Panorama

Blad 
 van 2380
Records 2796 tot 2800 van 11897
Nummer
1916, nr. 93, 22 nov. 1916
Blad
12
Tekst
PANORAMA DE TOCHT VAN DE DEUTSCHLAND door PAUL KöNIG, Kapitein v. d. handelsonderzeeër :: ,,Deutschland'’ :: .W.hW (6) (Vervolg.) (Nadruk verboden.) *oe is het dan tot heden met de scheepvaart in den oorlog, met onze oorlogsduikbooten gegaan ? We wilden ons daarmee tegen de met het volkenrecht strijdige barbaarsche uithongering verweeren. En wat doen de Engelschen ? Zij bewapenden hun handelsschepen en schoten iedere duikboot in elkaar, die hen naderde, om contrabande te doen zinken. Dat noemen ze dan verdediging. ,,En wat gebeurt er nu? We verdedigen onze huid, en onze duikbooten, waarop in iederen stoomtrawler een „Baralong-moordenaar” loert, brengen zonder waarschuwing de bèwapende Engelsche handelsschepen tot zinken, om niet zelf plotseling in elkaar geschoten of geramd te worden. „Nu roepen de Engelschen om hulp; en met het bestaande formeele recht krijgen ze de Amerikanen op hun hand, want in het bestaande formeele recht — zijn er nog geen bijzondere bepalingen voor duikbooten. Wij willen met het groote Amerikaansche volk vrede hebben en geven toe. De regeering, die den Baralong-commandanten beloonde, schijnt overwonnen te hebben ; het blijft erbij, handelsschepen mogen niet ongewaarschuwd tot zinken gebracht worden. „Daar komt onze „Deutschland” en is een duikboot en een handelsschip. Handelsschepen mogen niet ongewaarschuwd tot zinken gebracht worden en — het bestaande formeele recht kent nog geen bijzondere bepalingen voor duikbooten. Een handelsduikboot echter, die men voor het tot zinken brengen onderzoeken moet, kan moeilijk tot bijdraaien gedwongen worden, wanneer zij nog duikvaardig is. Daar is de snelste torpedoboot machteloos. ,,De Engelschen zijn in het eigen net gevangen ; de „Deutschland” werpt de gansche eenzijdige uitlegging van het formeele recht op den kop. Wat eerst tegen ons benut werd, spreekt thans voor ons. „Want thans staat het aldus: Wanneer handelsschepen, die immers ook onderzeebooten zijn kunnen, niet zonder onderzoek tot zinken gebracht mogen worden, dan heeft onze „Deutschland” onder het bestaande formeele recht de Engelsche blokkade nietig gemaakt. Want ik zou wel eens de Duitsche handelsduikboot willen zien, waarbij een Engelsch bewakingsvaartuig dicht genoeg kon komen, om het te onderzoeken. Of wel, ze wordt niet onderzocht, en dan kunnen handelsschepen zonder waarschuwing tot zinken gebracht worden — ook Engelsche. Daarmede zou het oorlogsrecht weer in evenwicht gebracht zijn door een vreedzame, onbewapende handelsduikboot. „Dat, mannen, is de kolossale beteekenis, die in het optreden van onze „Deutschland” ligt.” Daarmee sloot ik mijn rede, wel de langste, die ik ooit gehouden heb. Het mooie weer houdt verder aan. De barometer blijft bestendig goed, de lucht is droog en helder. We komen langzamerhand in de breedten, waarin het goede weer in dit jaargetijde regel is ; de warmte der zonnestralen doet zich reeds voelen, en we beginnen, op kleine verfrisschingen te zinnen. Daarbij blijkt ons „golvenbad” proefhoudend. Het is een vinding van den machinist van de wacht, den heer Kiszling, die anders eigenlijk voor niets belangstelling heeft dan voor zijn motoren. Voor deze is hij waarlijk van een roerende, door niets te overtreffen zorgvuldigheid bezield. Hoe dikwijls gebeurde het bij hooge deining, wanneer alle dekluiken dicht waren, dat plotseling een man in het torenluik omhoog dook en . zich in ijlende haast door de „badkuip” probeerde te* persen, zonder inachtneming van de hooge navigatie, die daar juist uitgeoefend werd. Wanneer nu de officier van de wacht geërgerd over deze stoornis uitpakken wilde, dan was het onze brave Kiszling, die, door de grootste zorg voor zijn motoren gedreven, in zijn oudste oliegoed over het druipende en overspoelde dek op den achtersteven afging, om daar naar den uitluchter te kijken. Hij moest iederen keer nazien, of de verbranding ook goed werkte, of de harteklop van zijn motoren goed functionneerde en of de explosies heel regelmatig waren. Hij ging in zijn geliefde machines heelemaal op en leefde met hun rhythme. Hij hoorde de minste onregelmatigheid in hun werk en ging ze dan van alle kanten te lijf. Bij een van zijn in ’t geheel niet ongevaarlijke extrauitstapjes over het gewelfde, glibberigezijdekmoethem plotseling op de een of andere manier een licht opgegaan zijn; in ’t kort, hij maakte ons gelukkigmet de uitvinding van het golvenbad. De zaak was heel eenvoudig en voor de hand liggend, evenals alle geniale uitvindingen. Om ze te begrijpen, moet men den uitwendigen bovenbouw van de „Deutschland” kennen. Over de rolvormige stalen wanden en de terzijden daarvan gelegen duiktanks en oliebunkers richt zich het buitenschip op, dat het vaartuig den eigenlijken scheepsvorm geeft. In zijn bovenste deelen vormt dit buitenschip de zoogenaamde buitentanks, die bij een geladen schip altijd met water zijn gevuld, daar water en lucht door talrijke openingen, gaten en spleten tot hun inwendige ruimte toegang hebben, om een snel in- en uitduiken mogelijk te maken. De buitentanks spelen dus voor het drijfvermogen geen 12 „ONS THUIS”. De uitgever L. J, Veen, te Amsterdam, zendt ons ter inzage het eerste nummer van den vijftienden jaargang van zijn bekend kindertijdschrift „Ons Thuis”, geïllustreerd Maandschrift voor kinderen van 6—10 jaar, onder hoofdredactie van Henriette Dietz en met vaste medewerking van tal van bekende kinderschrijfsters, — Het tijdschrift maakt een gunstigen indruk: een aardig gekleurd omslag, goed papier, leuke illustraties, flinke duidelijke letter, gezellige, onderhoudende verhaaltjes en versjes. In één woord: voor jonge kinderen is een gebonden jaargang een boek om telkens weer in te kijken en te lezen. Het plaatje hierboven is de reproductie van een der aardige illustraties uit deze eerste aflevering. rol, zij zijn slechts een gevolg van de den scheepsvorm aangevenden buitenwand, die naar boven toe niet de vormen van de stalen wanden en tanks volgt. Ondanks deze betrekkelijk ondergeschikte beteekenis moeten de buitentanks natuurlijk van boven toegankelijk zijn, wat door groote, in het bovenste dek passendende, blikken sluitstukken, die opengemaakt DE SYMPATHIE DER BURGERS VOOR DE MILITAIREN. Door de burgerij van Breda werd uit dankbaarheid voor de dikwijls ten gehoore gebrachte muziek, aan de aldaar gelegerde troepen van het Vrijwillige Muziekcorps van het divisie-escadron Huzaren der 3e divisie een zestal bazuinen aangeboden. De uitreiking werd door een groot aantal burgers bijgewoond. kunnen worden, en inklimladders mogelijk wordt gemaakt. Op het zoogenaamde tankdek staande, heeft men dan in de buitentanks nog ongeveer staanhoogte tot aan het bovenste dek. Van alle kanten spoelt gedurende de vaart natuurlijk het zeewater in deze groote ruimten naar binnen ; men behoeft slechts door de openingen van de verwijderde blikken sluitstukken naar binnen te klimmen, om een wonderbaarlijk absoluut veilig zeegolvenbad te genieten. We hebben dat dan ook dikwijls genoeg benut en heerlijk gebaad. tDe zaak had slechts een nadeel. Wanneer men namelijk kort na een onderduiking voor het eerst in het golvenbad ging, nam men geen zeewater-, maar een zuiver oliebad. De bunkers blijven namelijk, vooral na lange en inspannende vaart, nooit geheel dicht, en zoo komt het, dat de naar boven komende boot niet zelden een eigen olielaag doorbreekt, eer zij aan de oppervlakte der zee komt. Deze olielaag vindt men dan in de „badkuip”, op de luikdeksels en op het dek. Aan den binnenkant van de buitentanks blijft het natuurlijk aan de oppervlakte van het water, dat hier niet zoo snel wisselen kan. Het duurt meestal een dag, indien nog niet langer, tot het oude olieachtige water daar is weggestroomd en door nieuw vervangen is. Wie dus in dezen tijd in het golvenbad ging, die kwam weinig verfrischt en met een hoogglanzende, in alle kleuren schitterende huid als een waternikker eruit. De manschappen hadden in deze gedaantewisseling natuurlijk een bijzonderen schik. Het mooie weer gaf mij echter ook gelegenheid, met de heeren een ander soort van bezigheid te beoefenen, die voor het goede verloop van onzen tocht niet geheel zonder belang was. We haalden de sextanten voor den dag en begonnen weer eens nauwkeurig volgens de zon onze scheepshoogte te bepalen, wat gedurende de vorige stormdagen toch slechts zeer bij benadering mogelijk geweest was. Vooral echter de wonderlijke heldere lucht was het, die mij er toe bracht, ons in de schemering in het waarnemen van sterren en in het bepalen van de sterrenhoogten te oefenen. Na den langen tijd van een werkelooslandleven was het mij bepaald een behoefte weer eens het zeevaartgereedschap voor den dag te krijgen, met chronometer en sextant, met passer en zeekaarten te werken en een ordentelijk bestek ’) op te maken, zij ’t dan ook onder zeer eigenaardige voorwaarden.n De astronomische navigatie op onderzeebooten wordt iemand namelijk niet heel gemakkelijk gemaakt. Het -is voor een ouden kapitein van een stoomschip reeds een eigenaardig gevoel, zoo’n in iedér geval heelemaal niet klein vaartuig vanaf de lage standplaats op den toren in de bewogen wateren te bestieren. Men heeft niet het gewone overzicht over het vaarwater, heeft met een heel bijzondere vatbaarheid tot draaien te rekenen, moet zich in een ander manoeuvreeren, op andere commando’s en afstandschattingen inleven. Bijzonder eigenaardig doet het echter aan, wanneer men in de nauwe „badkuip” op den toren een middaghoogte bepalen, een koers bepalen of een bestek uitrekenen moet. Men is gewoon, op de breede brug van het groote stoomschip hoog boven het water zijnopmetingen rustig te kunnen verrichten en alle noodige berichten van den uitkijk prompt te verkrijgen. Dan gaat men vanaf de brug naastaan in de gemakkelijke kaartenkajuit, heeft de mooie kaartentafel voor zich en maakt zijn berekenin-» gen met alle geriefelijkheid. En nu op de onderzeeboot: Geperst in een ovale stalen tobbe ter grootte van een middelmatigen dameskoffer, hangt men op een houten klapstoel, drukt zich met den schouder tegen de borstwering en probeert met krampachtige hand de sextant rechtop te houden, tot men eindelijk het beeldje van de zon juist op den horizon krijgt. Dan gaat het erom, het instrument snel achter het beschuttende zeildoek te bergen en door den toren in de centrale naar beneden te klimmen, zooals men eerst naar boven geklommen is : de instrumenten en kaarten tegen de borst gedrukt en zich met rug en knieën schrap zettend. Zoo perst men zich weer door het torengat, om boven, op iederen breker loerend, sprongsgewijze met passer en parallelliniaal te werken; de kaartentafel zijn de knieën, en men heeft het verheffende bewustzijn, zijn standlinies J) in onafgebroken hurkende houding opgenomen te hebben. Hoe verheugd is men onder zulke voorwaarden weer eens bij kalme zee en helder weer aan dek te kunnen werken. Ook bij het proefduiken, dat wij zoo mogelijk iederen dag volvoeren, komt het mooie weer goed te pas ! Het klopt voortreffelijk; we kunnen rustig op de Amerikaansche kust afgaan, om veilig in de driemijlen-zone onder te duiken. Bij dit proefduiken beleefden we een wonderlijk schouwspel van tooverachtige bekooring. Ik had de boot zoo laten insturen, dat de toren ongeveer drie meter onder water was. Daarboven scheen de zon en vervulde de diepte met een fel schijnsel. Het heldere water was kleurig verlicht, inde nabijheid als licht azuurblauw van fabelachtige klaar- < heid en doorzichtig als glas. Van de torenvensters ’ kon ik de heele boot zien; omspeeld door de blinkende parels der luchtbellen, die voortdurend aan den romp van het schip ontsnapten, strekte zich het dek uit tot aan den boeg, die in fantastische duidelijkheid nog zichtbaar was. Verder vooruit kwam eenkleurig zwak schijnsel; het zag eruit als schoof de boeg zich geluidloos in een opaalgroenen muur, die telkens weer flonkerend verdeeld werd en in de nabijheid tot onwerkelijke, kleurige doorzichtigheid werd. We waren als betooverd door dezen fabelachtigen aanblik, welks fantastische werking nog daardoor verhoogd werd, dat kwallen, in het doorzichtige blauw voorbijzwevend, zich dikwijls in de koperen draden van de verschansing verwarden en dan rosé, bleekgeel en purper opschitterden. Visschen konden we op de geringe diepte niet waarnemen. Den volgenden dag hadden wij een klein voorval, 1) Bestek is de berekening van de scheepshoogte volgens geografisch hoog-e en breedte. 2) Standlinie is een van de reken-elem.enten tot bepaling van de scheep'- hoogte.
PDF
Nummer
1916, nr. 93, 22 nov. 1916
Blad
13
Tekst
I’S PANORAMA dat ons nog veel plezier gaf, al liep bet ook anders ai. dan we verwachtten. Mijn eerzucht was door de menigvuldige successen aangespoord, die mijn kameraden van de handelsen oorlogsmarine behaald hadden, doordat zij door beschildering en andere handige veranderingen van den bovenbouw hun schepen onkenbaar voor den vijand gemaakt hadden. Wij hadden in de voorbije mooie dagen een wonderbaarlijken stoomschipbedrieger gemaakt, om door in de verte passeerende stoomschepen niet als onderzeeboot herkend te worden. Uit zeildoek hadden we een schoorsteen gemaakt, die met verscheidene ringen van ijzerdraad aan den periscoop te bevestigen was en dan flink omhoog steken kon. Voor den toren was een bekleeding van zeildoek uitgedacht, die het middelste bovendek van een klein stoomschip verbeelden moest. Zoodanig voor alle mogelijkheden uitgerust, voeren we in den heerlijksten zonneschijn voort, tot op een avond om halfacht aan stuurboord vooruit een stoomschip opdook, Wij bemerken spoedig, dat het heel dicht langs ons voorbijkomen moet, wanneer wij onzen koers volhouden. We houden daarom van hem af en beginnen met het beproeven van onzen bedrieger. De ,,schoorsteen” wordt aan den periscoop gebonden en blaast zich tot zijn forsche grootte op in dên wind ; om hem nog een ,,echter” voorkomen te geven, verbranden we aan zijn onderste einde in olie gedrenkt poetskatoen. Daarenboven verdwijnt de toren onder het een beetje fladderende ,,bovendek.’ Maar het plichtvergeten katoen smeult slechts afschuwelijk en wil geen rook van zich geven. Alles staat er met opgeblazen wangen omheen en doet vergeefsche moeite, tot de marconi-telegrafist, een schrandere Berlijner, een luchtpomp erbij haalt en in onzen imaginairen stoomketel een geweldigen gloed ontvlamt. Een hoera beloont zijn kunst, en — aan den bovenrand van den ,,schoorsteen” verschijnt een teer wolkje, om zich spoedig in het niet op te lossen. We lachen en willen reeds zonder rook doorvaren, als de bootsman Humke met een conservenblikje vol teer aankomt, De luchtpomp treedt weer in werking, en eindelijk kan onze ,,schoorsteen” voorrockend doorgaan. Het resultaat was in ieder geval verbluffend. Want het stoomschip ginds verandert plotseling zijn koers en — draait recht op ons aan. Dat was niet juist onze bedoeling ; ik laat direct onze masten strijken en alles duikkiaar maken ; het bovendek verdwijnt, en met een diepe buiging zinkt onze prachtschoorsteen in elkaar. Nauwelijks ziet het stoomschip dat en herkent den onderzeeër, of daar grijpt een wilde ontzetting hem aan. Het draait weer recht van ons af en begint h vluchten, terwijl hij dikke pikzwarte rookwolken ui i stoot, die we niet zonder een beetje afgunst te voorschijn zien komen. Onverdroten hijschen we thans onzen schoorsteen opnieuw, de masten gaan weer omhoog, en terwijl ons stoomschip in wilde vlucht wegsnelt, staan wij daar en lachen tranen. Het komische van de gansche situatie was echter ook aangrijpend. Onze mooie be drieger.die ons on opvallend moest ma ken, had ons juist de opmerkzaamheid van het brave stoomschip op den hals gehaald. Waarschijnlijk hield het ons voor een wrak of een ander in nood verkeerend vaartuig en kwam vermoedelijk met de beste bedoeling nader, om zich plotseling voor de duivelsche list een huichelachtige, onderzeeboot te zien. — Wat»de aan boord wel gedacht hebben, toen ze zich van hun hersteld hadden ? Zeker waren ze er ten slotte reusachtig trotsch op,xdeze nieuwe list van de ,,piraten” zoo handig ontgaan te zijn. En wij zouden zoo trotsch zijn geweest, indien onze attrappe beter gewerkt had. Wij lieten ons echter niet ontmoedigen, maar verbeterden onze vinding met het gevolg, dat we twee dagen later een tegemoetkomend stoomschip onder geweldige rookontwikkeling onherkend voorbijstoomden. De H el. Juni liep langzamerhand ten einde en helaas ook het goede weer. Opkomende zuidwestelijke deining en het uitblijven van de gehoopte medestroommg waren teekenen van een in het Zuiden langs den loop van den golfstroom loopend stormcentrum. Zoo varen we nog een dag. Tegen den avond begint het zwoel en drukkend te worden ; achter bloedroode dampsluiers gaat de zon aarzelend onder. Dreigend uitziende lucht en hevig weerlichten, daarbij een snel toenemende vochtige zwoelte in de atmosfeer verkondigen de nabijheid van den golfstroom. In den nacht begint het buitengewoon hevig te onweeren, met een aan alle kanten omloopenden wind en wild door elkaar loopende zee, die het sturen aanmerkelijk verzwaart. Opmetingen wijzen op een stijgen van de temperatuur van het Water, die tenslotte tot op achtentwintig graden Celsius stijgt : Wij zijn in den golfstroom, die zijn om trek in de lucht boven zich door een vochtigen krans van de zwaarste tropenonweders aangeeft. Sterk lichten van de zee en hevige atmosferische storingen zijn verdere begeleidende verschijnselen van den stroom. We bemerken dit aan ons vonken-toestel, dat door de spanningen van de electrisch overladen lucht onrustig wordt en begint te staken, 'lot nu toe heelt het ons iederen dag de legerberichten van het station Nauen getrouw overgebracht. Het lichten van de zee hindert den uitkij.k heel erg ; men is dikwijls bijna verblind, de oogen worden gevan össoori. tU„ S. A. Boven: Een vrouwtje van 108 jaar, dat nog steeds gelukkig is als z.; pijpje kan rooken. Dit kiekje werd genomen nadat zij een treinreis van 5* mijl had afgelegd Links-beneden: De Missouribrug geopend om de vrachtboot frec'hts-beneden) door te laten. Over deze brug kunnen allee: treinen loopen Voetgangers, auto’s en wagens gebruiken de ferry. D Missouri-rivier heeft haar naam van de Indianen en beteeker: • groote Modderrivier. Het schijnt ook werkelijk als een groote stroom modder, die heel langza&m voort beweegt. De onderstroom is echter zeer sterk en maakt deze rivier heel gevaarlijk. ^#X^***' - van le menschen eersten schrik prikkeld en* de blik onzeker gemaakt door het voortdurende vonkelen van de oppervlakte der zee in den diepzwarten nacht. Dat is nu heel onaangenaam, want we komen thans in een streek, waar vele stoomvaartlinies elkaar snijden en dubbele voorzichtigheid op haar plaats is. Daarbij wordt het wwt uiterst boosaardig ; een sterke deining komt op, z 'vare hagelbuien kletteren op het dek en in de schuimende opgezwiepte golven, het waait met windsterkte e ƒ tot twaalf. In de rondte over de kt e nde zee hangen zware zwartachtige ballen van wolken, waaruit het onophoudelijk vaalgeel flikkert ; heele langzijden van bliksems. Dan maakte de lucht daarbuiten plotseling plaats voor diepzwarten nacht terwijl op sommige oogenblikkeii het schip en het omgevende water in groenachtige lichten opvlammen, in alle onderdeden zichtbaar......... De gansche atmosfeer is in een brullenden opstand, het rolt boven ons met een .enkel, ononderbroken donderkraken, we komen in het centrum : een heksendans van voorwereldlijke onweders raast om het schip, het is als het einde der dagen . . . Plotseling duiken achter ons de topiantaarns van een groot stoomschip op. We kunnen hem in den donkeren nacht ongezien uit den weg gaan. Op een afstand gaat het als een lichtende verschijning voorbij ; het is een passagiersschip, dat, volgens zijn koers, uit de Middellandsche Zee komt. Ik moet bekennen, dat wij zijn rijen van lichten toch met een beetje afgunst nakeken, tot regen en duisternis het weer opslokten. Den volgenden dag bereikte het onweer zijn hoogtepunt. Orkaanachtige buien kwamen aanvegen, de lucht was onafgebroken door schuim vervuld. Het water komt niet meer in stralen neer, het zijn gansche watervallen. het zijn muren van water, die daar voor ons neerstorten en heel pijnlijk op gezicht en handen slaan. De regen is zoo dicht, dat men er niet meer doorheen kan zien. Om slechts een beetje uitkijk te verkrijgen, moet men een kleine glasschijf voor het oog houden, met het resultaat, dat een kleine stortbeek van de schijf in de mouw gewaaid wordt. Het schip werkt buitengewoon zwaar in de woedende zee. De golven werpen het heen en weer, zoodat het in al zijn voegen kraakt; menig keer helt het zoo over, dat men zich met de eene vrije hand nauwelijks nog aan de borstwering van de badkuip” kan vasthouden. Het is een IiqI. Maar het is niets tegen de hel daaronder in hei schip, vooral in de machinekamer. Bij de wilde zee moeten natuurlijk alle luiken gesloten zijn ; ook het torenluik kan slechts af en toe ojpengehouden worden. Wel werken twee groote ventilators onophoudelijk. Maar de frissche lucht, die ze uit de zorgvuldig voor brekers beschutte ventilatieschacht naar beneden zuigen, wordt door de gulzige Dieselmotoren direct verslonden. De vraatzuchtige monsters geven vol ondank daarvoor slechts hitte af, zware, drukkende hitte met vreeselijke oliewaseming bezwangerd, die nu door de ventilators in een kringloop dooi alle ruimen geperst wordt. Verfris? sching kan zoo’n ventilatie niet meer brengen. De lucht in het schip is daarbij tot een fantastisch hoogen graad met vocht verzadigd. Men gelooft er heelemaal niet meer in te kunnen ademen en ziet gelaten of met galgenhumor het oogenblik tegemoet, wanneer men eigenlijk tot visch zou moeten worden. Bij gesloten luiken vergaart zich in de afgesloten scheepsruimten overal zweetwater, dat in de warmte weer verdampt, alles vochtig maakt en beschimmelen laat. Alle laden en de deuren der kasten zetten uit en klemmen ; daarbij komt het natte goed, waarmee de mannen van de wacht van den toren komen en dat nu de geheele boot verpest. Men kan zich in ’t geheel geen voorstelling maken van de atmosfeer, die zoo langzamerhand ontstaat, van de helletemperatuur, die in het schip broeit. We hadden in den golfstroom een buitentemperatuur van acht en twintig graden Celsius. Zoo warm was reeds het ons omringende water. Frissche lucht komt er niet meer binnen, en in de machinekamer hameren in razende vierkwartsmaat twee zeseylinderige verbrandingsmotoren. De kracht hunner explosies werpen ze in de wervelende cylinders, met gloeienden adem braken de verbrande gassen door de opening voor den afgewerkten stoom naar buiten, maar de gloed van de onafgebroken verbrandingen blijft in de cylinders en deelt zich aan ie gansche van olie druipende, stalen omgeving mee; een adembeklemmende wolk van hitte en oliedamp gaat uit van de machines en verspreidt zich drukkend door vertrekken. — De temperatuur steeg in deze dagen tot op drieënvijftig graden Celsius. — En in zoo’n hel leefden en werkten menschen. Steunend wentelden zich de naakte mannen die vrij van wacht waren in hun kooien ; aan slapen was nauwelijks te denken, en wanneer iemand juist op het punt was, in een doffen dommel te verzinken, dan wekte hem het over het voorhoofd onophoudelijk in de oogen loopende zweet tot een nieuwe kwelling. Bijna als een verlossing schijnt het, wanneer de acht .uur rust voorbij zijn en de nieuwe wacht in de centrale of in de machinekamer roept. Nu echter begint de marteling pas. Slechts in hemd en broek gekleed staan de mannen op hun post, een doek om het voorhoofd gebonden, die het zweet van de oogen verwijderd moet houden. Het bloed gloeit en raast in de slapen, als koorts kookt het in alle aderen ; slechts met de grootste wilsinspanning gelukt het, het met zweet overstroomde lichaam tot mechanische werkzaamheid te dwingen en zich in de vier uren wacht staande te houden . . . Maar hoe lang nog zal het uit te houden zijn ? Ik heb in die dagen geen dagboek meer gehouden en vind slechts de aanteekening : ,,Honger mag de temperatuur niet meer stijgen, wanneer de mannen in de machinekamer het nog uithouden moeten.” Maar ze hebben het uitgehouden, ze bleven standvastig als helden, ze deden hun dienst, uitgeput, gloeiend en met zweet bedekt. (Wordt vervolgd).
PDF
Nummer
1916, nr. 93, 22 nov. 1916
Blad
14
Tekst
PANORAMA 14 OM DEN GOUDEN ONAFHANKELIJKKEIDSBEKER. Links: Het Nederiandsch elftal, dat met 5-3 het Rotterdamsche elftal versloeg na een spannenden, emotievoüen strijd, waarbij in de eerste tien minuten 5 doelpunten werden gemaakt, Rechts: het Rotterdamsche elftal. 200 JAAR MODEKUNST. 11 1 tt,gemeentelijk „Ermeler Haus” te Berlijn wordt door de vereeniging „Moden Museum” een tentoonstelling gehouden van een groot aantal origineele oude kostuums uit de jaren 1700 1900, die alie uit privé verzamelingen jf .ernstig zijn en voor de eerste maal aan het publiek worden getoond. Van links naar rechts ; Een wijnrood zijden kleed, dat voornamelijk op sledetochten werd gebruikt, 1839. Gebloemde japon van taft, 1840.* Kleed van brocaat, 1850. japon uit rosa Barege, 1880. Empire-kostuum van witte zijde, 1820. 1. St. NI.....CO. LAAS H ef is zeker wel de meest-populaire onzer feesten.
PDF
Nummer
1916, nr. 95, 29 nov. 1916
Blad
01
Tekst
Zie in dit nummer: De Zuurkool-invasie te Rotterdam in woord en beeld! töi No. 22 (95-96) 29 NOV. 1916 AFZONDERLIJKE NUMMERS 12'/2 CENT geïllustreerd weekblad A.W. SIJTHOFF’S UITGEVERS MAATSCHAPPIJ LEIDEN ABONNEMENT PER KWARTAAL f 1.50 PER WEEK 12 CENT KEIZER KARL FRANS JOZEF, de nieuwe Keizer-Koning van Oostenrijk-Hongarije, die zijn ontslapen oom is opgevolgd. Hem wacht geen gemakkeiijke taak. Kort nadat Franz Ferdinand, die aanvankelijk troonopvolger was, vermoord werd, moest Karl Franz, die zich vóór dien tijd weinig aan de politiek liet gelegen liggen, teh strijde trekken. En deze verwoede worsteling zal vermoedelijk zijn denken zoozeer in beslag hebben genomen, dat hij voor de politiek geen aandacht hebben kon. Van zijn politieke overtuiging is dan ook niets bekend. Door het onverwacht overlijden van zijn oom, heeft de thans 29-jarige Keizer geen gelegenheid gehad zich in de regeeringszaken in te werken, zooais eerst het plan was, en zal hij dus, zóó van het front, voor de zware taak geplaatst worden als het regeeren is, van een in hevigen strijd gewikkeld volk, dat in zichzelf geen éénheid vormt. J
PDF
Nummer
1916, nr. 95, 29 nov. 1916
Blad
04
Tekst
PANORAMA 4 HUN SURPRISE DOOR CISSY VAN MARXVELDT ïingend liep ze door het huis. Vic hield er niet van, dat ze zong onder haar werk ; hij vond het niet ladylike, je verloor zoo gauw je prestige tegenover de gedienstige. Enfin, dat had ze toch al verloren ;*Kee regeerde haar met ijzeren hand. Maar dat wist Vic niet. — Als hij het wist, zou hij zeggen : „Mij wil je commandeeren. En je laat je door Kee de wetten stellen ? Je valt me tegen, Nannie”. En dan zou hij haar op de wang tikken, en zijn stuursch gezicht zou even verhelderd worden door een plagend lachje. Lustiger, luider opeens, schalde haar stem op, terwijl -ze de slaapkamerdeur achter zich dichttrok, en, neervallend op een stoel, het schoone linnengoed op stapeltjes pakte, elk stapeltje omstrikkend meteen smal lila lintje. Beneden in de keuken rammelde Kee met pannen, hoorde Nan haar af en toe een emmer buiten neerkletteren op het plaatsje. Kee deed alles even wild, woest en smijterig. Want Kee was woédend. Vanavond was het Sintavond, en Dirk, haar galant, die in dienst was, zou overgekomen zijn, om dat met haar naar behooren te vieren. En nu had ze een brief gekregen, waarin hij schreef, dat hij wacht had, en dus niet komen zou. Dat Kee nu maar alleen naar zijn ouders moest gaan. „Maar dat vertik ik”, was ze uitgevallen, toen ze den brief gelezen had. „Die lamme wacht-/ Dat jong had ook altijd wat.” En daarom was Kee woedend, smeet ze met emmers en kletterde ze met pannen. Nan, boven, vergeleek nu de waschlijst met de stapeltjeslinnengoed, legde dan alles in de linnenkast, die er zoo Hollandsch-degelijk uitzag met al de gelijkmatige rijen sloopen en lakens, tafellakens, vingerdoekjes en servetten. Het eenige luchtige waren de lila lintjes. Daar had Nan op gestaan, toen Moeder zei, dat het onzin was. Nu liep ze naar beneden, ging thee zetten. Victor zou wel zoo thuis komen. Terwijl ze de schepjes thee in het trekpotje deed, water opzette, de bloemen in een vaas wat verschikte, gingen haar gedachten naar den komenden avond. „Geen malligheid, hoor Nan”, had Vic een week tevoren gezegd. „Je weet, dat ik er absoluut niet van houd. En je zult me een plezier doen, wanneer je me geen cadeautjes geeft, ïk doe er ook niet aan.” „Malle jongen,” had ze gelachen, „ik wgis niets van plan.” „Nee, dan is ’t in orde.” Dat hij meende wat hij zei, wist Nan. Er waren drie Sint-avonden voorbijgegaan zonder cadeaux, zonder verrassingen met leuke rijmpjes, zonder dwaze verzinselen, waarom je kon schateren in kinderlijke pret. Het eerste jaar had Nan zich ’s avonds van verdriet in slaap gehuild ; het tweede jaar was ze woedend geweest, had ze ruzie met Vic gemaakt, het derde jaar had ze niets gezegd. Toen Vic een pakje van haar onhandig met zijn linkerhand lospeuterde, terwijl hij in zijn rechterhand de brandende sigaar hield, waaraan hij af en toe bleef trekken, had ze zich op de lippen gebeten, maar ze had gezwegen. En ze was blijven zwijgen bij zijn welwillende opmerking: „’n doosje voor lucifers? Zilver? wat geven jullie vrouwen toch altijd onpractische dingen, ’k Heb er niets aan. Misschien kun jij het voor spelden gebruiken.” Hij had het haar over de tafel heen toegereikt, en ze had het hem niet eens naar zijn hoofd gegooid. Maar nu — dit jaar — de vierde Sint-Nicolaasavond DE NIEUWE KEIZER-KONING VAN OOSTENRIJK-HONGARIJE, Karl Frans Jozef, mei zijn gemalin prinses Zifa van Bourbon en Parma, met wie hij op 21 Odober 1911 in het huwelijk trad en die hem reeds twee kinderen geschonken heeft, waarvan de oudste eveneens op onze foto. in hun trouwen — nu zou hij opkijken ! Nu zou hij. ... „Dag Vicky!” groette ze, voorde theetafel staand, met een handwuif. — Hij greep haar hand. „Weet je geen passender begroeting voor je man, die den geheelen dag hard gewerkt heeft?” — Hij bleef voor de kachel staan, die hij bedachtzaam temperde. Tusschen zijn oogen groefde zich een frons. — „’t Was druk in de stad. Af en toe kon je gewoonweg niet voort. En de trams ? Ho maar, stampvol.” „Ja, jongen,” zei ze, hem *zijn thee reikend, „’t is Sint vandaag. Dan is ’t altijd Toe, ga nu gezellig zitten.’ dat er nog zooveel goeie geldmet plei rommel wegsmijdezen duren tijd.” thee uit. —- „Ik drukker dan gewoonlijk. ,,'k Begrijp heusch niet, dwazen zijn, die hun zier voor allerlei ten. En dan in Hij dronk zijn begrijp het ook niet,” zei ze zedig. — ,,’k Ben blij, dat je eindelijk zoo verstandig geworden bent.” „Ik ook.” Kee bonsde op de deur. Of ze dekken kon. „Wat heeft die?” vroeg hij verwonderd. „Ze ziet er uit als een oorwurm.” „Och, ze zou vanavond Sint Nicolaas vieren bij Dirk z’n ouders. En nu vanochtend schrijft Dirk, dat hij niet kan ; hij heeft wacht.” „Maar goed ook. Anders zou ze maar weer om twaalf uur thuisgekomen zijn. Je moet flink streng zijn voor Kee, Nannie.” „O, maar dat ben ik,” zei ze, met komischen trots haar klein, tenger figuurtje, waar Kee een meter boven uitstak, rechter oprichtend. Hij lachte verteederd. Na den eten las hij de krant, ernstig en met aandacht, zooals hij alles deed. Haar vingers bladerden in een boek. „Heerlijk rustig zoo, hè?” zei hij gemoedelijk, haar toeknikkend. ,,Zalig rustig,” betoogde ze met kleur. „En als je dan eens nagaat,” hij legde de krant neer, „dat bij sommigen de bel zoo’n heelen avond niet stilstaat, tachtig pakjes is soms nog niéts. Denk eens wat een rommel papier. . . „En touw,” zei ze ernstig. „Ja. En dan worden er gedichtjes gemaakt al weken tevoren. Hoe maller hoe mooier natuurlijk.” „Of ze maken van een klein brokje steenkool een reuzepak. Belachelijk.” Haar gezicht bleèf strak. „Toch hield je er vroeger ook wel van,” zei hij. „O ja, vroèger.” — Er werd gebeld,, lang, aanhoudend. „Misschien een pak van huis,” zei ze. „Maar ik hoop het niet. Het geeft maar soesah. En ’t is nu zoo rustig hier.” Hij keek haar onderzoekend aan. Ze was wèl veranderd, Nannie. — Het was een pak van huis. Ze legde het neer op de canapé. „Pak je het niet uit?” vroeg hij. „Och, we weten tóch wel wat er inzit. Marsepein, borstplaat, en meer van dien rommel.” „Ja, maar er kan ook een brief in zijn.” „Dat is waar ook.” Ze maakte het touw los, rolde dit eerst op, vouwde dan het papier keurig in vieren, lichtte daarna pas het deksel van de doos. — „Zie je wel ? Een V. van chocola en een N. En borstplaat. En hier een groote banketletter, sigaren voor jou. Drie inmaakflesschen voor mij. Gelukkig, dat is practisch tenminste.” Ze deed net langzaam de borstplaat in een bonbonschaaltje, toen er weer gebeld werd. En. . . . „Dirrek,” weergalmde een stem in de gang. Kee kwam binnen, klopte aan, toen ze de deur al open had. „Mevrouw, daar is Dirrek. Hij hep toch vrij. Nou gaan ik maar derek.” „Ja, ga maar,” zei ze met een genadigen hoofdknik. „Veel pleizier.” „Van ’t zelfde,” wenschte Kee, haar rood knollengezicht nog even om de deur stekend. Ze zaten weer tegenover elkaar aan tafel, hij de krant lezend, zij bladerend in het boek. Toen ging de schel over, haastig, hard. „Zal ik gaan ?” vroeg ze. „Nee, ik ga wel,” zei hij opstaand. — Hij kwam binnen met een klein, keurig, bruin pakje, bestudeerde het adres. — „Hier begrijp ik niets van, Miss Nancy Coopman, 24 Spoorlaan. Dat ben jij. Maar wat beteekent Miss ? Weet jij dat ? En ’t is een mannenhand.” Ze ontgreep hem het pakje, bleef er heel lang gebogen op turen, zoodat hij niets ^n haar gezicht kon zien. — „Ik begrijp 1 er ook niets van,” zei ze ; zacht. „Maak dan eens open.” Zijn stem klonk ongeduldig. Toen ze voorzichtig het touwtje wilde losknoopen, knipte hij het door met zijn zakschaartje. Het papier viel weg van een vierkant wit-satijnen doosje, waarop met gouden letters het adres van een juweliersfirma. Ze drukte het doosje open. „O,” zei ze, en nog eens, zacht-verrast: „O.” Op donkerblauw fluweel lag een smalle gouden ring waarin een kleine, hel-fonkelende diamant. Zoo lièf-teer was die gouden band met het kostbare diamantje. — Hij ontvouwde een strookje papier, dat uit het doosje gevallen was, en terwijl zij den ring aan haar vinger schoof, het licht in den diamant trachtte te vangen, bespiedde ze zijn gezicht. „To the dearest, sweetest and fairest of all women,” las hij hardop. „Wat beteekent dat?” zei hij, het strookje ; papier voor haar op tafel neergooiend. „’k Weet het niet.” „Doe dien ring af asjeblieft.” Hij knipte het doosje toe, ' schoof het weg met een ongeduldig gebaar. „En nu vertel z
PDF
Blad 
 van 2380
Records 2796 tot 2800 van 11897