDSTRIJD Op het H.V.V.-terrein te 's-Gravenhage had een rugby-wedstrijd plaats iusschen twee Engelsche vijftientallen, Onze foto geeft een aardig, bovendien fotografisch goed-getroffen moment uit den spannenden strijd, —--------- EEN OUD RITUEEL GÉBRUIK. Het verbranden van het gegiste brood dat de joden op den dag voor Paschen nog in huis hebben. Dit geschiedt steeds in de open lucht. x) KO DONCKER. t De békende teekenaar-humorist Ko Doncker, die onlangs met zijn geestige schimmenspelen een tournee maakte speciaal voor onze abonné’s, is tengevolge van een toéval overleden, terwijl hij onderweg was naar zijn woning te Zuidschalkwijk. Hij bereikte den leeftijd van 42 jaar. GEMEENTELIJKE KEUKENS VOOR AMSTERDAM. Een dezer dagen is op de Hoogte Kadijk een aanvang gemaakt met den bouw der gemeentelijke keukens voor de gemeente Amsterdam. Onze afbeelding geeft een der reusachtige ketels. OM DEN GOUDEN MEERBEKER. Op het Ajax-terrein te Amsterdam had 2en Paaschdag een vriendschappelijke wedstrijd plaats tusschen Ajax en Willem II om den Gouden Meerbeker. De beker werd gewonnen door Ajax met 5—1. Hierboven het Ajax-elftah EEN GECOSTUMEERDE FIETSTOCHT. De Rotterdamsche club ,,De Pedaairidders" had voor 2en Paaschdag een gecostumeerden fietstocht uitgeschreven, waaraan niettegenstaande het slechte weer, een groot aantal liefhebbers deelnamen. HET RA ASCHCONGRES DER S. D. A. P. Te Arnhem werd op len en 2en Paaschdag het twee-en-twintigste Congres der Sociaal-Democratische Arbeiderspartij gehouden, waarop door verschillende vooraanstaande mannen der beweging gesproken werd. Onze foto geeft een groep van het bestuur en sprekers.
PDF
Nummer
1917, nr.15, 11 april 1917
Blad
08
Tekst
8 PANORAM . De leerlingen aan hei snoeien. De Tuinbouwschool „Huis te Lande a \ Zan overheidswege wordt thans in verband niet de in ons land heerschende schaarschfe aan levensmiddelen en de bijna onoverkomelijke moeilijkheden waarmede de aanvoer gepaard gaai, erop aangedrongen, dat particulieren hun tuinen zooveel mogelijk benutten tof het kweeken van wintervoorraden groenten en aardappelen. Wij van onzen kant hebben er toen in een artikel in een onzer vorige nummers op gewezen, dat zelfs daar plaats en gelegenheid te vinden is, waar men zoo licht geneigd^zou zijn te meenen, dat de gelegenheid om aan dien werkelijk niet overbodige» wenk gevolg te geven, ten eenenmale ontbrak. .Velen echter, wien hef niet aan plaats ontbreekt om zelf een en Hoewel de perziken hier in vollen bloei staan, i gebruikt voor het afkanten van XL Een kas met spinazie. In de
PDF
Blad 
 van 2380
Records 3051 tot 3055 van 11897